„Niech leci sama. Może ją tam porwą” – skrzywiła się teściowa. Duszny wieczór przed wyjazdem na wakacje miał być pełen lekkiego podekscytowania i miłych przygotowań, lecz w mieszkaniu Antoniego i Alicji atmosfera wrzała. W centrum salonu, niczym pomnik troski, stała pani Stanisława Leonidowna, ściskając w rękach pilot od telewizora. – „Nie pozwolę! Zwariowaliście?!” – w jej głosie, przyzwyczajonym do rozkazywania w szkolnym gronie (była emerytowaną nauczycielką), zabrzmiała stal. Na ekranie zatrzymał się obraz sensacyjnego programu: ponury prowadzący na tle mapy Azji Południowo-Wschodniej kreślił czerwone strzałki zagrożeń. Alicja, pakując walizkę z zaskakującym spokojem, tylko westchnęła. Znała ten scenariusz. Antoni z twarzą zmęczonego człowieka próbował coś powiedzieć. – Mamo, daj spokój! To przecież głupoty! Jedziemy do normalnego hotelu, z biura podróży… – Głupoty?! – Pani Stanisława rozłożyła ręce, a pilot o mało nie poleciał w ścianę. – Antonii, przejrzyj na oczy! Ona cię wciągnie do grobu! Tam w Tajlandii… każdy co drugi to handlarz żywym towarem! Wyśle cię po piwo do jakiejś uliczki, i po tobie! Nerki, wątroba – wszystko ci wytną i wywiozą w lodówce! A ją… – wskazała dramatycznie na Alicję – ją sprzedadzą do burdelu albo w niewolę! W telewizji był reportaż! Alicja przestała układać rzeczy w walizce. Spojrzała na teściową poważnie, wytrzymując napiętą ciszę. – Pani Stanisławo – powiedziała cicho, ale wyraźnie – naprawdę pani wierzy, że każdy Taj to gangster-transplantolog i alfons w jednej osobie? – Nie żartuj sobie! Telewizja pokazała fakty! Ludzie, którym nic nie zostało do stracenia, lecą tam za tanią egzotyką, a potem rodzina dostaje słoiki z ich częściami ciała! Antoni przetarł twarz ręką. – Mamo, to programy dla emerytów, żeby mieli czym się ekscytować. Specjalnie straszą. Tysiące turystów wraca całych… – I tysiące ginie bez śladu! – ripostowała Stanisława. – Alicjo, masz już bilety? Oddasz? – Mam. Nie oddam – odpowiedziała spokojnie Alicja. – Dwa lata odkładaliśmy na ten wyjazd. Przeanalizowałam opinie, fora, rezerwowaliśmy przez sprawdzone biuro. Nikt nie zamierza chodzić po slumsach w nocy. Będziemy na wycieczkach, plażować w Pattayi, jeść tom-yum… – Otrują was tam! Bóg wie, co do tych zup pchają – mruknęła teściowa. – Antoni, błagam, zrozum. Niech leci sama, skoro tak jej się spieszy. Jej ryzyko – jej sprawa. Ty chociaż zostaniesz żywy i zdrowy. Matka czuje kłopoty. W mieszkaniu zapadła ciężka cisza. Wtedy Alicja powiedziała to, co może zbierało się latami: – Dobrze, ma pani rację, pani Stanisławo. Ryzyko – rzecz szlachetna. Polecę sama. – Alicjo! Co ty wyprawiasz? – osłupiał Antoni. – Słyszałeś mamę. Jej serce wyczuwa zagrożenie. Nie mogę brać odpowiedzialności za twoje nerki i wątrobę, ani wystawiać cię na ryzyko bycia sprzedanym w niewolę. Zostaniesz z mamą na herbatce i sensacyjnym programie o światowych spiskach. A ja – uśmiechnęła się – polecę w to piekło. Sama. Stanisława wyglądała triumfująco, ale i zdziwiona nagłą gotowością synowej, by rzucić wyzwanie jej przestrogom. – I dobrze – wymamrotała już bez wcześniejszego zapału. – Sama sobie jesteś winna. Antoni próbował protestować, ale Alicja była nieugięta. W noc przed wylotem leżeli plecami do siebie. – Może się rozmyślisz? – spytał cicho. – Nie – ucięła. ***** Samolot wylądował w Bangkoku, a fala gorącego, wilgotnego powietrza otuliła Alicję jak koc. Bohaterka nie czuła strachu. Czuła za to zmęczenie i fascynację. Przez pierwsze dni zgodnie z planem spacerowała po ulicach, podziwiała świątynie, zachwycała się jedzeniem z ulicznych straganów. Nikt nawet nie próbował jej okraść, nie mówiąc o porwaniu. Uśmiechnięci sprzedawcy targowali się tylko żartobliwie o cenę mango. Wysłała na rodzinny czat z Antonim i… panią Stanisławą (zażądała tego) zdjęcie: uśmiechnięta z koktajlem owocowym na tle turkusowego morza. „Organy na miejscu. Do niewoli jeszcze nie zabrali. Czekam na