Zawołałam przez okno: — Mamo, czemu tak wcześnie wstałaś? Zmarzniesz! — Odwróciła się, pomachała łopatą na powitanie: — Dla was, leniuchy, się staram. — A następnego dnia już jej nie było… Do dziś nie potrafię spokojnie przejść obok naszego podwórka… Za każdym razem, gdy widzę tę ścieżkę, ściska mi się serce jakby ktoś je ścisnął dłonią. To ja zrobiłam to zdjęcie drugiego stycznia… Po prostu szłam, zobaczyłam ślady na śniegu — i zatrzymałam się. Zrobiłam zdjęcie, sama nie wiem po co. A teraz to zdjęcie — to jedyna pamiątka z tamtych dni… Nowy Rok obchodziliśmy jak zawsze, całą rodziną. Mama od rana trzydziestego pierwszego już była na nogach. Obudził mnie zapach smażonych kotletów i jej głos z kuchni: — Córeczko, wstawaj! Pomóż mi dokończyć sałatki! Bo tata zje wszystkie składniki, zanim się obejdziemy! Zeszłam na dół, jeszcze w piżamie, z rozczochranymi włosami. Stała przy kuchence w swoim ulubionym fartuchu z brzoskwiniami, który dałam jej jeszcze w liceum. Uśmiechała się, policzki czerwone od piekarnika.— Mamo, daj przynajmniej kawę wypić najpierw, — jęknęłam. — Kawa później! Najpierw sałatka jarzynowa! — zaśmiała się i wręczyła mi miskę z pieczonymi warzywami. — Kroisz drobno, jak lubię. Nie jak ostatnio — w kostki wielkości pięści. Kroiłyśmy i rozmawiałyśmy o wszystkim na świecie. Opowiadała, jak za jej dzieciństwa świętowano Nowy Rok — bez tych wszystkich sałatek, tylko śledź pod pierzyną i mandarynki, które dziadek przynosił z pracy spod lady. Potem tata wrócił z choinką. Wielką, niemal pod sufit. — No, dziewczyny, przyjmijcie piękność! — zakrzyknął dumnie w drzwiach. — Ojej, tata, cały las wyciąłeś? — aż westchnęłam. Mama popatrzyła, rozłożyła ręce: — Piękna, ale gdzie ją postawimy? W zeszłym roku była mniejsza. Pomagała nam jednak ubierać drzewko. Ja z siostrą Lerką wieszałyśmy lampki, a mama wyciągnęła stare bombki — jeszcze z mojego dzieciństwa. Pamiętam, jak wzięła szklanego aniołka i powiedziała cicho: — Tego kupiłam ci na pierwszy Nowy Rok. Pamiętasz? — Pamiętam, mamo, — skłamałam. Właściwie nie pamiętałam, ale skinęłam głową. Taka promienna była, gdy „wspomniałam” tego aniołka… Brat przyjechał później, jak zwykle z hałasem, z torbami, prezentami i butelkami. — Mamo, tym razem szampan porządny! Nie jak rok temu — kwas. — Oj, synku, bylebyście mi nie popili się za bardzo, — zaśmiała się, obejmując go. O północy wszyscy wyszliśmy na podwórko. Tata z bratem odpalali fajerwerki, Lera piszczała z zachwytu, a mama stała przy mnie, mocno ściskając mnie za ramię. — Patrz, córeczko, jaka piękna noc — szeptała. — Jakie mamy dobre życie… Objęłam ją mocniej. — Najlepsze, mamo. Piliśmy szampana prosto z butelki, śmialiśmy się, gdy fajerwerk poleciał w stronę sąsiadów. Mama, lekko wstawiona, tańczyła do „Przybieżeli do Betlejem” w filcowych kapciach, a tata wziął ją na ręce. Śmialiśmy się wszyscy do łez. Pierwszego stycznia całymi dniami leniuchowaliśmy. Mama znów rwała się do garów — lepiła pierogi i gotowała