— Znowu się liże! Maks, zabierz go stąd! Nastka patrzyła z irytacją na Tymię, który bezmyślnie podskakiwał jej pod nogami. Jak mogli się wpakować w takiego łobuza? Tyle czasu zastanawiali się, wybierali rasę, radzili się hodowców. Wiedzieli, jaka to odpowiedzialność. Ostatecznie zdecydowali się na owczarka niemieckiego – miał być wiernym przyjacielem, stróżem i obrońcą. Taki pies – jak szampon: trzy w jednym. Tylko że tego „obrońcę” samemu trzeba ratować przed kotami… — Przecież on jeszcze szczeniak. Poczekaj, zobaczysz, jak podrośnie. — Ta, czekam z utęsknieniem, aż ten koń wyrośnie. Zauważyłeś, że żre więcej od nas? Jak my go wykarmimy? I nie tup, baranie, bo dzieciaka obudzisz! Nastka zbierała buty rozrzucone przez Tyma. Mieszkali na Powiślu, na parterze dużej, przedwojennej kamienicy, z oknami wpół zatopionymi w asfalcie. Miejsce świetne, gdyby nie jedno „ale”. Okna wychodziły na ślepy, ponury kąt podwórka, gdzie wieczorami przemykały cienie, schodzili się panowie na pogaduchy, czasem awantury. Prawie cały dzień Nastka siedziała w domu sama z nowonarodzoną Kają. Maks od rana pracował w Muzeum Narodowym, a wolny czas spędzał na targach staroci i w antykwariatach. Oko znawcy sztuki, oko-sokole, jak żartowała Nastka, potrafiło wyłowić prawdziwe perły — obrazy, rzadkie książki, przedmioty codziennego użytku. Maks był zapalonym kolekcjonerem. W domu uzbierała się już niezła kolekcja obrazów, na półkach bufetu pyszniły się talerze ćmielowskiej porcelany, figurki z czasów PRL-u i srebrne sztućce z początku XX wieku… Nastce było nieswojo zostawać samej z tym wszystkim i z maleńką córką, a włamów w kamienicy zdarzało się niemało. — Nastka, kiedy najlepiej wyjść z Tymem? Teraz, czy po obiedzie? — Nie wiem. To nie moja psia sprawa! Gdy Tym usłyszał magiczne „na spacer”, wyleciał jak strzała do przedpokoju, aż nim zarzuciło na zakręcie, chwycił smycz, przybiegł z powrotem i podskoczył prawie pod sam sufit. Toż to koń, nie pies. Wszystkich wita, wszystkich kocha, każdemu przynosi piłeczkę, tylko goście — stop na progu. Ot, dusza na wierzchu, a wzięli go przecież do pilnowania! Nawet za kotami na podwórku nie gania. Leciał do nich z piłką, rozegrany, pewny, że się z kotem pobawi. Dostał dwa razy po łapach. Kocury na podwórku mają lepszą reputację niż niejeden pies – może to właśnie one nadawałyby się na stróża… Jutro cały dzień sama. Mąż jedzie do Kazimierza Dolnego na Festiwal Sztuki im. Chełmońskiego, a jej co? Porcelanę pilnować i z tym uszatym spacerować? Nie miała baba zmartwień… O świcie mąż wstał cicho, by nie budzić Nastki. A gdzie tam! Słyszała, jak czajnik furkocze w kuchni, jak zabrzęczała smycz, jak Maks szeptem uciszał Tyma, żeby nie piszczał i nie tupał. Przy tych spokojnych dźwiękach zasnęła na chwilę, a kiedy obudziła ją córeczka, Maksa już nie było. Dzień zaczął się zwyczajnie. Taki zwyczajny, spokojny dzień. Czy to nie szczęście? Koleżanki wzdychały: „Nastka, tak wcześnie wyszłaś za mąż, latasz między mężem a dzieckiem, cały dzień w kuchni, codzienność cię wciąga…” Ale czy w codzienności brak uroku? Może nie wszystko wyszło, jak marzyła. Dokuczała nieobecność męża, ciasnota, brak środków. No i ta jego gorąca pasja, w której płonęły niemal wszystkie oszczędności… Teraz przyprowadził jeszcze tego uszatego przyjaciela, a opieka nad nim spadła na Nastkę. Ale wiedziała już: ukochanych trzeba kochać z ich zaletami i wadami. Nikt nie obiecywał perfekcji… Gdy zrozumiała tę prostą prawdę, Nastka uspokoiła się i postanowiła cieszyć się tym, co ma, zamiast marudzić za tym, czego nie ma. Siedziała w dziecięcym pokoju i karmiła córeczkę, która podczas karmienia usypiała i trzeba było czekać, aż się znów obudzi i zacznie ssać. Zadzwonił dzwonek, ale Nastka nie otworzyła. Nikogo się nie spodziewała, a bez zapowiedzi nikt przez pół miasta nie przyjedzie w odwiedziny. Drogocenne poranne godziny, jakże je lubiła! W domu