Codzienność w polskiej kuchni: Gdy Valeria zmywa naczynia po ciemku, a Ivan gasi światło, żeby oszczędzać – rozmowa o skąpstwie, niespełnionym życiu, braku miłości i piętnastu latach wspólnego gromadzenia pieniędzy bez szczęścia, aż do decyzji Valerii, by w końcu zacząć żyć dla siebie i rozstać się z Ivanem

Weronika zmywała naczynia w kuchni, kiedy wszedł do środka Jan. Po drodze zgasił światło.
Jest jeszcze jasno. Po co marnować prąd mruknął gniewnie.
Chciałam wstawić pranie powiedziała powoli Weronika.
Zrobisz to w nocy rzucił sucho Jan. Wtedy prąd jest tańszy. I nie puszczaj tak mocno wody, kiedy coś myjesz. Za dużo zużywasz, Weroniko. Za dużo. Tak nie można żyć. Nie rozumiesz, że przez ciebie nasze pieniądze płyną do ścieku?

Jan przykręcił kurek. Weronika spojrzała smutno na męża. Wyłączyła wodę, otarła dłonie o ścierkę i usiadła do stołu.
Jan, patrzyłeś kiedyś na siebie z boku? zapytała cicho.
Ja codziennie oglądam siebie z boku odburknął złośliwie Jan.
I co możesz o sobie powiedzieć?
Jako o kim? dopytał Jan.
Jako o mężu i ojcu.
Mąż jak mąż, ojciec jak ojciec. Normalny. Przeciętny. Ani lepszy, ani gorszy od innych. O co ci znowu chodzi?

Chcesz powiedzieć, że wszyscy mężowie i ojcowie są tacy jak ty? zapytała Weronika.
Do czego dążysz? Pokłócić się chcesz?

Weronika czuła, że nie ma odwrotu i trzeba ciągnąć rozmowę do momentu, aż Jan zrozumie, że życie z nim to udręka.
Wiesz, Janie, dlaczego jeszcze mnie nie zostawiłeś? spytała nagle.
A czemu miałbym cię zostawić? odpowiedział pytaniem na pytanie Jan, wykrzywiając usta.
Choćby dlatego, że mnie nie kochasz powiedziała Weronika. I naszych dzieci też nie kochasz.

Jan już chciał coś rzucić, ale Weronika ciągnęła dalej.
Nie musisz się sprzeczać. I tak nikogo nie kochasz. Nie będziemy tracić na to czasu. Chciałam powiedzieć co innego. Chciałam powiedzieć, dlaczego mnie i dzieci jeszcze nie porzuciłeś.

No? mruknął Jan.
Ze skąpstwa odpowiedziała Weronika. Z chorobliwej chciwości. Janie, jesteś tak chciwy, że rozstanie ze mną oznaczałoby dla ciebie gigantyczną stratę finansową. Ile jesteśmy razem? Piętnaście lat? I co przez ten czas osiągnęliśmy, Janie? Poza tym, że jesteśmy małżeństwem i mamy dzieci?
Przecież jeszcze całe życie przed nami rzucił Jan.
Wcale nie całe odparła Weronika. Zostało tego życia mniej, niż myślisz. Przez te wszystkie lata ani razu nie byliśmy latem nad morzem. Nigdy. Nawet do Kołobrzegu czy Mielna! Nie wspomnę o zagranicy. Wakacje zawsze spędzamy w Warszawie. Nawet na grzyby za miasto nie pojechaliśmy. Czemu? Bo to droga sprawa.
Bo odkładamy pieniądze powiedział Jan. Na przyszłość.
Ty może odkładasz, nie my zdziwiła się Weronika. Dla kogo niby?
Przecież dla was! odparł Jan.
Dla mnie i dzieci? Naprawdę? Co miesiąc odkładasz pieniądze, również moje, na konto dla mnie i dzieci?
A jak myślisz? Wiesz, ile już mamy na koncie dzięki mnie?
Mamy? Weronika uniosła brew. Może ty coś masz na koncie, ja nic. Ale sprawdźmy. Daj mi trochę z tych pieniędzy. Kupię sobie i dzieciom ubrania. Od lat noszę to, w czym wyszłam za mąż, a dzieci to, co oddaje im żona twojego brata. Najważniejsze: chcę wreszcie wynająć mieszkanie, bo już nie mogę żyć w domu twojej mamy.

Mama dała nam dwa pokoje powiedział Jan. Nie masz na co narzekać. A ubrania są, bo starsze dzieci z rodziny już wyrosły, ich rzeczy pasują dla naszych.
A dla mnie? Czyje rzeczy ja mam nosić? Żony twojego brata?
Po co ci nowe rzeczy? To śmieszne. Masz 35 lat! Dwójka dzieci! Czas myśleć o ważniejszych sprawach niż ciuchy.
O czym mam myśleć?
O sensie życia powiedział Jan. Są rzeczy ważniejsze niż ciuchy i te twoje kobiece fikumiku, rzeczy wysokiej wartości.
Ale o czym konkretnie?
O duchowym rozwoju mówił Jan żeby wznieść się ponad tę bieganinę związaną z mieszkaniem, ubraniami, codziennością.
W porządku skwitowała Weronika. Dlatego trzymasz wszystkie pieniądze na swoim koncie i nam nic nie dajesz? Żebyśmy duchowo się rozwijali?
Bo wam nie można ufać! warknął Jan. Wydacie wszystko. I co potem? Z czego będziemy żyć, jak coś się stanie? O tym myślisz?