dalsze wrażenia.” Antoni słał serduszka, Stanisława czytała i milczała. Potem Alicja pojechała na północ – do Chiang Mai. Tam, w kameralnym rodzinnym pensjonacie, starsza Tajka Nock nauczyła ją smażyć pad-thai. Nock, mówiąca łamaną angielszczyzną, przypominała… Stanisławę. Z tą samą troską mówiła o córce, która wyjechała pracować do Seulu. – Ona tam sama, zimno, ludzie nie uśmiechają się, a jedzenie dziwne – żaliła się, mieszając makaron. – W telewizji mówią, że tam promieniowanie i wszyscy źli! Alicja popatrzyła na zmartwioną twarz gospodyni i nagle zaczęła się śmiać. Tak długo, aż po policzkach spłynęły jej łzy. Nock patrzyła zdziwiona. Alicja, mieszając angielski, gesty i obrazki w telefonie, opowiedziała o teściowej, telewizorze i organach na czarnym rynku. Nock słuchała szeroko otwartymi oczami, ale po chwili i ona wybuchnęła śmiechem. – O, te nasze mamy! – westchnęła. – Wszystkie boją się nieznanego. Telewizor wszędzie gada głupoty! Wieczorem, na werandzie pod gwiazdami, Alicja zadzwoniła do pani Stanisławy na wideo. – No co, żyjesz? – usłyszała bez przywitania. – Cała, wszystkie organy na miejscu. Proszę zobaczyć. Alicja pokazała uśmiechniętą Nock, która zawołała do kamery po polsku: – Cześć! – i przysiadła obok Alicji. – Dobrze gotuje! Ja tu pilnuję! Żadnego niewolnictwa! – i objęła ją ramieniem. Stanisława popatrzyła najpierw surowo, ale jej mina łagodniała z każdą chwilą. – I… i narządy? – wyjęczała bez wcześniejszego przekonania. – Na miejscu. I apetyt wrósł. Pani Stanisławo, tu pięknie i ludzie dobrzy. A Nock boi się o córkę, bo telewizja jej naopowiadała o Seulu. Nastała cisza. – Daj ją tu – niespodziewanie rzuciła Stanisława. – Tę… Nock. Alicja dała telefon. Dwie kobiety rozmawiały parę minut – nie znając języka, ale zdawało się, że rozumieją się doskonale. Pod koniec Stanisława nawet doczekała się nieśmiałego uśmiechu. Po przerwaniu połączenia Antoni napisał do Alicji: „Mama właśnie wyłączyła telewizor. Powiedziała: Dość już tej paniki. Spytała, kiedy wracasz”. Alicja wysłała zdjęcie: ona i Nock objęte, śmieją się do kamery. „Znalazłam sojuszniczkę. Jutro latam na paralotni. Nerki w porządku. Całuję”. Powrót był lekki. Na lotnisku czekał Antoni, a trochę z boku – pani Stanisława z bukietem kolorowych, nieco kiczowatych astrów. Nie rzuciła się na szyję, ale skandalu nie było. Odchrząknęła, wręczyła kwiaty: – No, żyjesz? – Widać, że tak. I bez nowych właścicieli… – No dobra… – burknęła teściowa i machnęła ręką. – Opowiesz, jak tam. A ta twoja Nock co słychać? W drodze do domu Alicja opowiadała o świątyniach, jedzeniu, sympatycznych ludziach i zabawnych sytuacjach. Stanisława słuchała uważnie, czasem coś dopytując. W salonie telewizor milczał. Na jego czarnym ekranie odbijały się trzy sylwetki: mąż obejmujący żonę i teściowa, która postanowiła spojrzeć na świat nie przez krzywe zwierciadło telewizji, lecz przez prawdziwe oczy tej, która była „w samym piekle” – i wróciła, szczęśliwa. Tego wieczoru przy herbacie Stanisława cicho, nieśmiało rzuciła: – W przyszłym roku… jeśli będziecie chcieli… może i ja z wami? Tylko nie do dżungli… Antoni i Alicja wymienili porozumiewawcze, uśmiechnięte spojrzenia. Ale kilka dni później Stanisława niespodziewanie wpadła z nową sensacją: – Nie jadę z wami nigdzie! I tobie, Alicja, po prostu się upiekło! Widziałam w telewizji – ilu ludzi teraz z niewoli wyciągają. Ja nie chcę trafić! – Jak sobie pani życzy – wzruszyła ramionami Alicja. – Antoni, tobie tam też nie trzeba jechać. Po Polsce też można jeździć! – oznajmiła z powagą Stanisława. Syn pokiwał głową. Nie warto było się spierać. Kiedyś jednak nawet najbardziej nieufna teściowa może wyłączyć telewizor i zacząć słuchać tych, którzy naprawdę byli „tam, gdzie straszą” – i wrócili szczęśliwi. (Nie)traumatyczne wakacje Alicji, czyli jak teściowa i telewizja prawie odebrały mi Tajlandię, a Tajka z Chiang Mai okazała się polską mamą w wydaniu azjatyckim

