Niania dla brata, czyli o rodzinnych obowiązkach, buncie nastolatki i kosztach dorosłości – jak Lera…

Opiekunka dla brata

Co się stało, Olu? Znowu nie odbiera?

Nie odbiera! Ola rzuciła telefon na blat. Nie odbiera od szóstej! Przez nią do mamy nie pojechałam Muszę i tu ugotować, i w domu ugotować, a Szymka nie mam z kim zostawić No wychowaliśmy pomocnicę!

W tym momencie rozległ się dźwięk otwieranych drzwi.

O, jeszcze nie śpicie? rzuciła Lena, nie zdejmując słuchawek, przemykając szybko do swojego pokoju, starając się zignorować rodziców.

Ale matka nie zamierzała tak łatwo jej odpuścić.

Lena! Stój! krzyk matki sprawił, że Lena się zatrzymała, choć nie odwróciła. Gdzie się wybierasz? Spóźniłaś się Ile? Sześć godzin! Nie masz nic do powiedzenia?

Lena zdjęła słuchawki.

O co te nerwy?

Obiecałaś! powiedziała z wyrzutem Ola. Obiecałaś, że posiedzisz z Szymkiem!

Lena, zmęczona i marząca, by paść do łóżka, rzuciła przez zęby:

No, nie wyszło. Nikt nie umarł. Byłaś przecież w domu.

Tydzień cię uprzedzałam, że dziś musisz z bratem posiedzieć! Bo tata ma popołudniową zmianę, nie zdąży, a ja muszę do mamy! Nie żal ci ani brata, ani babci! I matki też nie!

No nie wyszło Lenie! Zasiedziała się z kolegami z roku, potem Bartek zaprosił wszystkich do siebie Nawet nie wiedziała kiedy, zleciało. Zapomniała.

Tak Lena rozgrzeszała sama siebie.

Bo telefon jej nie padł sama go wyłączyła.

Obiecałam, mama, ale plany się zmieniły.

Dmuchnij poczuła mama.

Co, mamy tu teraz więzienie? Lena odburknęła.

Piłaś stwierdziła mama. Imprezy są ważniejsze od rodziny.

Lena wybuchła:

Tak, ważniejsze! Ja wam za niańkę nie robię i z bratem nie będę siedzieć! Sami sobie siedźcie. Chcieliście sobie dzieci na stare lata, to się nim zajmujcie. Ja mam swoje życie.

Ojciec, który nigdy nie krzyczał na Lenę i prawie się z nią nie sprzeczał, wysłuchał i powiedział:

Nie robimy z ciebie opiekunki. Rzadko cię o coś prosimy! Dziś było naprawdę ważne, a ty obiecałaś Lena, spóźniłaś się sześć godzin. Wyłączyłaś telefon. Teraz na nas wszystko zwalasz?

Nic nie zwalam, ale Szymek to wasz obowiązek. Byłam u znajomych. Wszyscy poszli, co, ja gorsza?

Staramy się nie przeciążać Lenki domowymi obowiązkami. Jeszcze niedawno była uczennicą, teraz studiuje na dobrej uczelni wymagający kierunek. Rozumieliśmy to.

Tyle że Lena nas nie rozumiała.

Wiesz, co jest gorsze? wtrąciła się mama. Gorsze jest to, że przez ciebie nie pojechałam do babci. Sama nie ugotuje sobie nic! A ja nie mogę rozdzielać się między trzyletnie dziecko a chorą mamę!

Lena, rozplątując misterne warkocze robione przez koleżankę z uczelni, rzuciła chłodno:

To twój problem, mamo. Sama chciałaś dziecko, to masz. Nic wam nie jestem winna.

To zabrzmiało tak przykro, że nawet ojciec zadrżał.

Lena, dość!

Czemu „dość”? Studiuję. Powinnam mieć znajomych, budować relacje, znaleźć kiedyś męża! A nie siedzieć w domu z wami i synem waszym!