cisza, tylko stare zegary w przedpokoju tykają, a z uchylonego okna wpadał znajomy z dzieciństwa miejski gwar: warkot tramwajów, prychanie autobusów, brzęk mioteł na chodniku, dziecięce głosy… A gdzie ten uszaty? Dawno się nie pokazywał, dziwne. Oczywiście, Tym wcale nie był uszaty – uszy miał jak trzeba, sterczące, tylko z natury taki był. Gapowaty i już. No i masz, trzeba z nim żyć, karmić go, wyprowadzać, a pożytku zero. Może jednak lepiej było wziąć jamnika… Nastka zapatrzyła się na córeczkę, która najedzona, jak pijawka, odpadła od piersi. No, mamy śliczną dziewczynkę! Złotko moje, szeptała Nastka, układając małą do snu. Rośnij… — czego nam więcej trzeba? W tej chwili z salonu dobiegł dziwny dźwięk. Jakby trzask, jakby pisk. Nastka nasłuchiwała. Trzask się powtórzył. Bezszelestnie zsunęła kapcie i przeszła do salonu. Pierwsze, co ją zaniepokoiło – to postawa Tyma. Jakby chował się za kotarą oddzielającą przedpokój od salonu. Przykucając na czterech łapach, z napiętą postawą, wystawił język i wpatrywał się w głąb pokoju. Nastka podążyła jego wzrokiem i zamarła: w oknie, a właściwie w okienku, tkwiło pół faceta. Typowa bandycka, ogolona głowa, ręce i ramiona już w pokoju, jęcząc i sapiąc facet przeciskał suche, żylaste ciało do środka. Nastka nie wierzyła, że to dzieje się naprawdę. Niemożliwe! Co ma robić?! Krzyczeć? Gość prawie cały już w środku! Jeszcze chwila i… Zdębiała na krzyk. Czarna plama pomknęła pod okno i nie od razu dotarło, że to Tym. Wyskoczył na parapet i złapał włamywacza za kark! „A-a-a!!!” wrzasnął facet, wybałuszając oczy, gotowe wyskoczyć z orbit. Nastka wybiegła na klatkę, zawołała sąsiadów i potem już nie było tak straszno. Zbiegli się ludzie, wezwali policję. Wszyscy chcieli pomóc, choć nie było jak, ale sama obecność pomagała najbardziej. Co by zrobiła sama? Przełamując strach, Nastka podeszła do faceta: żeby tylko Tym nie przegryzł mu gardła. Tego by jeszcze brakowało! Ale Tym, mądra bestia, chwycił go za kołnierz i trzymał mocno, ale ostrożnie. Ani kropli krwi! Tylko kiedy bandyta szamotał się, Tym przyciskał mocniej. Gdy facet się uspokajał – pies rozluźniał chwyt. Skąd on to wiedział? Ten gapowaty Przyjaciel z piłeczką zadziałał jak zawodowiec. Nie szczekał, nie hałasował, tylko zrobił zasadzkę za kotarą i poczekał, aż facet wciśnie się do połowy, wtedy unieruchomił go i trzymał precyzyjnym chwytem – nie dusił, nie ranił. Jak mówią: nasze zadanie zatrzymać, a resztą zajmie się wymiar sprawiedliwości. Nawet najstarsi posterunkowi nie pamiętali, by złodziej tak się cieszył z zatrzymania. Facet przeżył niezłe chwile w zębach Tyma i szczęśliwy był, że ktoś go w końcu uwolnił, za to pies uznał, że takiej zdobyczy nie wypuści! Tak wczuł się w rolę, że musieli go długo przekonywać, aż przyjechał policyjny przewodnik. Komenda – i Tym puścił! Wypuścił faceta, usiadł przy oknie i wpatrzył się oddanie w policjanta: „Rozkazujcie, wykonuję!”, brakowało tylko, żeby salutował. — Macie szczęście do psa – przewodnik pogłaskał Tyma po karku i westchnął: — nam by taki przydał się do dochodzeniówki… Maks wrócił późnym wieczorem. Ostrożnie otworzył drzwi i stanął zaskoczony w progu. I było czym się zdziwić. Po pierwsze: Tym leżał na kanapie, co było surowo zakazane i nigdy się nie zdarzało. Po drugie: rozwalony na wszystkie cztery łapy w najbardziej leniwej, wręcz bezczelnej pozie, a Nastka drapała go po brzuchu, głaskała i prawie całowała, powtarzając: „Radości ty moja, cudeńko, źrebaczku malutki. Rośnij zdrowo! Na pociechę mamusi i tatusiowi! Jakże ja cię krzywdziłam, wybacz, już nigdy nie będę!” Tę historię opowiedział mi kiedyś na Festiwalu Chełmońskiego sam uczestnik wydarzeń – kolekcjoner sztuki. Tym pewnie opisałby to jeszcze lepiej: jak tropił, jak chwytał, jak przekazywał policji… To było dawno, ale ta opowieść cały czas żyła mi w pamięci. Aż wreszcie musiałam się nią z Wami podzielić…

