Zrezygnowałem ze ślubu Archip do późna pracował w swoim laboratorium, nieustannie przelewając różne płyny z probówki do probówki i badając sypkie proszki, wierząc, że jego żmudna praca wkrótce zaowocuje i będzie mógł pochwalić się „wynalazkiem” pozyskanym z korzeni rzadkiej rośliny. Czterdziestoletni naukowiec tak bardzo pogrążył się w pracy, że nawet nie zauważył pełnych zainteresowania spojrzeń młodej sprzątaczki Zosi, która niedawno zaczęła pracę w jego instytucie. Archip, poganiany marzeniem o sukcesie, nie widział, jak Zosia, zapominając o swoich obowiązkach, godzinami wpatruje się w niego, oparta na mopie. W końcu któregoś wieczoru Zosia zebrała się na odwagę i powiedziała: – Panie Archipie, coś się pan dziś zasiedział od rana. Może herbaty się napijemy? Przypadkiem wzięłam czajnik i domowe kiełbaski. Na dźwięk słowa „kiełbaski” Archip zrezygnował na chwilę z pracy. Zosia drżącymi rękami wyjęła z plecaka czajnik i pojemnik z jedzeniem. – Wczoraj mama przywiozła mi z wioski świeże mięso, zrobiłam kiełbaski i upiekłam. Archip przyzwyczajonym ruchem założył okulary i przyjrzał się pojemnikowi: – Od kiedy jedzenie leży w pani plecaku? Zosia z niepewnością wzruszyła ramionami: – Od rana. W szatni było chłodno. – Rozumiem. W takim razie napijmy się… samej herbaty. A to może pani zabrać do domu. Zosia, wściekła po całym wieczorze spędzonym na gotowaniu, zabrała pojemnik. Archip domyślił się po minie dziewczyny, do czego zmierza. – Nie otwierajcie go! – krzyknął, zatykając nos chustką. Zosia otworzyła pojemnik, powąchała i stwierdziła: – Pachnie w porządku. Miastowi wymyślacie! Jak nie chce pan spróbować – zjem sama. Rozlała herbatę, a Archip obserwował kątem oka, jak dziewczyna zajada się kiełbasą. – Wołowina? – spytał. – No tak. Archipowi pociekła ślinka, w końcu sam sięgnął po jedzenie i zachwycona Zosia ocierała oczy z łez. W ramach podziękowania za kolację Archip odprowadził Zosię na przystanek. Okazało się, że Zosia ma dopiero 23 lata… Młoda, mógłby być jej ojcem! Zosia zaproponowała, że jutro przyniesie domowe ciasto. Archip z niecierpliwością czekał na kolejny dzień i nawet zapomniał o laboratorium; śnił mu się wstydliwy sen, gdzie Zosia rozbiera się do koszuli… Przed spotkaniem z przyszłymi teściami Archip bardzo się stresował. Zosia tuż przed wyjazdem wyskubała pęsetką jego siwe włosy. Matka Zosi, kobieta w szlafroku, przywitała gościa oschle. W domu panowała bida i chłód. Rozpętała się ostra awantura rodzinna: matka nie chciała wydać córki za starszego Archipa, podejrzewając, że zrobi z Zosi służącą, a Zosia wywlekała rodzinne brudy. Archip uciekł z domu, marząc o powrocie do swojego miasta, pracy i spokoju, ale po czasie musiał wrócić – telefon nie łapał zasięgu. Zmęczony kłótniami i zimnem, zasłabł i sprowadzono mu felczerkę z wioski. Uspokajali go, podano mu herbatę i okazało się, że matka w końcu „wybaczyła”. Archip, już zupełnie zniechęcony i żałujący decyzji o ślubie, wraca do pracy, niedbale odmawia koleżance wspólnego podwieczorku i wraca do domu. Zosia nadal go kocha, choć relacja mocno się poróżniła. Tak Archip przekonał się, że nie każda przygoda kończy się szczęśliwą miłością – i że czasem najlepiej pozostać przy swojej pracy, laboratorium i… domowym cieście. Opowieść: „Mamusiu!” – Zen – Adaptacja polska

Zmienił zdanie o ślubie

Arkadiusz często zostawał do późna w laboratorium Instytutu Chemii na Powiślu, przekładając probówki z tajemniczymi cieczami i analizując proszki, które miały odmienić świat.

