PRZYPOMNĘ CI, MAMO — Pani Mario, tutaj mi się ten zawijas zupełnie nie udaje — westchnął smutno drugoklasista Tomek, wskazując pędzelkiem zielony listek namalowanego przez siebie kwiatka, który uparcie wyginał się w złą stronę. — A spróbuj, kochanie, delikatniej, jakbyś piórkiem po dłoni gładził… No! Widzisz? Zawijas wyszedł przepięknie! — uśmiechnęła się starsza nauczycielka. — Dla kogo to malujesz taką piękność? — Dla mamy! — rozpromienił się chłopiec, rad, że opanował uparciucha. — Ma dzisiaj urodziny! To mój prezent! — w głosie zabrzmiała duma po pochwałach nauczycielki. — Ach, szczęściara z tej twojej mamy, Tomku. Tylko nie zamykaj jeszcze zeszytu — niech farby obeschną, żeby się nie rozmazały. W domu wyrwiesz kartkę i podarujesz. Zobaczysz, jak się ucieszy! Nauczycielka rzuciła czułe spojrzenie na ciemną główkę pochyloną nad kartką i wróciła do biurka, myśląc z uśmiechem: „Och, taki talent! Trzeba koniecznie zadzwonić do mamy, zapisać chłopca do szkoły plastycznej. Nie można marnować takiego daru. I zapytać — czy spodobał się jej prezent?” Sama pani Maria oczu nie mogła oderwać od tych kwiatów, jakby miały zaraz zaszeleścić żywymi listkami-zawijasami. Tomek — cała matka! Larysa w jego wieku też rysowała prawdziwe cuda… ***** — Pani Mario, tu Larysa, mama Tomka Kotowskiego — zadzwoniła wieczorem — Dzwonię uprzedzić, że jutro go nie będzie — powiedział sztywno młody głos w słuchawce. — Co się stało, Laryso? — dopytała pani Maria. — Stało się! Urodziny mi cały dzień zepsuł! — wybuchnęła Larysa — A teraz z gorączką leży, pogotowie dopiero co wyszło. — Jak to z gorączką? Przecież zdrowy ze szkoły wyszedł, jeszcze niósł ci prezent… — Te kleksy? — Jakie kleksy, Laryso! Takie kwiaty dla ciebie namalował! Sama chciałam dzwonić, zapisać go do plastycznej… — Nie wiem, czy tam były jakieś kwiaty, ale na taki brudny kłębek to się nie nastawiałam! — Kłębek? O czym ty mówisz? — pani Maria się zmieszała, słuchając chaotycznych wyjaśnień roztrzęsionej młodej mamy, coraz bardziej posępniała. — Wiesz co, Laryso, nie masz nic przeciwko, bym zaraz przyszła? Niedaleko mieszkam… Po chwili, zabierając z szuflady stary album z pożółkłymi zdjęciami i rysunkami dzieci z jej pierwszego, tak dawnego wychowawstwa, pani Maria wyszła z domu. Na jasnej kuchni, gdzie Larysa przyjęła gościa, panował bałagan. Zgarnęła ze stołu tort, naczynia wrzuciła do zlewu. Zaczęła opowiadać: Jak Tomek przyszedł spóźniony — z tornistra i ciuchów lała się brudna woda… Jak spod kurtki wyciągnął przemoczonego szczeniaka o zapachu śmietnika! Jak do dziury z topniejącą wodą wlazł, ratować, bo inni chłopcy zwierzę wrzucili! O zniszczonych podręcznikach i kleksach w zeszycie — aż żal patrzeć. I o gorączce, co w godzinę do trzydziestu dziewięciu skoczyła… Goście sobie poszli, nawet tortu nie spróbowali, a lekarz z pogotowia tylko ją zrugał, że nie dopilnowała… — No to oddałam szczeniaka z powrotem, jak tylko Tomek zasnął. Zeszyt schnie na kaloryferze. Nie dość, że kwiatów tam nie ma, to w ogóle nic nie zostało! — fuknęła niezadowolona Larysa. Nie zauważyła nawet, jak nauczycielce pochmurniało spojrzenie z każdym jej słowem. A gdy powiedziała, co zrobiła ze szczeniakiem, pani Maria posmutniała jeszcze bardziej. Spojrzała na Larysę