Znowu się liże! Michał, zabierz go stąd!
Zofia patrzyła z irytacją na psiego safandułę Henia, który niezgrabnie podskakiwał przy jej nogach. Jak to się stało, że przyplątał się do nich taki gamoń? Dyskutowali tygodniami, wybierali rasę, konsultowali się z hodowcami, rozumieli, że pies to poważna odpowiedzialność. Ostatecznie wybrali owczarka niemieckiego, bo to miał być wierny przyjaciel, stróż i obrońca taki szampon trzy w jednym. A tu, proszę, tego obrońcę trzeba samemu ratować przed kotami…

Ależ on jest jeszcze szczeniakiem. Poczekaj, urośnie, zobaczysz.
Jasne, już się nie mogę doczekać, aż ten koń urośnie. Zauważyłeś w ogóle, że zjada więcej niż my oboje razem wzięci? Jak my go wykarmimy? I nie tup, człowieku, dziecko obudzisz! pomstowała Zofia, zbierając pantofle porozrzucane przez Henia.

Mieszkali przy Alejach Jerozolimskich, na parterze bloku z czasów PRL, z oknami tak nisko, że prawie wrosły w chodnik. Miejsce niby w porządku, ale było jedno ale. Okna wychodziły na ślepy zaułek podwórza, gdzie wieczorami kręciły się podejrzane typy, panowie popijali pod chmurką, a czasem nawet doszło do bójki.
Całe dnie Zofia siedziała sama z nowo narodzoną Marysią. Michał pracował w Muzeum Narodowym, a wolny czas spędzał na targach staroci i w antykwariatach. Jego sokole oko historyka sztuki jak żartowała Zofia, prawdziwa szlifierka diamentów potrafiło wyłowić z ruin prawdziwe perełki: obrazy, rzadkie książki, przedwojenną porcelanę, srebra. Nie wiadomo kiedy, a w domu uzbierała się całkiem niezła kolekcja obrazów, zaś w komodzie z lat 60. pyszniły się talerze z Ćmielowa, rzeźby socrealizmu i sztućce z okresu międzywojennego… Zofię trochę to wszystko stresowało zostawała sama z tym majętkiem i małą córeczką na rękach, a w bloku włamania nie należały do rzadkości.
Zosiu, kiedy najlepiej wyprowadzić Henia? Teraz czy po obiedzie?
Nie wiem. I, tak w ogóle, to nie moja psia sprawa!