Wierzył, że ta żmudna, cicha praca w końcu zaowocuje i będzie mógł przedstawić środowisku wyniki swojego wieloletniego projektu: ekstrakt wyizolowany z korzeni niezwykle rzadkiej rośliny z Podlasia.

Ten entuzjazm, z którym czterdziestoletni naukowiec zatracał się w badaniach, sprawiał, że nawet nie zauważał dyskretnego spojrzenia nowej sprzątaczki, Zdzisławy, która pojawiła się w instytucie dopiero kilka tygodni temu.

Arkadiusz, opętany myślami o zbliżającym się przełomie, nie zwracał uwagi na to, jak Zdzisława godzinami przestępuje z nogi na nogę z mopem, stojąc w jego pokoju i wpatrując się intensywnie w jego plecy.

Wreszcie pewnego wieczoru zdobyła się na odwagę i zagadnęła:
Panie Arkadiuszu, przecież pan siedzi w jednym miejscu od rana. Może napilibyśmy się herbaty? Przypadkiem mam swój czajnik elektryczny. I swojskie kiełbaski.

Na dźwięk słowa „kiełbaski” Arkadiusz odłożył pipetę, wstał od stołu.

Herbata z kiełbaską? Grzech odmówić.

Zdzisława, cała w nerwach, wyjęła z plecaka czajnik i plastikowy pojemnik ze swojską kolacją.

To od mamy, wczoraj przywiozła z wioski świeży farsz, więc zrobiłam kiełbaski z boczkiem, upiekłam.

Stawiając z dumą pojemnik na stole, dziewczyna patrzyła na Arkadiusza nieco niepewnie.

Proszę pani, długo ten pojemnik leżał w pani plecaku? spytał, poprawiając okulary i zerkając podejrzliwie.

Zdzisława speszona odpowiedziała:
No, od rana chyba… Ale w szatni było zimno, kaloryfery nie grzały jeszcze…

Arkadiusz walczył ze swoimi wątpliwościami:
To… Wypijmy tylko herbatę. A jedzenie proszę zostawić i zabrać do domu.

Zdzisława, cała urażona, zabrała pojemnik. Arkadiusz spostrzegł jej minę spojrzenie groźne, brwi ściśnięte do środka.

Nieee, nie otwieraj! krzyknął nagle, zatykając nos chusteczką.

Tymczasem Zdzisława otworzyła wieko, powąchała i z przekąsem rzuciła:
Pachnie jak w domu. Wy się wasi bazarowi, to tylko wyobraźnia! Nie chcecie, to zjem sama.

Postawiła pojemnik na stole, nalała herbatę.

Arkadiusz usiadł, popijając gorący napar. Zerkając kątem oka, obserwował, jak dziewczyna pałaszuje kiełbaski z apetytem.

Wołowina? spytał.

No a jak! potwierdziła z pełnymi ustami Zdzisława.

Zapach był kuszący, brzuch Arkadiusza burczał, ślina napływała do ust. Tłumaczył sobie w myślach, dlaczego nie powinien jeść niesprawdzonej żywności, przechowywanej cały dzień w podejrzanych warunkach.

Ale głód wygrał. Po chwili jego ręka sama sięgnęła po kiełbaskę. Delikatna, tłusta, aromatyczna. Rozkosz.

Nie mam słów, kto to robił?

Mówiłam: ja! zaczerwieniła się Zdzisława.

Arkadiusz jadł z zamkniętymi oczami, przeżywając kulinarny uniesienie. Zdzisława uśmiechnęła się, otarła usta rękawem i łzę ukradkiem.

W dowód wdzięczności Arkadiusz zaproponował, że odprowadzi ją na przystanek. Okazało się, że Zdzisława ma ledwie dwadzieścia trzy lata.

Na przystanku, czekając na autobus, dziewczyna zaproponowała:
Upiekę jutro ciasto, przyniosę panu. Sernik czy marchewkowe?

Każde lubię.

Przyniosę oba.

Arkadiusz w duchu już czekał na następny dzień. I nawet sen miał dziwny śniła mu się Zdzisława, jak delikatnie zsuwa z ramion bluzkę.

Obudził się z wypiekami, mrucząc do siebie:
Czterdziestka na karku, a tu takie rzeczy w głowie… przeklęty los!

