Tata i jego działka O tym, że tata razem z mamą sprzedali ich działkę, Olga dowiedziała się nagle …

Ojciec, działka

O tym, że ojcowską działkę sprzedano, Olga dowiedziała się nagle, zupełnie przypadkiem. Przez telefon, kiedy zadzwoniła z poczty do mamy, która mieszkała w innym mieście. Takich sytuacji chyba nie ma chyba że przypadkiem w filmach kiedy stajesz się trzecim, mimowolnym uczestnikiem rozmowy, słyszysz, jak rozmawia dwoje innych ludzi. To przez pomyłkę, telefonistka źle połączyła abonentów, trzymając ją na linii. Dwa miasta, dwie osoby dzielą się przez te kilka opłaconych minut najważniejszym wydarzeniem: działki już nie ma, sprzedali ją z zyskiem i teraz można tyle rzeczy zrobić, nawet Olek trochę pomóc pieniędzmi!

Mama Olgi i jej siostra Irena te głosy były boleśnie bliskie, sto dwadzieścia kilometrów, drgania mowy zamienione w elektryczne sygnały, przewodzone przez przewody. Fizyka zawsze sprawiała Oldze trudność ojciec ją do niej zmuszał.

***
Tato, dlaczego we wrześniu słońce świeci inaczej?
Jak inaczej, Olutka?
Nie wiem, nie umiem tego wytłumaczyć To światło jest bardziej miękkie, jakby letnie, a jednak inne niż w sierpniu.
Musisz się uczyć fizyki, Olka! Położenie planet jest we wrześniu zupełnie inne. Łap jabłko! tata zaśmiał się i rzucił Oldze duże, lekko spłaszczone jabłko. Połyskujące, czerwone, pachnące miodem.
Papierówka?
Nie, jeszcze nie dojrzała. To malinówka, w paski.
Olga odgryzła kawałek z chrupieniem, słodka biała piana wypełniła jej usta: smak lata i ciepłych deszczy, sok z samej ziemi. Odmiany jabłek znała tak jak fizykę słabo. W tym tkwił problem! Bo Olga Sokołowska, uczennica ósmej klasy, już drugi rok podkochiwała się w nauczycielu fizyki dla niej świat kręcił się wokół niego, a fizyczne prawa nie mieściły się w szkolnym zeszycie. Ojciec widział wszystko tylko po jej nieobecnym spojrzeniu i braku apetytu. Olga mu opowiedziała zeszłego roku, płacząc całą noc na jego kolanach. Mamy nie było, odpoczywała w sanatorium. Starsza o dwanaście lat siostra studiowała w innym mieście.

Na działce ojciec był szczęśliwy, gwizdał melodie, bardzo ładnie zresztą w domu nigdy tak nie robił, tam rządziła mama i siostra, gdy przyjeżdżała. Mama była piękna, prowadziła bibliotekę wojskową, rosła, z charakterem, prawdziwa Polka z krwi i kości rudowłosa, włosy barwiła henną. Kilka razy w miesiącu wychodziła z łazienki z ogromnym turbanem na głowie i pachniała ziołami i deszczem. Jej uroda rzucała się w oczy. Ojciec był niższy, prawie dziesięć lat starszy od niej, cichy, niepozorny mama powiedziała kiedyś siostrze, a Olga podsłuchała i się obraziła.