Gdy usłyszał magiczne na spacer, Henio rzucił się do przedpokoju niczym rekin do krwi na zakręcie wpadł w poślizg, chwycił smycz, wrócił i podskoczył aż po sufit. No koń, nie pies. Kocha wszystkich, tuli się, każdemu przyniesie piłeczkę tylko gości nie wpuszcza. Dusza na ramieniu, facet od serca, ale wzięli go przecież, żeby pilnował! A ten nawet za kotami na podwórzu nie biega, tylko z piłeczką podbiega, szczęśliwy, bo myśli, że się z nim kot pobawi. No i dostał już parę razy pazurem po nosie koty na ich podwórku to prawdziwa mafia, takich na obrońcę trzeba brać… A tu jutro znów cały dzień sama. Michał jedzie do Kazimierza Dolnego na festiwal plenerowy, a ona co? Ma pilnować porcelany i wyprowadzać tego gamonia? Jakby babka nie miała innych zmartwień…

Nad ranem mąż wstał cicho, żeby nie obudzić żony. Ale gdzie tam. Zofia słyszała czajnik w kuchni, brzęk smyczy, syk Michała, który uciszał Henia, żeby nie wył i nie tupał. Przy tych swojskich odgłosach przysnęła, a gdy obudziła ją córeczka, Michała już nie było. Dzień zaczął się jak co dzień. Spokojny dzień. Czyż to nie szczęście? Koleżanki jęczały: Zosiu, taka młoda, zaraz po ślubie, między mężem a dzieckiem rozrywana, cały dzień w kuchni pod kloszem! Ale czy wariacje codzienności nie mają swojego uroku? Nie wszystko poszło według planu, co prawda. Męczyła ją częsta nieobecność męża, ciasnota, niedostatek złotówek. I przede wszystkim ta jego płomienna pasja, przez którą tyle kasy lądowało pod młotkiem… A teraz jeszcze psiego łobuza sprowadził, a roboty z nim najwięcej dla niej. Ale co poradzić ukochanych kocha się razem z ich wadami. Nikt nie obiecywał ideałów… Zrozumiawszy tę prostą prawdę, Zofia uspokoiła się i postanowiła doceniać to, co ma, zamiast się frustrować tym, czego nie ma.

Siedziała w pokoju dziecinnym, karmiła Marysię, która zwykle zasypiała przy jedzeniu i potem trzeba było cierpliwie czekać, aż znów się obudzi i zacznie ssać. Zadzwonił dzwonek do drzwi. Zofia nie otworzyła na nikogo nie czekała, a bez wcześniejszego umówienia nikt nie przyjechałby na drugi koniec Warszawy. Te poranne chwile były najcenniejsze! W domu cicho, tylko tykają zegary w przedpokoju, a z uchylonego okna napływa dziecięcy gwar, warkot tramwaju, wiosenne szczotki zamiatające asfalt pod blokiem… Tylko gdzie ten łobuz z dużymi uszami? Dawno się nie pokazywał, dziwna sprawa. Oczywiście, Henio wcale nie miał takich klapciastych uszu, stały dumnie jak należy łobuz z niego z charakteru. Teraz żyj z nim, karm, wyprowadzaj, a pożytku żadnego. Może jednak lepiej było wziąć jamnika?

Zofia rozczuliła się patrząc na córeczkę, która, wyssała ile wlezie, zsunęła się z piersi jak pijawka. Oj, ale fajną dziewczynkę mają! Złotko moje, szeptała Zofia, układając małą. Rośnij czegoż więcej chcieć?