Ojciec usadził ją na krześle:

Lena, usiądź Posłuchaj. Nie żądamy od ciebie pełnego etatu jako opiekunki. Poprosiliśmy o przysługę. O pomoc rodzinie. Zgodziłaś się.

Lena, nie chcąc już odpuścić, odpowiedziała szorstko:

Zgodziłam się, potem zmieniłam zdanie. Życie to weryfikuje.

Życie zmienia plany, ale tu sama zmieniłaś i nikogo nie uprzedziłaś odpowiedział ojciec. Rozumiem, studiujesz. Rozumiem, masz znajomych. Ale jesteś częścią rodziny. Nikt cię tu nie trzyma siłą, ale musisz rozumieć, że my też czasem potrzebujemy pomocy. Znajdziesz chociaż dwa razy w tygodniu po dwie godziny dla brata, żebyśmy mogli pójść do lekarza czy, jak dziś, do babci?

Lena nie dała dokończyć. Prychnęła, odrzuciła głowę, a z jej włosów posypały się wsuwki.

Nie.

Dlaczego?

Bo to nie moja odpowiedzialność, tato. Nie będę poświęcać swojego życia zgodnie z waszymi życzeniami.

W duchu Lena szykowała się już do awantury. Teraz to oni coś wymyślą…

Dobrze powiedział ojciec zaskakująco spokojnie Usłyszałem cię.

Co? Usłyszał? Gdzie wrzaski? Gdzie próba odebrania telefonu? Gdzie groźby, że po latach będzie żałować tych słów, gdy rodziców zabraknie?

I co, to już wszystko? zapytała Lena.

Tak. Licz, że na dziś to koniec.

Lena, nieco zaskoczona, jak łatwo ją odpuścili, pognała do łazienki zmyć makijaż i marzyła już tylko o śnie Męczący wieczór, jeszcze rodzice się czepiają!

Rodzice jednak w sypialni nie dokończyli rozmowy.

Andrzej, jak ona może być taka bezduszna? już bez złości, a ze smutkiem, spytała Ola. Wychowywaliśmy jak wszystkich, nie żałowaliśmy, bez powodu niczego nie zabranialiśmy Nie czepialiśmy się! A czasem wydaje się, jakby nas w ogóle nie kochała. I co teraz? Będziemy ją błagać o opiekę nad bratem, gdy potrzeba?

Nie pokręcił głową Andrzej. Błagać nie będziemy. Jeśli uważa, że nic nam nie jest winna, my jej też nic nie jesteśmy winni. Przynajmniej dopóki nie zrozumie, co to samodzielność.

***

Poranek nie zaczął się od kawy, tylko od poczucia, jakby wczorajszy konflikt wcale się nie zakończył.

Lena pierwsza wstała do kuchni. Napiła się wody. Ugryzła ze dwa czerstwe tosty zostawione z wieczora. Kiedy mama weszła z Szymkiem na rękach, Lena od razu sięgnęła po telefon, żeby uniknąć moralizowania. Mama jednak jadła w milczeniu. Potem zjawił się ojciec, który nawet rzucił:

Dzień dobry.

O, rozmawia ze mną Lena westchnęła ironicznie.

Ojciec otworzył zeszyt z wydatkami domowymi.

Lena, musimy pogadać.

Podniosła oczy do nieba.

Znowu moja odpowiedzialność? Już mówiłam, że nie

Nie o odpowiedzialność przerwał A może trochę też. Ale chodzi głównie o pieniądze. Od tego miesiąca czekam na twoją część za jedzenie i rachunki, czyli za mieszkanie i opłaty.

Lena uśmiechnęła się lekceważąco, uznając to za jakiś żart, żeby trochę ją rozdrażnić z rana. Wieczorem ona ich denerwowała, rano oni ją. Bilans w rodzinie

Tata, odpuść z tymi żartami. Nie dam się wkręcić.