Staś nie rzuca się w oczy. Ale facet nie musi być przystojny.
Niepozorny przy płonących włosach mamy, jej głośnych gestach, tłuczeniu naczyń i porywczym charakterze. Mama kochała porządek i wygodę, ale czasem musiała pogodzić się z żołnierzykami (jak nazywał ich tata), którzy, wracając z wojska, przyjeżdżali czasem na noc, spali nawet na podłodze w przechodnim pokoju małego mieszkania. Gdy tata był jeszcze w wojsku, często przyjeżdżali jedni na chwilę, inni po pomoc w szukaniu pracy. Tatusiowi żołnierze. W 1960 roku trafił na wielką redukcję armii. Zwolniono go w stopniu majora. Potem był głównym mechanikiem w stołecznym telegrafie. Właśnie ci żołnierze pomagali potem tacie budować działkę za darmo, na zmianę, pomagali mu kopać ziemię. Mały domek z jednym pokojem i werandą, na dachu której latem Olga lubiła czytać. Tata podawał jej tam miskę z agrestem albo truskawkami, czy czereśniami. Najlepsze chwile szczęścia. Mama nie lubiła działki, rzadko tam przyjeżdżała, dbała o ręce piękne, zadbane, z paznokciami. Olga się nimi zachwycała, a tata całował.

Takie ręce są do książek, a nie do grządek! żartował i puszczał oko do Olgi
***
Pierwsze krople wrześniowego deszczu stukały po dachu werandy, wesoło i żywo, bez jesiennego smutku. Olga odłożyła książkę.
Olka, schodź, mama z Ireną zaraz przyjadą, trzeba przygotować obiad cichy głos taty brzmiał tu jakoś radośnie, inaczej niż w domu.
A Olga zwlekała, patrzyła w niebo spuchnięte, szare, lecz nie groźne. Twarz zmoczył deszcz. Oplotła się ramionami, żeby się rozgrzać. Tylko na dachu bliżej nieba, dalej od ziemi nad innymi działkami przebijały się przez chmury promienie słońca. Fizykę można było zapomnieć, a swoje prawa życia Olga poznawała na pierwszym roku dziennikarstwa w akademiku oddalonego miasta.

Zaraz po przyjeździe zamieszkała w akademiku. Ale przez pierwsze dni września musiała wynająć pokój u starszej właścicielki, drugi pokój zajmowali studenci. Na wykładach głębokie zanurzenie w literaturę i język. Wszyscy podziwiali charyzmę wykładowców, cała grupa była w nich zakochana. Po zajęciach dopadała Olgę tęsknota za domem znajomych jeszcze nie było.

Stołowała się w studenckiej stołówce, włóczyła się do zmroku po ulicach. Uroda wielkiego miasta była dla niej obca i zimna. Czuła się samotnie, jakby to nie ona schodziła stromą ulicą Księcia Józefa pod głównym gmachem uniwersytetu to nie była jej droga do domu, nie jej uszy słyszały szczekanie psów, nie ona potknęła się w nowych, ciasnych lakierkach i zdarła sobie nogę.

W kuchni pachniało jabłkami od taty, które przyniósł w skrzynkach właścicielce na podziękowanie. Ten słodkawy zapach wyciskał łzy i ściskał serce.

W nowym akademiku okazało się, że jej współlokatorkami będą studentki z NRD Viola, Magda, Marion. Od niemieckiego bolała ją wieczorami głowa, wychodziła na klatkę schodową, by odetchnąć. Zazwyczaj tam palono papierosy. Niemki biegały za Olgą, pożyczały fajki, zawsze potem oddawały pieniądze, co dziwiło Polki. One z kolei podziwiały mamine przetwory, zwłaszcza pomidory, jadły je z frytkami. Gdy Olgi zapasy się kończyły, wyciągały ze swoich walizek kiełbasy, które wcześniej w Polsce były luksusem, ale same nie dzieliły się nimi. W maju kończyła się wymiana, Żywność zostawała, a grad zimowych butów po niemkach zostawał pod śmietnikiem Polki szybko je przechwytywały.

***
Olka, poszatkuj kapustę, a ja wyjmę marchew. Rosół już gotowy.
Na małej kuchni okna zaparowały od gotującego się przez pół dnia rosołu. Ogromna głowa kapusty rozłożyła się ażurowymi liśćmi na desce. Olga oderwała jeden, pyszny! Prosto z ziemi wszystko lepiej smakuje. Zaczęła kroić kapustę sprawnie i radośnie, kuchnia wypełniła się jej słodkim zapachem. Otworzyła okno, wzięła głęboki wdech świeżego, jesiennego powietrza, z dymem i jabłkami w tle. Przez okno widziała plecy taty, łopata ciężko wbijała się w ziemię, wiedziała, że go boli kręgosłup. Porzuciła nóż, wybiegła na podwórko, objęła ojca od tyłu, mocno się do niego przytuliła. Odwrócił się, objął ją i pocałował w czubek głowy.

