Uncategorized

A pomyśleć, że w domu zawsze jest jeszcze coś do zrobienia… Babcia Walentyna z trudem otworzyła furtkę, ledwo dowlokła się do drzwi, długo mocowała się ze starym, zardzewiałym zamkiem, weszła do swojego chłodnego, nieogrzewanego domu i usiadła na stołku przy zimnym piecu. W chałupie pachniało opuszczeniem. Zaledwie nie było jej trzy miesiące, a już pajęczyny porosły sufit, stary stołek żałośnie skrzypiał, wiatr huczał w kominie — dom przywitał ją gniewnie: gdzieś ty była, gospodyni, na kogo zostawiłaś?! Jak my tę zimę przetrwamy?! — Zaraz, zaraz, kochany mój, poczekaj trochę, odpocznę… Zaraz napalę, nagrzejemy się… Jeszcze rok temu babcia Walentyna krzątała się żwawo po starej chałupie: odświeżyć ściany, poprawić malowanie, przynieść wody. Jej drobna, krzepka sylwetka to kłaniała się przed ikonami, to doglądała pieca, to latała po ogrodzie, zdążając wszystko posadzić, wypielić, podlać. I dom cieszył się razem z gospodynią, żywo skrzypiały podłogi pod jej szybkimi krokami, drzwi i okna z łatwością otwierały się pod jej zniszczonymi, ale zręcznymi dłońmi, a piec z zapałem piekł puchate drożdżówki. Im razem było dobrze: Walentynie i jej starym ścianom. Wcześnie pochowała męża. Wychowała troje dzieci, wszystkie wykształciła, wypchnęła w świat. Jeden syn — kapitan żeglugi dalekomorskiej, drugi — wojskowy, pułkownik, obaj mieszkają daleko, rzadko wpadają w odwiedziny. Tylko najmłodsza córka, Tamara, została na wsi — główna agronomka, od świtu do nocy w pracy, do matki przybiegnie w niedzielę, poczęstuje pierogiem, sercem się podzieli — i znów się nie widzą tydzień. Pociechą została wnuczka, Swietuszka. Można by rzec, że przy babci wychowana. A jaka wyrosła! Piękność! Oczy szare i wielkie, włosy do pasa w kolorze dojrzałego owsa, kręcone i ciężkie, błyszczące — aż światło od nich bije. Zrobi kucyka, kosmyki opadną na ramiona — lokalni chłopcy sztywnieją z wrażenia. Usta szeroko otwarte — dosłownie. Figura jak malowana. No i skąd u wiejskiej dziewczyny taka postura, tyle urody? Babcia Walentyna kiedyś też była urodziwa, ale gdyby wziąć stare zdjęcie i porównać ze Swietą — to jak pasterka przy królowej… A przy tym mądra! Skończyła w mieście SGGW, wróciła do rodzinnej wsi pracować jako ekonomistka. Wyszła za mąż za weterynarza, a w ramach programu dla młodych rodzin dostali nowy dom. Co to był za dom! Solidny, murowany. Na tamte czasy prawdziwa willa, nie zwykła chata. Tylko wkoło babcinej izby był sad — wszystko kwitło, wszystko rosło, a przy nowym domu wnuczki jeszcze nic się nie zdążyło przyjąć — tylko trzy badyle. A do pielęgnacji roślin Swietlana, szczerze mówiąc, była raczej nieprzystosowana. Choć wiejska dziewczyna, delikatna była, przez babcię od każdej przeciągu i ciężkiej roboty oszczędzana. Jeszcze syn się urodził, Wacek. Tu już czasu na ogród brakło całkiem. I zaczęła Swieta babcię kusić: chodź, babciu, do mnie, dom duży, wygodny, nie trzeba pieca palić. Babcia Walentyna zaczęła podupadać na zdrowiu, osiemdziesiąt lat minęło i — jakby choroba czekała na okrągłą rocznicę — coraz trudniej było jej chodzić. Dała się namówić babcia. Pożyła u wnuczki parę miesięcy. A potem usłyszała: — Babciu, kochana, wiesz przecież, jak cię kocham! Ale co ty tu ciągle siedzisz?! Całe życie biegałaś, byłaś