Ale ojciec był przygotowany:

To nie żart, Lena. Jako dorosła osoba zaczynasz od tego miesiąca płacić za siebie. Za jedzenie, za rachunki, za wszystko.

Nawet Szymek, który paćkał się śniadaniem, spojrzał z powagą na ojca. Jeszcze nie rozumiał, ale powaga ojca go wystraszyła.

Co? Lena była w szoku.

Powiedziałaś, że nic nam nie jesteś winna. To dobrze, nie zależysz od nas codziennie. Od tego miesiąca płacisz swoją część, także za studia.

Lena aż zaniemówiła. Ojciec nie żartował. Chyba obrazili się na nią mocniej, niż myślała.

Tata, słyszysz siebie? Jedyne, co zawsze w tej rodzinie było święte, to moja nauka. Sama sobie nie odpuścisz, jeśli nie skończę magisterki! Nie wyobrażam sobie, że nie zapłacisz za studia.

Mogę, Lena. Masz dziewiętnaście lat. Jesteś dorosła. Dorośli płacą za siebie. Zawsze powtarzaliśmy wspieramy, dopóki uczysz się i mieszkasz z nami, ale wsparcie opiera się na wzajemnym szacunku i choć minimalnym udziale w życiu rodziny. Odmówiłaś nam udziału. Tym samym odmawiasz i naszej pomocy, we wszystkim.

Ola, która już nawet nie próbowała karmić synka, spojrzała niepewnie na męża: Nie przesadzamy?

Lena rzuciła ser na talerz i wstała gwałtownie:

To może nie będę wcale jadła, żebyście później długów na mnie nie spisywali!

Reszta śniadania minęła w trójkę. Lena ubrała się, specjalnie hałasując czym mogła, wybiegła na zajęcia te, które jeszcze mieli opłacone.

Może przesadziliśmy? zapytała Ola.

Andrzej gryzł ser, ale odpowiedział twardo:

W sam raz, Olu! Skoro nikt nikomu nic nie jest winny, niech sama płaci! To boli, ale jest konieczne. Za bardzo już się przyzwyczaiła, że wszyscy ją wyręczają

Lena z rodzicami spotykała się teraz rzadko. Wychodziła wcześnie, wracała późno. W domu niemal nie jadła. Ola, choć Andrzej zabronił, próbowała delikatnie zapytać, czy Lena nie głoduje, ale córka spojrzała na nią z wyrzutem i nie odpowiedziała.

Nadarzyła się okazja do pracy w kawiarni raz zastąpiła koleżankę, a ta potem odeszła zupełnie, więc Lena zaczęła po zajęciach dorabiać jako kelnerka, cztery godziny dziennie, ale pojawiły się własne pieniądze.

Rodzice się martwili, trzymali swoje stanowisko.

Znowu nie przyszła nawet na kolację, Andrzeju. Chyba chodzi głodna. Wychowanie wychowaniem, ale do czego to doprowadzi mówiła Ola.

Da sobie spokój, Oleńko. Zrozumie, że rodzina to wsparcie wzajemne. Teraz pokazuje dumę.

Na trzecim miesiącu tego wzajemnego bojkotu Lena powiedziała:

Dobra, uznajcie, że wasz szantaż się udał. Nie daję rady po zajęciach tyle pracować, a i tak grosze płacą Zgadzam się siedzieć z Szymkiem. Parę razy w tygodniu. Po trzy godziny. Niech będzie, traktujcie to jako moją pracę. I tu macie pieniądze za czynsz, odłożyłam, ile mogłam.

Położyła na stole cztery tysiące złotych. Więcej nie miała. Rodzice tych pieniędzy nie przyjęli.

Lena nie chcieliśmy cię krzywdzić. Nie jesteśmy szantażystami powiedziała mama. Dbaliśmy o ciebie, bo jesteśmy twoimi rodzicami i cię kochamy. Prosimy, okaż nam trochę tego samego. Zaangażuj się.

Zrozumiałam. Przepraszam i sama ich mocno przytuliła.