galaretę. — Mamo, daj już spokój! Jesteśmy okrągli jak baloniki! — jęczałam. — Nic, wszystko zjemy. Nowy Rok świętuje się tydzień — machała ręką. Drugiego stycznia znów wstała wcześnie. Usłyszałam trzaśnięcie drzwi, wyglądam przez okno — ona już na dworze z łopatą. Odśnieża ścieżkę. W starym puchowym płaszczu, zawiązana chustka na głowie. Wszystko robiła starannie: od bramki do ganku — wąska, równa ścieżynka. Śnieg zgarniała pod ścianę domu, jak zawsze. Zawołałam przez okno: — Mamo, czemu tak wcześnie? Zmarzniesz! Odwróciła głowę, pomachała łopatą w powitaniu: — Bo wy, leniuchy, do wiosny będziecie przez zaspy brnąć! Idź wodę na herbatę postaw. Uśmiechnęłam się i poszłam do kuchni. Wróciła po pół godzinie, policzki miała czerwone, oczy błyszczące. — Porządek zrobiony, — powiedziała i usiadła przy kawie. — Ładnie, prawda? — Ładnie, mamo. Dziękuję. To był ostatni raz kiedy słyszałam jej głos taki radosny. Trzeciego stycznia rano obudziła się i cicho powiedziała: — Dziewczynki, coś mi dziwnie w piersi. Nie mocno, ale nieprzyjemnie. Od razu się zaniepokoiłam: — Mamo, może wezwijmy karetkę? — E tam, córeczko. Przemęczyłam się. Tyle gotowania, biegania. Poleżę — przejdzie. Położyła się na sofie, my z Lerką obok. Tata pojechał po lekarstwa do apteki. Mimo wszystko żartowała: — Nie patrzcie na mnie tak smutno. Jeszcze wszystkich was przeżyję. Nagle zbielała. Chwyciła się za pierś. — Ojej… niedobrze mi… bardzo… Wezwałyśmy pogotowie. Trzymałam ją za rękę, szeptałam: — Mamusiu, trzymaj się, za chwilę przyjadą, będzie dobrze… Spojrzała na mnie i szepnęła niemal bezgłośnie: — Córeczko… tak was kocham… Żal się żegnać… Lekarze przyjechali szybko, ale… już nie mogli pomóc. Rozległy zawał. Wszystko trwało kilka minut. Siedziałam na podłodze w korytarzu i wyłam. Nie mogłam uwierzyć. Jeszcze wczoraj tańczyła z nami pod fajerwerkami, śmiała się, a dzisiaj… Ledwo trzymając się na nogach, wyszłam na podwórko. Śnieg niemal nie padał. Zobaczyłam jej ślady. Te same — drobne, równiutkie. Od bramki do ganku i z powrotem. Takie same jak zawsze. Stałam i patrzyłam na nie długo, bardzo długo. I pytałam Boga: „Jak to możliwe, że jeszcze wczoraj człowiek chodził po ziemi, zostawiał swoje ślady, a dziś już go nie ma? Ślady są, człowieka nie.” Czy mi się wydawało, czy też nie — tak, jakby 2 stycznia ostatni raz wyszła na zewnątrz, by zostawić nam czystą ścieżkę. Byśmy mogli po niej przejść już bez niej. Nie pozwoliłam zasypać tych śladów. Poprosiłam wszystkich, żeby ich nie zadeptywali. Niech zostaną, póki śnieg sam ich nie przykryje na zawsze. To ostatnie, co mama dla nas zrobiła. Jej zwykła troska o nas była widoczna nawet wtedy, gdy jej już nie było. Po tygodniu napadało mnóstwo śniegu. Przechowuję to zdjęcie z ostatnimi mamowymi śladami. I co roku, trzeciego stycznia, przeglądam je, a potem patrzę na pustą ścieżkę przy domu. I tak bardzo boli wiedzieć, czuć: gdzieś pod tym śniegiem — ona zostawiła swoje ostatnie ślady. Po nich wciąż idę za Nią…