surowo, pogładziła delikatnie album i zaczęła mówić cichym głosem… O zielonych zawijasach i rozkwitłych kwiatach… O dziecięcym wysiłku, odwadze nad wiek. O chłopięcym sercu, co nie zniosło krzywdy, i o tych łobuzach, co wrzucili zwierzaka do dziury… Potem wstała, wzięła Larysę za rękę i podeszły do okna: — Tam jest ta dziura — wskazała — Mogło się skończyć tragedią, Tomek też mógł się utopić. Ale czy o tym myślał? A może myślał o tych kwiatach na kartce, co ledwo oddychał, by nie zepsuć prezentu dla mamy? A może zapomniałaś, Laryso, jak kiedyś, w latach dziewięćdziesiątych, płakałaś na ławce pod szkołą z uratowanym od łobuzów kociakiem przy piersi? Jak cała klasa kota głaskała i na twoją mamę czekała, a ty w domu z rodzicami się kłóciłaś, gdy „kudłatego kłębuszka” za drzwi wyrzucili… Na szczęście się opamiętali! To ci przypomnę! I Tofika twojego! I wystraszonego kundelka Misię, co aż do studiów z tobą szedł krok w krok, i gawrona ze złamanym skrzydłem z klasy… Wyjęła z albumu zdjęcie — w białym fartuszku szczupła dziewczynka tuli puszystego kota, uśmiechając się do kolegów. — Dobroć ci przypomnę, co wbrew wszystkiemu w twoim sercu barwami kwitła… Za zdjęciem spadł blady rysunek dziewczynki z kotkiem na rękach i drugą trzymającą mocno dłoń mamy. — Gdyby to ode mnie zależało — już surowiej dodała pani Maria — tego szczeniaka z Tomkiem wycałowałabym mocno! A „kleksy” w ramkę wstawiła! Bo dla matki nie ma większego prezentu, niż wychować dobrego człowieka! A nie widziała już, jak bardzo Larysa blednie ze słowami nauczycielki… Jak niespokojnie spogląda na drzwi pokoju Tomka. Jak ściska biało album, ten sam „nieszczęsny”… — Pani Mario! Proszę, zostańcie z Tomkiem chwilę! Kilka minut! Zaraz wrócę! Pod czujnym spojrzeniem nauczycielki Larysa narzuciła płaszcz i wybiegła. Nie patrząc na błoto, pobiegła do śmietnika na osiedlu. Moknąc, nawoływała, zaglądała pod pudła, przekopywała śmieci. Wciąż zerkała w stronę domu… Czy jej wybaczy? ***** — Tomek, kto tam pcha nos w kwiaty? Twój przyjaciel Dikuś? — On, pani Mario! Prawda, podobny? — Jeszcze jak! Jeszcze pamiętam, jak z twoją mamą myliśmy mu łapki — zaśmiała się nauczycielka. — Teraz codziennie mu łapy myję, mama mówi: „Masz psa, to dbaj!”. Nawet mamy specjalną wanienkę! — Dobrą masz mamę, Tomku. Znowu rysujesz dla niej prezent? — Tak! W ramce ma stać! Bo tam kleksy w ramce u niej wiszą, a ona zamiast płakać, uśmiecha się do nich. Jak można śmiać się do kleksów, pani Mario? — Do kleksów? Może można… jeśli są od serca. A powiedz, jak tam szkoła plastyczna? — Świetnie! Wkrótce będę mógł mamie portret namalować! Będzie dumna! A na razie — proszę, — Tomek wysunął kartkę. — To od mamy, ona też rysuje. Pani Maria rozwinęła kartkę i dotknęła lekko ramienia dziecka. Na białym papierze promieniał szczęśliwy, rozświetlony Tomek, obejmujący wychudzonego kundelka, patrzącego na niego z oddaniem. Po prawej — drobna, jasnowłosa dziewczynka w szkolnym, staromodnym fartuszku tuliła kotka… Po lewej z załadowanego książkami biurka uśmiechała się ona — pani Maria z dobrocią i mądrością w oczach. W każdym detalu nauczycielka czuła ogromną matczyną dumę. Otarła łzy i uśmiechnęła się — w rogu, kolorami kwiatów, drobnym zielonym zawijasem wymalowane było jedno słowo: „Pamiętam”.