Niech leci sama. Może ją tam porwą skrzywiła się teściowa.

Duszny wieczór na kilka dni przed długo wyczekiwanym urlopem wcale nie dawał tego miłego oczekiwania i radosnych przygotowań, które wszyscy zawsze sobie wyobrażają.

W mieszkaniu Tomka i Jagody atmosfera była gęsta jak rosół na świątecznym stole. W samym środku salonu stała Irena Kozłowska, jak pomnik rodzicielskiej troski, ściskając w dłoni pilot od telewizora.

Nie pozwolę na to! Oszaleliście?! Jej głos, przyzwyczajony do uciszania klas z liceum (była emerytowaną nauczycielką polskiego), zadrżał groźbą.

Na ekranie zatrzymał się kadr jakiejś tragicznej Uwaga! TVN: prowadzący z miną grabarza pokazywał mapę Azji z czerwonymi liniami same ostrzeżenia.

Jagoda, pakując walizkę ze stoickim spokojem, tylko westchnęła cicho.

Znała już ten scenariusz na pamięć. Tomek, wyglądający jak personifikacja cierpliwości, próbował wejść w słowo:

Mamo, daj spokój! Naprawdę przesadzasz Jedziemy do normalnego hotelu, przez sprawdzone biuro…

Przesadzam?! Irena uniosła ręce, pilot prawie upadł na podłogę. Otwórz oczy, Tomek! Ona cię wywiezie na drugi koniec świata i zostawi w kostnicy! W Tajlandii wszyscy tylko czekają na takich naiwnych! Wyślą cię po piwo w boczną uliczkę, zrobisz pół kroku i po nerkach! Wszystko ci wytną nerki, wątrobę, nawet migdałki! A ją teściowa wskazała na Jagodę dramatycznym gestem sprzedadzą do burdelu albo jeszcze gorzej! Widziałam ostatnio reportaż w telewizji!

Jagoda przestała układać bluzki w walizce. Spojrzała ze zdziwieniem na Irenę i wytrzymała tę niezręczną ciszę, którą Tomek złamałby pewnie po sekundzie.

Pani Ireno głos miała cichy, ale zdecydowany. Naprawdę pani wierzy, że każdy Taj to mafioso prowadzący nielegalny handel organami w przerwie od sutenerstwa?

Nie żartuj sobie ze mnie! Przecież są fakty, w telewizji wszystko pokazują! Tacy, co mają za dużo odwagi, krewnym potem przesyłają nerkę w paczce po coli! Jeżdżą tam tylko desperaci!

Tomek przetarł twarz dłonią.

Mamo, to jest robione pod starszych ludzi, żeby podnosić oglądalność. Strach się sprzedaje, o to chodzi. Tam jeździ co roku z milion turystów…

I tysiące giną bez śladu! odbiła piłeczkę Irena. Jagoda, pewnie już te swoje bilety kupiłaś? Oddasz do zwrotu, co?