Krzyknęłam przez okno:
Mamo, co Ty tak wcześnie? Zamarzniesz!
Odwróciła się, pomachała łopatą, jakby witając się ze mną:
Przecież dla was, leniuchy, się staram.
A następnego dnia już jej nie było…

Do dziś nie potrafię przejść spokojnie obok naszego podwórka
Za każdym razem, gdy widzę tę ścieżkę, serce mi się ściska, jakby ktoś ścisnął je w garści. To ja zrobiłam to zdjęcie drugiego stycznia
Po prostu szłam, zobaczyłam ślady na śniegu i stanęłam jak wryta.
Zrobiłam zdjęcie, nie wiedząc właściwie po co. Teraz to jedyne, co mi zostało z tamtych dni…

Sylwestra zawsze spędzaliśmy całą rodziną.
Mama od świtu trzydziestego pierwszego już była na nogach.
Obudził mnie zapach smażonych kotletów i jej głos w kuchni:
Córuś, wstawaj! Pomóż mi skończyć sałatki! Bo twój tata zje wszystkie składniki, jak nikt nie patrzy!
Zeszłam na dół jeszcze w piżamie, z rozczochranymi włosami. Stała przy kuchence w swoim ulubionym fartuszku w brzoskwinie, tym samym, który podarowałam jej jeszcze w podstawówce. Uśmiechała się szeroko, policzki rumiane od ciepła piekarnika.
Mamo, daj chociaż kawy się napić na początek jęknęłam.
Kawa później! Najpierw sałatka jarzynowa! roześmiała się i rzuciła mi miskę z upieczonymi warzywami.
Kroisz drobno, jak lubię. Nie takie klocki, co ostatnio!

Kroiłyśmy razem, rozmawiałyśmy o wszystkim i o niczym.
Opowiadała mi, jak kiedyś w jej dzieciństwie Wigilię i Nowy Rok obchodzili bez tych wszystkich zagranicznych sałatek, tylko ze śledziem pod pierzyną i mandarynkami, które jej tata przynosił z pracy spod lady.
Potem zjawił się tata z choinką. Wielką, prawie pod sufit.

No, kobiety, przyjmujcie królową! zawołał z dumą, ledwo stając w progu.
Ojej, tato, ty co, pół lasu wyciąłeś? zaśmiałam się.
Mama wyszła, popatrzyła i ręce rozłożyła:
Piękna, piękna, ale gdzie my ją postawimy? W zeszłym roku mniejsza była
I tak razem ubierałyśmy, choć narzekała. Z siostrą, Marylką, wieszałyśmy lampki choinkowe, a mama wyjęła stare ozdoby, jeszcze z mojego dzieciństwa.
Pamiętam, jak wzięła w rękę szklanego aniołka i cicho szepnęła:
Tego na Twój pierwszy Nowy Rok kupowałam. Pamiętasz?
Pamiętam, mamo 撒łama.
Tak naprawdę nie pamiętałam, ale skinęłam głową. Tak się rozpogodziła, kiedy przypomniałam sobie tego aniołka…

Brat przyjechał dopiero wieczorem. Tradycyjnie z hałasem, reklamówkami, prezentami, z butelkami.
Mamo, tym razem mam porządnego szampana! Nie to co rok temu, ta kwaśna popłuczyna
Oj, synku, abyście się tylko tu nie upili mama się zaśmiała i przytuliła go mocno.

O północy wyszliśmy wszyscy na podwórko. Tata z bratem odpalali fajerwerki, Marylka piszczała z zachwytu, a mama stała obok mnie, mocno mnie obejmując za ramiona.
Patrz, córeczko, jaka piękna noc szeptała. Dobrze mamy w życiu, nie?

Przytuliłam ją mocniej.
Mamy najlepiej, mamo.
Krążyliśmy z butelką szampana, piliśmy na zmianę, śmiejąc się, gdy jedna z rakiet poleciała prosto na szopę sąsiada.
Mama, trochę już podchmielona, tańczyła po śniegu w filcowych kapciach, a tata porwał ją na ręce. Wszyscy śmialiśmy się, aż łzy leciały.

Pierwszego stycznia przeleżeliśmy cały dzień. Mama znowu coś gotowała tym razem pierogi i galaretkę z nóżek.
Mamo, przestań już! Jesteśmy napchane jak kluski! marudziłam.
Spokojnie, zdążycie zjeść! Przecież Nowy Rok świętuje się przez tydzień, nie? machnęła ręką.