Część II

Przed pierwszym spotkaniem z przyszłą teściową Arkadiusz stresował się okrutnie. Jadąc taksówką przez zasypane śniegiem drogi Mazur, ugniatał czapkę, próbując przykryć łysinę nad czołem.

Jeszcze wczoraj Zdzisława usadowiła jego głowę na swoim kolanie i cieniutką pinsetką wyskubała wszystkie siwe włosy.

Był ogolony, ubrany w garnitur i krawat, prysnął nawet drogie perfumy.

Przytuliła się do niego policzkiem:
Spodobasz się im. Mama jest zrozumiała, a ojczym miękki, ze wszystkim się zgadza.

Ile twoja mama ma lat?

Czterdzieści pięć.

No, a ja czterdzieści… Myślisz, że mnie zaakceptuje?

Głuptasie, będzie szczęśliwa.

Dojechali do starego domu na końcu wioski drewniana chałupa pod sfatygowanym dachem, z wielką czarną rurą od pieca, zakończoną odwróconym garnkiem.

Wnętrze jak z filmów o biednej Polsce po wojnie: skrzypiąca ciężka drzwi, krzywe podłogi przykryte chodnikami, wapno na ścianach zamiast farby.

Matko, gdzie ja trafiłem? To dom, czy skansen? pomyślał osłupiały Arkadiusz.

W środku czekała kobieta w szlafroku i kapciach.

Cześć mamo, to jest Arkadiusz, mój narzeczony. Pamiętasz, wspominałam przez telefon…

Od kobiety bił chłód.

Witam powiedziała sztywno, lustrując go od stóp do głowy.

To chyba jakiś żart, córko? Ile wy macie lat?

Arkadiusz, zestresowany, wyciągnął rękę:
Arkadiusz jestem, pracujemy z Zdzisią razem…

Ile PAN ma lat? ryknęła.

Czterdzieści.

A Zdzisia dwadzieścia trzy! Starszy pan jesteś!

Próbował się bronić:

Ale… Kochałem, pokocham, nie skrzywdzę… Mieszkanie, domek na wsi, praca w Warszawie…

Samochodu nie macie!

Nie, słabiej widzę, nie prowadzę, mogę nauczyć Zdzisię, jeśli trzeba…

Jeszcze czego! przerywała mu matka. Moja córka nie będzie służącą!

Ależ to nie tak! jęknął Arkadiusz. Chciałem się z Zdzisią ożenić, kochać ją, mieć dzieci, żyć uczciwie…

Z za pieca wyjrzał ojczym, młody, szczupły brunet, z połyskliwymi lokami i uśmiechem, jak z reklamy pasty do zębów.

Miło poznać, słyszałem o panu powiedział ciepło.

Matka odparła:
Andrzej, wyjdź stąd! Córki za starego nie oddam!

Mamo! krzyknęła Zdzisia. Przesadzasz! Gdybyś sama nie sprowadziła młodszego od siebie faceta, może bym cię rozumiała!

Rozpętała się awantura. Arkadiusz cichutko odsunął się od narzeczonej, której dłoń ściskała jego aż do bólu, i zaczął się wycofywać.

Zdzisiu, wybacz, nie chcę iść wbrew twojej matce. Pożegnajmy się.

A ona może mnie upokarzać? Po co żyć z matką, która wyrzuca mnie z domu i sama żyje z facetem młodszym od siebie?!

Nie pyskuj, dziewczyno! krzyknął Andrzej.

Zamknij się! jeszcze głośniej matka.

Zrobił się taki kocioł, że Arkadiusz dosłownie schylił głowę i zwiał do wyjścia, ledwie unikając lecącego w jego stronę taboretu.

Matko, ratuj! powtarzał pod nosem, przemykając przez podwórko w śnieg po kolana. Biegał później wkoło wioski, szukając taksówki albo choćby dworca.

Po co mi ta cała żeniaczka? marudził, brnąc przez śnieg. Siedziałbym teraz w ciepłym laboratorium…

Zniechęcony, wrócił pod dom, który poznał po czarnym garnku na kominie.

Z domu wybiegła Zdzisia z torbami.

Jesteś jeszcze! zawołała, ściskając go. Bałam się, że uciekłeś.

Wyszedłem tylko się przewietrzyć, kłamliwie rzucił.