Kupiłam. Ale nie oddam odpowiedziała Jagoda spokojnie. Dwa lata oszczędzaliśmy na ten wyjazd. Sprawdzałam wszystkie opinie, fora, wszystko przez godne zaufania biuro podróży. Nie będziemy się szwendać nocami po slumsach. Zobaczymy zabytki, poleżymy na plaży w Pattayi, zjem w końcu prawdziwego tom-yama…

Jeszcze tylko cię czymś tam otrują, Boże wie, co oni wsypują do tych zup mruknęła teściowa. Tomek, proszę cię, kochany, ogarnij się. Niech ona leci sama, skoro jej na tym zależy. Ryzyko jej sprawa. A ty zostaniesz żywy i zdrowy. Matka czuje pismo nosem!

W pokoju zapadła gęsta, przytłaczająca cisza. I wtedy Jagoda powiedziała coś, co chyba w niej siedziało od dawna.

Dobrze odparła, zasuwając walizkę z głośnym kliknięciem. Pani Ireno, ryzyko jest dla odważnych. Polecę sama.

Jagoda! Co ty gadasz?! Tomek aż zbladł.

Słyszałeś mamę. Intuicja jej podpowiada, że zginiesz na innym kontynencie. Nie mogę ryzykować twoich nerek i wątroby. Ani sprzedaży ciebie w niewolę. Zostaniesz tutaj, będziecie pić herbatę i komentować wiadomości. A ja uśmiechnęła się lodowato A ja polecę w to piekło. Sama.

Irena wyglądała na jednocześnie triumfującą i całkowicie zdezorientowaną.

Niby dostała, co chciała, ale zaskakująca gotowość Jagody do rzucenia wyzwania jej strachom zupełnie ją zbiła z tropu.

I dobrze wymamrotała już zupełnie innym tonem. Samaś sobie winna.

Tomek próbował protestować, przekonywać, ale Jagoda była nieugięta. Ostatnią noc przed wylotem leżeli obróceni do siebie plecami, w ciszy.

Może się jeszcze rozmyślisz? zapytał mąż.

Nie! ucięła.

****

Samolot wylądował w Bangkoku, a już przy wyjściu Jagoda poczuła gorącą, wilgotną falę powietrza jakby ktoś zawinął ją w ciepły, egzotyczny koc.

Strachu? Nie było wcale. Było tylko zmęczenie i przeogromna ciekawość. A potem godzinami chodziła po wesołych, kolorowych ulicach, zwiedzała złote świątynie, jadła najsmaczniejsze, aromatyczne dania uliczne.

Nikt nawet nie próbował jej ukraść portfela, a co dopiero porwać. Sprzedawcy tylko nieśmiało się uśmiechali i czasem próbowali coś opchnąć o 10 bahtów taniej.

Wysłała zdjęcie w rodzinny czat do Tomka i Ireny (bo teściowa się uparła): Jagoda z szerokim uśmiechem, z koktajlem na tle lazurowego morza. Podpis: Wszystko na miejscu, organy też, do niewoli mnie nie wzięli. Pozdrawiam!

Tomek zasypał ją serduszkami. Irena czytała wszystko i milczała.

Po kilku dniach Jagoda pojechała na północ, do Chiang Mai. W kameralnym domku gościnnym, gdzie gospodynią była starsza Tajka cioteczka Lin, którą od razu polubiła nauczyła się przyrządzać prawdziwy pad thai. Nagle coś do niej dotarło.

Lin, mówiąca łamaną angielszczyzną, była zadziwiająco podobna do Ireny Kozłowskiej.

Z tym samym przejęciem opowiadała o swojej córce: o tym, jak wyjechała do pracy do Seulu.

Ona tam sama, tam zimno, ludzie się nie uśmiechają, jedzenie dziwne narzekała Lin, mieszając energicznie makaron. Z telewizji wiem, promieniowanie w powietrzu, wszyscy naburmuszeni!

Jagoda patrzyła na jej zatroskaną twarz i parsknęła śmiechem. Śmiała się do łez.

Lin popatrzyła z niedowierzaniem, więc Jagoda, gestykulując, pokazując zdjęcia na telefonie i pół-łamaną angielszczyzną, streściła jej całą historię: o Irenie, telewizji, wycinaniu organów i handlu niewolnikami.

Lin słuchała z szeroko otwartymi oczami, a po chwili śmiech miała prawie dzwoniący.