PRZYPOMNĘ CI

Pani Marysiu, tutaj mi się ten zawijas nie udaje cicho poskarżył się drugoklasista Tomek, wskazując pędzelkiem niesforny, wykręcający się nie tak, jak trzeba, zielony listek narysowanego przez siebie kwiatka.

A spróbuj, kochanie, lżej pędzelek prowadzić Tak, delikatnie, jakbyś piórkiem dotykał dłoni. No, widzisz! Świetnie! To nie zawijas, to arcydzieło! uśmiechnęła się starsza nauczycielka. Dla kogo to takie cudo namalowałeś?

Dla mamy! Tomek rozpromienił się, gdy w końcu poradził sobie z upartym listkiem. Ma dziś urodziny! To mój prezent! po pochwałach pani Marysi wyraźnie nabrał dumy.

Ależ szczęśliwa musi być twoja mama, Tomku. Poczekaj tylko, nie zamykaj jeszcze zeszytu. Niech farby trochę wyschną, żeby się nic nie rozmazało. W domu delikatnie wyrwij kartkę i zobaczysz, jak się mamie spodoba!

Marysia rzuciła ostatnie spojrzenie na pochyloną, ciemną główkę nad kartką i wróciła do biurka, uśmiechając się do swoich myśli.

No proszę prezent dla mamy! Dawno już nie widziała tak pięknych, dziecięcych upominków. Tomek ma do rysowania prawdziwy talent! Trzeba będzie zadzwonić do jego mamy, zaproponować zapisanie chłopaka do szkoły plastycznej. Takiego daru nie można marnować.

Przy okazji dowiem się, czy spodobał się jej prezent. Sama Marysia nie może oderwać wzroku od tych kwiatów na kartce wydaje się, jakby za chwilę miały zaszmerać ożywionymi listkami.

Wdał się w matkę! Zdecydowanie po Larysę! Kiedy była w jego wieku, też rysowała, aż miło…

*****
Pani Marysiu, tu mówi Larysa, mama Tomka Kowalskiego odezwał się wieczorem telefon w mieszkaniu nauczycielki. Dzwonię, żeby uprzedzić, że Tomek jutro nie przyjdzie oznajmił surowo głos młodej kobiety.

Dobry wieczór, Laryso! Co się stało? zaniepokoiła się Marysia.

Stało się! Cały urodzinowy dzień mi, łobuziak jeden, popsuł! wybuchnęła Larysa. Teraz jeszcze leży z gorączką, pogotowie właśnie wyjechało.

Jaką gorączką, Laryso? Przecież wyszedł ze szkoły zdrowy, niósł ci prezent…

Mówi pani o tych kleksach?!

Jakie kleksy, no coś ty, Laryso! Przecież on ci takie piękne kwiaty namalował! Sama miałam dzwonić i prosić, żeby zapisać go do plastycznej…

Nie wiem, co tam za kwiaty były, ale na brudny kłębek to nie liczyłam, na pewno!

Kłębek? Co masz na myśli? Marysia coraz bardziej była zaskoczona, słuchając nerwowych wyjaśnień matki Tomka. Wiesz co, Laryso, nie masz nic przeciwko jeśli zaraz do was przyjdę? Mieszkam przecież blisko…

Po uzyskaniu zgody swej dawnej uczennicy dziś już matki własnego ucznia Marysia szybko spakowała do torebki gruby album ze starymi fotografiami i dziecięcymi rysunkami z czasów swojej pierwszej, już tak odległej klasy i wyszła z bloku.

Na jasnej kuchni, gdzie Larysa wprowadziła gościa, panował lekki chaos. Sprzątnąwszy tort i wsadziwszy brudne talerze do zlewu, zaczęła opowiadać:
Jak Tomek przyszedł ze szkoły spóźniony, a z plecaka, kurtki i spodni wręcz lała się woda i błoto
Jak spod bluzy wyciągnął kompletnie przemokniętego szczeniaka, który śmierdział śmietnikiem na kilometr! Wskoczył do dołu z roztopami po psiaka, którego wrzucili tam obcy chłopcy! O zniszczone podręczniki i te straszne kleksy w zeszycie plastycznym, na które nie da się patrzeć bez łez. I o gorączce, która w godzinę podskoczyła do prawie trzydziestu dziewięciu
O tych gościach, co wyszli, nawet tortu nie spróbując, i lekarzu z pogotowia, który wybuczał ją za to, że nie dopilnowała dziecka

No i zaniosłam go z powrotem, tam na wysypisko, jak Tomek zasnął. Zeszyt, o schnie na kaloryferze. Tam po tej wodzie nie uchowało się nic, a co dopiero kwiaty! burknęła Larysa.