Siostra Irena tego wieczoru przyjechała sama, mama została w domu z bólem głowy.

***
Za nią był uniwersytet, studenckie małżeństwo, początek pracy w gazecie Nowator w fabryce samolotów, pierwszy zawał taty, narodziny córki i nawet rozwód. Dużo się działo przez pięć lat. Mąż Olgi odszedł do innej, a ona mieszkała z dwuletnią Marysią w wynajmowanym pokoju. Ojciec starał się przyjeżdżać co dwa tygodnie na weekendy, przywoził jedzenie, bawił się z wnuczką.

Olka, nie miej żalu do mamy, że nie przyjeżdża tak często jak ja, dobrze? Źle znosi podróż… I wiesz, chyba ma adoratora…
Tato, no proszę cię, jaki adorator w jej wieku!
Tata zaśmiał się smutno. Zamilkł. Olga nagle zobaczyła, że jest całkiem siwy, zgaszony. Nawet przestał gwizdać.

Tato, a może wezmę urlop od poniedziałku? I jedźmy na działkę, póki jeszcze ciepło, we troje, z Marysią?

***
Działka była zasypana liśćmi, ostatni ciepły tydzień października i babie lato. Rozpalili piec, parzyli herbatę z liśćmi porzeczki. Olga szybciutko smażyła placki ziemniaczane. Tata zbierał liście, Marysia pomagała, potem rozrzucała je dziarsko i śmiała się. Olej skwierczał i pryskał. Z głębi działki dochodziło gwizdanie taty.

Pod wieczór rozpalili ognisko. Ulica była pusta, sąsiednie działki też. Tata nadziewał grube kromki chleba na gałęzie wiśni, pomagał Marysi trzymać je nad ogniskiem. Olga wyciągnęła ręce ku płomieniom, zawsze ją zachwycały.

Przypomniała sobie pierwszy studencki wyjazd do Kazachstanu, gitarę, miłość do nocnego, gwiaździstego nieba, ciszy stepu, nieudolne akordy, twarze przy ognisku. Każda z nich była inna nocą niż za dnia, każda miała swoją tajemnicę i głębię. Tam poznała swojego przyszłego męża. A ostatnio w pracy wezwali ją na zebranie partyjne, by rozważyć kandydaturę Olgi do partii. Jeszcze wczoraj zakuwała statut partii i materiały zjazdów. Nagle padły pytania, kto był winny w rozpadzie małżeństwa, kto był moralnie słabszy. Olga jąkała się, niemal płacząc. Wtedy kolega stanął w jej obronie. Wstał, jąkając się:
To zebranie chamów, nie komunistów!
Po latach będzie to wspominać z niedowierzaniem

Kiedy zrobiło się ciemno, ognisko zgasili. Pod bramką zatrzymał się samochód. Głośno trzasnęły drzwi. Mama! Piękna, w jasnym, modnym płaszczu, powiedziała, że przywiózł ją kolega z pracy. Marysia rzuciła się do babci, a tata posmutniał, niezręcznie pocałował mamę.

Kto to ten kolega?
Staś, co za różnica, tylko mnie podwiózł! Nawet go nie znasz
Kolacja się nie kleiła, Marysia marudziła. Mama pytała Olgę o pracę, ale była zamyślona. Tata milczał, coraz częściej marszczył brwi. Wieczór się popsuł

***
Rok później taty już nie było. Poważny zawał, odszedł w słoneczny, październikowy dzień. Po pogrzebie Olga wzięła urlop, by pomieszkać na działce. Marysię zostawiła ze teściową.