wszędzie! A u mnie, zobacz — zasiedziałaś się… Ja bym tu chciała gospodarstwo rozkręcić, a od ciebie pomocy oczekuję… — No nie potrafię, dziecko, nogi już nie te… stara jestem… — Hm… Od kiedy do mnie przyjechałaś — zaraz stara… Szybko więc babcia, nie spełniwszy oczekiwań, wróciła w rodzinne progi. Od wyrzutów sumienia, że nie sprostała, nie pomogła ukochanej wnuczce, babcia Walentyna rozchorowała się zupełnie. Nogi ledwo przesuwały się po podłodze — całe życie nabiegały się, teraz już się nie chciały ruszać. Dojście od łóżka do stołu było wyzwaniem, a do ukochanego kościoła — zupełnie nieosiągalne. Proboszcz, ks. Borys, sam przyszedł do swojej stałej parafianki, dawniej pomocnicy przy wszelkich potrzebach starego kościółka. Rozejrzał się czujnym okiem. Babcia Walentyna siedziała przy stole, zajęta ważną sprawą — pisała jak co miesiąc listy do synów. W izbie chłodno: piec ledwo nagrzany. Podłoga lodowata. Na sobie najcieplejszy, już nie pierwszej świeżości sweter, zabrudzona chustka — a przecież była zawsze wzorem porządku — na stopach zbite walonki. Ks. Borys westchnął: potrzebna babci pomoc. Kogo by tu poprosić? Może Anna? Mieszka niedaleko, jest jeszcze dość krzepka, z dwadzieścia lat młodsza od Walentyny. Wyjął chleb, pierniki, połowę wielkiego, wciąż ciepłego pieroga z rybą (pozdrawia jego żona, Aleksandra). Zakasał rękawy sutanny i wygarnął popiół z pieca, na trzy raty przyniósł drewna, ułożył w kącie. Rozpalił, przyniósł wody i postawił na piecu wielki, okopcony czajnik. — Synku kochany! Ojej! To znaczy, księże kochany! Pomóż mi z adresami na kopertach. Jak ja moimi kurzymi łapkami napiszę — nie dojdą przecież! Ks. Borys przysiadł, napisał adresy, rzucił okiem na kartki z pokrzywionymi wierszami. Od razu w oczy rzuciły się wielkie, drżące litery: „A żyje mi się bardzo dobrze, kochany synku. Wszystko mam, Bogu dzięki!” Tylko te listy o dobrym życiu babci Walentyny były całe w rozmytych kleksach, a kleksy te, trudno nie zauważyć, słone. Anna wzięła babcię pod opiekę, ksiądz Borys regularnie ją spowiadał i udzielał komunii, na większe święta mąż Anny, pan Piotr — stary marynarz — przywoził ją na motorze do kościoła. Powoli życie wracało do normy. Wnuczka nie pojawiała się, a potem — po paru latach — i ciężko zachorowała. Problemy żołądkowe trwały od dawna, swoje złe samopoczucie zwalała na żołądek. Okazało się, że to rak płuc. Skąd taka choroba ją dopadła — nie wiadomo, ale Swietlana zgasła w pół roku. Mąż dosłownie zamieszkał na jej grobie: kupował flaszkę, pił i spał na cmentarzu, budził się i szedł po następną. Czteroletni syn Wacek był już nikomu niepotrzebny — brudny, płaczący, głodny. Wzięła go Tamara, ale z powodu absorbującej pracy nie miała czasu na wnuka i zaczęto go szykować do domu dziecka. Dom dziecka był podobno nie najgorszy: energiczna dyrektorka, pełne wyżywienie, na weekend można dzieci zabierać do domu. To nie to samo co wychowanie w domu, ale Tamara nie miała wyjścia: do emerytury daleko, w pracy ciągłe nadgodziny. Wtedy do córki na wózku starego „Uralu” przyjechała babcia Walentyna. Za kierownicą siedział pulchny sąsiad, pan Piotr, w marynarskim podkoszulku, z tatuażami kotwic i syren na rękach. Oboje wyglądali bojowo. Babcia Walentyna powiedziała krótko: — Wacka biorę do siebie. — Mamo, ty