Tak nie można żyć! Jeśli matka mnie nie chce, idę z tobą powiedziała stanowczo.

Arkadiusz milczał. Jego cienkie krakowskie trzewiki przemokły, palce grabiały z zimna.

Wyszła matka postawna, w kożuchu i walonkach.

Nie chcesz mnie szanować, to droga wolna. Teraz on za ciebie odpowiada, nie ja rzuciła z pogardą.

Lepiej z nim, niż z tobą. Mama, niech pani zadzwoni po taksówkę.

Skończyło się! Teraz musicie radzić sobie sami!

Zdzisia poprosiła Arkadiusza cicho, by coś wymyślił. On, kompletnie przemarznięty, ledwo już mógł myśleć.

Nie ma tu nawet zasięgu w telefonie, może poproś sąsiadkę.

Wstrząśnięty, poczuł, że nogi stają się jak z waty stracił równowagę, upadł.

Co ci jest?! wrzeszczała Zdzisia, podnosząc go ze śniegu.

Kręci mi się w głowie, chyba zaraz tu umrę…

Przybiegła pielęgniarka, zupełnie niespodziewanie, podała zastrzyk.

Arkadiusz powoli wracał do siebie. Chciał wstać, ale usłyszał:
Nie ruszaj się, musi pan poleżeć.

Co mi jest?

Kryzys nadciśnieniowy, nie wolno się denerwować.

Nigdy się tak nie denerwowałem…

Twarz przyszłej teściowej przesuwała się mu przed oczami:
Chory jeszcze!

Mamo, zostaw go! broniła go Zdzisława.

Podała mu herbatę do łóżka, a on spojrzał na nią z mieszanką wdzięczności i rezygnacji.

Może mnie pani zabrać do miasta? spytał pielęgniarkę.

Ale ja tu mieszkam…

Zdzisia odłożyła kubek:
Już nie musisz uciekać, z mamą się pogodziłyśmy, wszystko załatwione.

Arkadiusz nie był zachwycony.

Wy się dogadałyście, ja już swoje wiem. Jak się stąd wydostanę, nigdy więcej żadnej kobiety nawet nie dotknę.

***

Arkadiusz wrócił do pracy w laboratorium.

Kończę, proszę posprzątać i zamykam rzucił do laborantki.

Trzydziestodwuletnia, cicha kobieta, zarumieniła się, poprawiła okulary.

Przyniosłam dziś makowiec. Może napijemy się herbaty?

Nie! wyrzucił z siebie nerwowo. W pracy nie pijemy herbaty! To nie kawiarnia, tu się pracuje!

Przecież już po godzinach… uśmiechnęła się nieśmiało.

Proszę iść do domu! uciął.

Wstała, spakowała rzeczy, wyszła. Na odchodne szepnęła: Wariat.

Arkadiusz zamknął drzwi na klucz.

Wrócił do mieszkania na Mokotowie tuż po ósmej.

Zdzisława czekała w fartuchu:
Dobry wieczór, panie Arkadiuszu.

Co dziś na kolację? zapytał, nie patrząc jej w oczy.

Rosół z kaczki i pierogi z ziemniakami.

Świetnie. Zapisz mi w zeszycie, ile wydałaś na składniki, doliczę do pensji pod koniec miesiąca.

Rozebrał się, umył ręce, usiadł do stołu, gdzie czekała gorąca kolacja.

Zdzisława stała przy nim, niepewnie.

Pan wciąż zły na moją mamę? Ona już się przyznała, ona się tylko bała, że taki pan z tytułem, z pieniędzmi, nie potraktuje mnie poważnie… To były tylko głupie żarty. Ja wciąż pana kocham.

Arkadiusz mieszał zupę i wcale nie czuł się szczęśliwy.

A może zraziła pana nasza kłótnia? Przecież to drobnostka. U nas zawsze były awantury, potem zgoda… Tak się żyje, nie da się nudzić. Przesadziliśmy, ale…

Arkadiusz wstał, otulił ją ramieniem i wyprowadził do przedpokoju, wręczając jej wszystkie rzeczy.

Już późno, idź do domu. Jutro nie musisz przychodzić, mam wystarczająco pierogów na dwie kolacje. Przygarnę cię w piątek.

Zamknął płaczącej dziewczynie drzwi przed nosem i wrócił do kolacji samotności.