Drugiego stycznia wstała jak zwykle bardzo wcześnie.
Usłyszałam, jak drzwi zamknęły się ze skrzypnięciem, wyjrzałam przez okno a ona na podwórku, z łopatą.
W starym, wysłużonym puchowym płaszczu, z chustką na głowie, odgarnia śnieg. Od furtki aż do schodów wąska, równiutka ścieżka.
Zgarniała biały puch pod ścianę domu, jak zawsze lubiła.

Krzyknęłam przez szybę:
Mamo, czemu tak wcześnie? Zmarzniesz!
Odwróciła się, pomachała łopatą:
Bo wy, leniuchy, do wiosny byście chodzili po zaspach! Idź, nastaw wodę na herbatę!
Uśmiechnęłam się i poszłam do kuchni. Wróciła po pół godziny, rumieńce na policzkach, oczy jej jaśniały.
Już, porządek zrobiony powiedziała i usiadła do kawy. Ładne dziś wyszło, prawda?
Ładne, mamo. Dziękuję.

To był ostatni raz, kiedy słyszałam jej głos tak pełen życia.

Trzeciego stycznia rano obudziła się i cicho powiedziała:
Dziewczynki, coś mnie w piersi kłuje. Nie mocno, ale źle się czuję.
Od razu się zaniepokoiłam:
Mamo, dzwońmy po karetkę!
Ależ nie, córeczko. Zmęczyłam się po prostu, tyle gotowania, biegania Poleżę, przejdzie.

Położyła się na kanapie, a my z Marylką siedziałyśmy cicho obok niej. Tata pojechał do apteki po leki. Żartowała jeszcze:
Nie patrzcie na mnie tak smutno, dziewuchy. Ja jeszcze was wszystkich przeżyję.
I wtedy jej karnacja pobladła. Złapała się za pierś.
Ojej jest mi bardzo bardzo źle…

Zadzwoniliśmy po pogotowie. Trzymałam ją za rękę, szepcząc:
Mamusiu, wytrzymaj, zaraz będą, będzie dobrze
Spojrzała na mnie, już ledwie słyszalnym głosem:
Córeczko tak was kocham Nie chcę się żegnać.

Lekarze przyjechali bardzo szybko. Ale nic nie dało się już zrobić. Rozległy zawał. Wszystko trwało kilka minut.

Usiadłam na podłodze w korytarzu i wyłam. Nie mogłam uwierzyć. Jeszcze wczoraj tańczyła z tatą, śmiała się pod fajerwerkami a dziś
Ledwo trzymając się na nogach, wyszłam na podwórko. Śnieg ledwo prószył. I zobaczyłam jej ślady. Te same drobne, równiutkie, prowadzące od furtki do schodów i z powrotem. Tak zawsze chodziła.

Stałam tam długo, patrząc na te ślady i pytałam Boga:
Jak to możliwe, że wczoraj człowiek chodził po tej ziemi, zostawiał swoje ślady, a dzisiaj już go nie ma? Ślady są, ale jej już nie ma!

Wydawało mi się, a może nie wydawało, że wyszła drugiego stycznia po raz ostatni żeby zostawić nam czystą drogę. Tak, żebyśmy mogli przejść po niej bez niej.

Nie ruszyłam tych śladów. Poprosiłam wszystkich, żeby tego nie robili. Niech będą, póki śnieg ich sam nie ukryje na zawsze.

To ostatnie, co mama dla nas zrobiła. Jej zwykła troska była z nami nawet wtedy, gdy jej już nie było.

Za tydzień spadło mnóstwo śniegu.

Przechowuję to zdjęcie z ostatnimi śladami mamy.
I każdego roku trzeciego stycznia oglądam to zdjęcie, potem patrzę na pustą już ścieżkę przed domem. I boli tak, jak wtedy, bo wiem: gdzieś pod tym śniegiem ona zostawiła swoje ostatnie ślady.

Po nich wciąż jeszcze do niej idę…