ledwo chodzisz! Jak sobie poradzisz z dzieckiem! Trzeba gotować, prać… — Póki żyję, Wacka do domu dziecka nie oddam — ucięła babcia. Zaskoczona stanowczością zwykle cichej babci, Tamara zamilkła, zapakowała wnuczkowi rzeczy. Pan Piotr zawiózł starą i małego do domu, wyładował, a potem niemal na rękach przeniósł do izby. Sąsiedzi kręcili głowami: — Dobra kobieta, a na stare lata rozum straciła: jej samej opieki trzeba, a jeszcze dzieciaka zabrała… To nie szczeniaczek, on opieki wymaga… Ciekawe, co ta Tamarka wyprawia! Po niedzielnej mszy proboszcz Borys poszedł sprawdzić, czy nie trzeba zabierać wygłodzonego, brudnego Wacka od biednej, schorowanej staruszki. W chałupie pachniało ciepłem, piec ogrzany jak trzeba. Czysty, zadowolony Wacek słuchał bajki o Kopciuszku z adaptera. A schorowana staruszka krzątała się w izbie: smarowała blachę, zagniatała ciasto, rozbijała jajka do twarogu. Jej stare, schorowane nogi poruszały się żywo i sprawnie, jak przed chorobą. — Ojcze kochany! Ja tu to… bułeczki z serem robię… Chwileczkę, dla matki Aleksandry i Kacperka świeżutkie ciepłe przyniosę… Ks. Borys wrócił do domu jeszcze pod wrażeniem tego, co zobaczył, opowiedział żonie. Aleksandra zamyśliła się na chwilę, wyjęła z półki grubą, niebieską teczkę i zaczęła czytać: „Stara Egorowna przeżyła długie życie. Wszystko minęło, przeleciało, wszystkie marzenia, uczucia, nadzieje — wszystko śpi pod białym, cichym śniegiem. Czas, czas tam, gdzie nie ma już choroby, smutku ni wzdychania… Pewnego lutowego wieczora Egorowna długo modliła się przed ikonami, potem ułożyła się i powiedziała domowym: „Wezwijcie księdza — będę umierać”. Twarz jej zrobiła się biała jak śniegi za oknami. Domowi sprowadzili księdza, Egorowna wyspowiadała się i przyjęła komunię, a potem przez dobę leżała, nic nie jedząc, nie pijąc. Tylko lekkie oddechy świadczyły, że dusza jeszcze nie uleciała ze starczego ciała. I nagle drzwi się otworzyły: powiew mroźnego powietrza, dziecięcy płacz. — Cisza, babcia umiera. — No przecież ust nie zatkam, dopiero co się urodziła, nie rozumie, że nie wolno płakać… Do domu wróciła wnuczka Egorowny, Ania, ze świeżutkim, czerwonym jeszcze bobasem. Od rana wszyscy byli w pracy, zostawili umierającą staruszkę i młodą matkę same. Ani jeszcze pokarm nie napłynął, sama nie wiedziała, jak się za córkę zabrać, a dziecię darło się wniebogłosy, przeszkadzając Egorownie w jej umieraniu. Umierająca Egorowna podniosła głowę, nieobecny wzrok się wyostrzył. Powoli siadła, spuściła bose stopy na ziemię i niezgrabnie zaczęła szukać kapci. Kiedy domowni wrócili z pracy, myśląc, że już babci nie zastaną wśród żywych, ujrzeli taki widok: Egorowna nie tylko nie zamierzała umierać, przeciwnie, wyglądała raźniej niż zwykle. Krzątała się po pokoju, kołysząc najedzone, spokojne dziecię, podczas gdy znękana wnuczka odpoczywała na kanapie.” Aleksandra zamknęła zeszyt, spojrzała na męża i dodała: — Moja prababcia, Wera Egorowna, bardzo mnie pokochała i po prostu nie mogła pozwolić sobie umrzeć. Powiedziała słowami pieśni: „A pomyśleć, że w domu jeszcze tyle roboty!” Przeżyła po tym jeszcze dziesięć lat, pomagając mojej mamie, a twojej teściowej Anastazji, wychowywać mnie, swoją kochaną prawnuczkę. I ksiądz Borys uśmiechnął się żonie w odpowiedzi.