Nic jej się nie udawało. Tego roku jabłek było najwięcej. Rozdawała sąsiadom wiadrami, gotowała dżem na wielkim garnku, z miętą i cynamonem, jak lubił tata. Przyjechał pomóc ojcowski przyjaciel pan Janek, z którym regularnie jeździli do szkółki w Grójcu po sadzonki.

Zostanę parę dni, Olka, przekopię ogród, przytnę drzewa, jeśli nie masz nic przeciwko.
Panie Janku, no coś pan! Dziękuję
Na Olka od pana Janka napłynęły łzy, a dokładnie wtedy uderzyło ją poczucie bezlitośnie, ostatecznej straty i samotności. Do tej pory jakby wierzyła, że tata wróci, że to tylko okrutny sen. Pierwsze dni bez niego, rano na granicy snu i jawy, długo nie mogła sobie przypomnieć, czemu jest tak tragicznie źle. Ułamki sekund budzenia i czarna fala: tata nie wróci.

Potem przychodziło poczucie winy, że nie zdołała go tu zatrzymać.

Działki nie sprzedawajcie, będę przyjeżdżać, pomagać mówił Janek. Wiesz, tę antonówkę wybieraliśmy razem, byłaś jeszcze mała. W drodze do Grójca Staś więcej opowiadał o tobie niż o siostrze. Byłaś zabawna i kochana. Mówił, że drzewa go przeżyją. Sadzonki wybierał zawsze długo, a ja go poganiałem
Janek został trzy dni, przeorał ogród, przyciął jabłonie, rozsypał nawozy, przed gankiem posadził trzy krzaki żółtych chryzantem za zgodą Olgi.

Dobrze by je wsadzić wcześniej, ale jesień ciepła, przyjmą się. Na pamiątkę Staśka Róże też trzeba będzie okryć, liście usunąć, to już następnym razem.
Przy pożegnaniu się przytulili. Zaczął padać deszcz. Olga długo patrzyła, jak Janek oddala się przez bramkę, aż się odwrócił i pomachał: Idź już do domu! Deszcz coraz silniejszy, stukał rytmicznie i monotonnie w blaszany dach. Wiatr zatrzasnął bramkę z jękiem. Próg zasypały żółte płatki chryzantem. Wszystko tutaj jest tatusiowe i zawsze będzie jego deszcz, drzewa, zapach jesieni. To znaczy, że jest tu blisko i zawsze będzie. Olga obiecała sobie, że się wszystkiego nauczy. Będzie przyjeżdżać z Marysią aż do pierwszych przymrozków, przecież to tylko dwie godziny autobusem. A potem wiosną, gdy stopi się śnieg, może da się podłączyć ogrzewanie. Trzeba odkładać pieniądze, choćby po złotówkach. I jeszcze wiosną pojedzie z Jankiem do Grójca po białą porzeczkę, tata zawsze chciał

***
Pół roku później, na początku kwietnia, gdy jeszcze leżał pierwszy śnieg, działka została sprzedana. Olga dowiedziała się o tym przypadkiem przez telefon z poczty, dzwoniąc do domu w drodze powrotnej z Grójca. W ciasnej budce telefonicznej, pod nogami, w reklamówce, owinięta w wilgotny dziecięcy podkoszulek, leżała sadzonka białej porzeczki.

Czasem w życiu otwory, które pojawiają się niespodziewanie, są zaproszeniem do nowego etapu. Trzymając sadzonkę, Olga zrozumiała, że zostaje jej to, co najważniejsze pamięć, dobro i lekcje wspólnych lat. To są rzeczy, których nie da się sprzedać, nie zależą od ziemi, ani domu. Można je zasadzić wszędzie we własnym sercu, w czyimś uśmiechu, w nowym miejscu. Ci, których kochamy, żyją w tym, co nam zostawili, w tym, czego nas nauczyli. I to warto pielęgnować najmocniej.