I wtedy z salonu dobiegł dziwny odgłos. Coś jakby trzask, jakby pisk. Zofia nasłuchiwała. Trzask się powtórzył. Na palcach zdjęła kapcie i po cichu weszła do salonu. Co ją zaniepokoiło? Plecy Henia w nietypowym miejscu. Jakby się chował za zasłonką oddzielającą korytarz od salonu. Przykucnięty na czterech łapach, w dziwnej pozycji wyczekiwał, z jęzorem na wierzchu, wpatrzony w głąb pokoju. Zofia podążyła za jego wzrokiem i… zamarła: w oknie dokładnie w uchylonej lufciku tkwił czyjś półtyłek! Typowa bandziorska łysa pała, ręce i ramiona już w pokoju, sapie i z trudem wpycha szczupłe ciało do środka. Zofia nie wierzyła. To jej się nie dzieje! Co robić? Krzyczeć? Facet już prawie cały w domu! Jeszcze moment i…

Zacięta w panice, nagle usłyszała wrzask. Czarna plama rzuciła się na okno. Dopiero po chwili zorientowała się, że to Henio! Wskoczył na parapet i wczepił się złodziejowi w szyję! Aaaaa!!! ryknął facet niskim, zachrypniętym głosem, oczy wybałuszył tak, jakby miały wyskoczyć z orbit. Zofia wybiegła na klatkę, zaczęła wołać sąsiadów, a potem było już łatwiej. Ludzie zlecieli się z całego bloku, policja przyjechała w parę minut. Nikt nie miał szczególnie jak pomóc, ale ich obecność była najważniejsza. Co by zrobiła sama? Przełamawszy strach, podeszła do bandyty byleby Henio nie przegryzł mu gardła. Jeszcze tego brakowało! Ale Henio, mądra bestia, chwycił za kołnierz z boku i trzymał mocno, lecz lekko. Ani kropli krwi. Gdy złodziej próbował się szamotać, Henio dociskał zęby, ale gdy osłabł, rozluźniał uścisk. Skąd ten gamoń z piłeczką to wszystko wiedział? Zachował się, jakby kończył kurs policyjny! Usłyszał hałas, sprawdził, nie zaszczekał. Dlaczego? Przecież to byłoby naturalne. Zamiast tego zasadzka za zasłoną, obserwacja, pozwolił bandycie wejść do połowy, żeby nie uciekł, a potem skoczył i chwycił profesjonalnie żeby nie udusić, nie zranić, tylko zatrzymać. Nasza robota to zatrzymać, a potem niech sąd się martwi.

Policjanci nawet ci z najdłuższym stażem nie pamiętali, żeby złodziej tak bardzo cieszył się z zatrzymania. Facet wystraszony jak śliwka, niemal całował Henia po łapach za uwolnienie, a pies postanowił trochę się poprzeciągać. Tak się wczuł w rolę, że trzeba było go przekonywać, aż przyjechał funkcjonariusz przewodnik psów. Zawołał komendę Henio puścił! Wypuścił winowajcę, usiadł przy oknie i z pełnym oddaniem wpatrywał się w policjanta: Proszę, dowodźcie, wykonam każde zadanie! Tylko się nie zasalutował.

Ale wam się trafił pies! wzdychał policjant, poklepując Henia z podziwem. Nam by się taki w dochodzeniówce przydał…

Michał wrócił późnym wieczorem. Otworzył drzwi i stanął jak wryty. Powód: Henio leżał na kanapie a to absolutnie zabronione! Do tego, rozpartym na cztery łapy, prezentował się w pozycji wręcz nieprzyzwoitej, a Zofia głaskała, drapała go po brzuchu, szeptała mu do ucha: Ty moja radości, koniczynko, źrebaczku kochany. Rośnij zdrowo! Na chwałę tacie i mamie! I jak mogłam być wobec ciebie taka niesprawiedliwa… już się nie gniewaj!

I tę historię opowiedział mi sam historyk Michał, na jednym z kazimierskich plenerów. Henio opowiedziałby ją sto razy lepiej: jak tropił, jak zatrzymał, jak przekazał w ręce policji. To było już dawno, ale opowieść długo krążyła po głowie, aż uszyłam ją dla was na nowo.