Kiedy wreszcie zaczniemy żyć, Janie? zapytała Weronika. Przecież żyjemy już tak, jakby twoje jak coś się stanie już się wydarzyło!

Jan milczał, chłodno patrząc na żonę.
Janie, oszczędzasz nawet na mydle, papierze toaletowym i ręcznikach papierowych kontynuowała Weronika. Przynosisz mydło i krem z zakładu pracy.
Grosz do grosza, a będzie kokosza odpowiedział Jan. Na tym polega mądrość. Wydawać na drogie mydło i krem? To żart.
Wyznacz chociaż orientacyjny termin poprosiła Weronika. Ile jeszcze mam czekać? Dziesięć lat? Piętnaście? Całe życie? Kiedy wreszcie będziemy mogli żyć z porządnym papierem toaletowym? Mam 35 lat kiedy nadejdzie ten dzień?

Jan milczał.
Zgadnę mówiła dalej Weronika. Czterdzieści lat? Może wtedy? Czy to wciąż za wcześnie? A może pięćdziesiąt lat? Wreszcie będziemy mogli sobie pozwolić na nowe ubrania?
Jan milczał.
A może w wieku sześćdziesięciu lat? Ile wtedy będzie na koncie? Dużo! Wtedy zaczniemy porządnie żyć. Kupimy nową odzież dla mnie i dzieci?

Jan milczał.
Janie, wiesz, co mnie niepokoi? Może nie doczekamy do tej sześćdziesiątki. Tak się może zdarzyć. Żywimy się gorzej niż źle, bo tanie produkty można jeść tylko w dużych ilościach. Zwróciłeś na to uwagę? Ale to nie jest najgorsze, Janie. Ciągły zły nastrój. Z takim nastrojem długo nikt nie pociągnie.
Jeśli się wyniesiemy od mamy i zaczniemy lepiej żyć, nie będziemy mieć z czego oszczędzać rzekł Jan.
No nie będziemy zgodziła się Weronika. I dlatego właśnie zamierzam odejść. Bo nie chcę już gromadzić pieniędzy. Tobie to sprawia radość, ja już nie chcę.
Jak ty sobie dasz radę? wykrzyknął Jan z przestrachem.
Dam radę, Janie. Wynajmę mieszkanie, będzie z czego. Moja pensja jest taka jak twoja. Starczy i na jedzenie, i na ciuchy uśmiechnęła się Weronika. A najważniejsze, nie będę już słuchała wykładów na temat oszczędzania światła, gazu czy wody. Pralkę będę włączać za dnia, a nie w środku nocy. I nie będę się przejmować, jeśli zapomnę zgasić światło w kuchni. Kupię najlepszy papier toaletowy, papierowe ręczniki zawsze będą na stole. W sklepie kupię to, co mi się podoba, bez czekania na promocje.

Ale nie będziesz mogła nic odkładać! zakrzyknął przerażony Jan.
Dlaczego nie? odpowiedziała Weronika. Będę odkładać twoje alimenty na dzieci. Choć nie, masz rację. W ogóle nie będę oszczędzać. Po prostu nie chcę. Będę wydawać wszystko do ostatniego grosza. Żyć od wypłaty do wypłaty. W weekendy będę do ciebie przywozić dzieci, bo to też dla mnie oszczędność. Wtedy pójdę do teatru, restauracji, na wystawy. Latem pojadę nad Bałtyk. Jeszcze nie wiem dokładnie gdzie, może do Sopotu, do Helu. Ale pojadę. Jak tylko się od ciebie uwolnię, podejmę decyzję.

Janowi pociemniało przed oczami. Przeglądał w głowie słupki co mu zostanie po alimentach, po wydatkach, gdy dzieci będą u niego na weekendy. Ale najbardziej bolały go wyjazdy Weroniki nad morze. To nie były jej pieniądze. To były jego pieniądze, marnotrawione na głupoty.

Jeszcze jedno, Janie dodała Weronika. Konto, na którym trzymasz pieniądze, podzielimy.
Jak to podzielimy? Jan nie zrozumiał.
Po połowie. Wszystko, co za te piętnaście lat odłożyłeś. I te pieniądze też wydam. Nie będę oszczędzać na życie. Będę po prostu żyć.

Jan próbował coś powiedzieć, ale ledwo ruszał ustami. Strach odebrał mu wolę działania i myśli.

Wiesz, Janie, mam jedno marzenie. Kiedy nadejdzie mój czas odejścia raz na zawsze, chciałabym, żeby na moim koncie nie było ani grosza. Wtedy będę wiedzieć, że wszystko, co miałam, wydałam na siebie.

Po dwóch miesiącach Weronika i Jan rozwiedli się.