O, te nasze mamy! westchnęła Wszędzie te same troski! Boimy się tego, czego nie znamy. Telewizji nie należy ufać nawet tutaj!

Wieczorem, na werandzie pod rozgwieżdżonym niebem, Jagoda zamiast do Tomka zadzwoniła na wideo do Ireny.

Teściowa wyglądała na zmęczoną i spiętą.

No co, żyjesz? rzuciła bez ceregieli.

Wszystko w porządku, Pani Ireno. Organy w komplecie, proszę bardzo.

Jagoda pokazała kamerą ogród, a na ekranie pojawiła się Lin z tacą herbatników i herbatą. Uśmiechnęła się i widząc poważną polską twarz, pomachała energicznie.

Dzień dobry! Jagoda świetnie gotuje! Nic jej nie grozi, obiecuję! i objęła Jagodę ramieniem.

Irena milczała, patrząc raz na Lin, raz na rozpromienioną Jagodę.

I naprawdę wszystko na miejscu? zapytała cicho, już nie tak pewna siebie.

Całe zdrowie, dopisuje apetyt. A tu tak pięknie, ludzie tacy mili. Lin mówi, że jej córka jest w Korei i ona się tym martwi, bo w telewizji powiedzieli, że tam zimno i wszyscy są źli…

Zaległa cisza.

Daj mi do niej nagle powiedziała teściowa. Do tej Lin.

Jagoda podała telefon. Dwie kobiety oddzielone tysiącami kilometrów i całą masą różnic rozmawiały z dziesięć minut.

Nie rozumiały ani słowa, ale chyba wszystko pojęły. Lin kiwała głową i śmiała się, Irena najpierw krzywiła, aż w końcu jej twarz złagodniała.

Na koniec nawet uśmiechnęła się niezręcznie, ale jednak już nie z lękiem.

Po tym połączeniu Tomek napisał sms-a: Mama właśnie wyłączyła telewizor. Powiedziała: Skończmy z tą paniką. Kiedy wracasz?

Jagoda chwilę nic nie odpisała. Gapiła się w gwiazdy nad Chiang Mai. W końcu wysłała kolejną fotkę: ona i Lin, objęte, szeroko się śmieją do aparatu, podpis: Mam sojuszniczkę. Jutro lecę na paralotni. Nerki wciąż mam. Całuję!

Powrót był lekki jak puch. Na Okęciu czekał na nią Tomek, nieco dalej stała teściowa z bukietem jaskrawych astrów.

Nie rzuciła się na szyję, nie zrobiła też afery. Po prostu podała kwiaty.

No i co, żyjesz? mruknęła.

Jak widać. Nikt nie kupił, nie sprzedał…

Dobra, nie gadaj już. Opowiesz jak tam Ta twoja Lin?

W drodze do domu Jagoda opowiadała o świątyniach, egzotycznym jedzeniu, serdeczności ludzi i śmiesznych przygodach.

Irena słuchała, czasem zadawała pytania. Telewizor w salonie milczał.

Na jego czarnym ekranie odbijały się trzy sylwetki: męża, tulącego żonę i teściowej która chyba po raz pierwszy spojrzała na świat nie przez pryzmat przerażających faktów, tylko opowieści kogoś, kto wrócił stamtąd naprawdę szczęśliwy.

Wieczorem, przy herbacie, Irena rzuciła nieśmiało, jakby badała grunt:

Wiecie może za rok jeśli będziecie chcieli… to i ja z wami? Tylko nie do jakichś dzikich krajów…

Tomek i Jagoda spojrzeli po sobie z uśmiechem. Niespodziewane, ale miło było, że teściowa spojrzała na wszystko z innej strony.

Ale po paru dniach, gdy przyszła w odwiedziny, już od progu, czerwona, roztrzęsiona, stwierdziła:

Jednak nigdzie z wami nie jadę! Po prostu miałaś farta, Jagoda! Ostatnio czytałam, ilu ludzi wyciągnęli z niewoli tam w Azji. Nie chcę w coś takiego wpaść!

Jak uważasz wzruszyła ramionami Jagoda.

Tomek, ty też nie musisz tam jeździć. Po Polsce też jest gdzie jeździć powiedziała Irena z powagą.

Syn tylko się uśmiechnął, bo dobrze już wiedział, że i tak jej się nie przegada.