Nie zauważała, jak z każdym słowem, z każdym roztrzęsionym zdaniem Marysia coraz bardziej posępniała. A gdy usłyszała, co stało się ze szczeniakiem uratowanym przez ucznia twarz nauczycielki poszarzała zupełnie. Spojrzała poważnie na Larysę, delikatnie głaszcząc zniszczony zeszyt, który zsunął się z kaloryfera i zaczęła mówić cicho O zielonych zawijasach i ożywionych kwiatach, o dziecięcym staraniu i odwadze nie na swój wiek. O chłopięcym sercu, które nie mogło znieść niesprawiedliwości, i o tych urwisach, co słabe stworzenie do dołu wrzucili.

A potem wstała, wzięła Larysę za rękę i podprowadziła do okna:

Widzisz tamten dół? wskazała. W nim nie tylko szczeniak mógł utonąć, lecz i Tomek. Ale czy o to myślał w tamtej chwili? Może bardziej o tych narysowanych kwiatach i żeby prezentu nie zniszczyć? A może już zapomniałaś, Laryso, jak kiedyś, jeszcze w latach dziewięćdziesiątych, płakałaś na ławce przed szkołą, tuląc wyrwanego spod płotu kotka, odbitego od łobuziaków?

Jak cała klasa go głaskała, a wszyscy czekali na twoją mamę? Jak nie chciałaś wracać do domu i kładłaś winę na rodziców, kiedy ten brudny kłębek wyrzucili za drzwi Dobrze, że wtedy się opamiętali!

To ci przypomnę! I Tofika, którego tak nie chciałaś oddać! I uszatego Benka, pieska podwórkowej Niuni, co towarzyszył ci całe liceum, i wronę ze złamanym skrzydłem, nad którą roztoczyłaś opiekę w szkolnym kąciku żywych zwierząt…

Ze starego albumu Marysia wyjęła pożółkłą fotografię, na której drobna dziewczynka w białym fartuszku tuli do piersi puszystego kotka i uśmiecha się do gromadki kolegów, i miękkim, ale stanowczym głosem dodała:

Przypomnę ci dobroć, która w twoim sercu mimo wszystko rozkwitała kolorami…

Za zdjęciem na stół spadł dziecięcy rysunek: mała dziewczynka ściska w jednej ręce rozczochranego kota, a drugą mocno trzyma się mamy.

Gdybym mogła, Marysia już poważniej mówiła to bym tego szczeniaka i Tomka mocno wycałowała! A te kleksy oprawiła w ramkę. Bo nie ma dla matki większego skarbu niż wychować dziecko na prawdziwego człowieka!

Nie dostrzegła, jak z każdym jej słowem twarz Larysy łagodniała; jak z niepokojem spogląda na drzwi do pokoju Tomka; jak ściska zniszczony zeszyt

Pani Marysiu! Kochana, proszę przypilnuje pani Tomka chwilkę? Ja tylko na moment, zaraz wracam!

Pod czujnym okiem nauczycielki Larysa szybko narzuciła płaszcz i wybiegła z mieszkania.

I nie patrząc na drogę, ruszyła biegiem w stronę wysypiska. Nie zważając na mokre nogi, wołała, zaglądała pod kartony, grzebała w workach śmieci. Co i rusz zerkała z niepokojem w stronę domu… Czy przebaczy?

*****
Tomek, kto ci tam wciska nos w kwiaty? Czy to przypadkiem nie twój przyjaciel Dyzio?

Tak jest, pani Marysiu! Poznała pani?

Jakże by nie! I ta biała gwiazdka na łapce lśni! Pamiętam, jak z twoją mamą razem łapy mu czyściłyśmy serdecznie się zaśmiała nauczycielka.

Teraz sam mu myję łapki codziennie! z dumą oświadczył Tomek. Mama mówi, jak się ma przyjaciela, to trzeba o niego dbać! Nawet specjalną wanienkę kupiła do tego.

Masz wspaniałą mamę powiedziała z uśmiechem pani Marysia. Pewnie znowu dla niej rysujesz prezent?

Tak, do ramki wstawię! Bo teraz w ramce stoją te kleksy, a mama patrzy na nie i się uśmiecha. Czy można się do kleksów uśmiechać, pani Marysiu?

Do kleksów? parsknęła śmiechem nauczycielka. Może i można, jeśli z serca pochodzą. A powiedz mi, kolego, jak idzie ci w szkole plastycznej? Udaje się?

Jeszcze jak! Niedługo będę potrafił namalować portret mamy! Ale się ucieszy! A na razie proszę, Tomek sięgnął do plecaka i podał złożoną kartkę to od mamy, ona też rysuje.

Marysia rozwinęła kartkę, delikatnie ściskając ramię chłopca.

Na białej kartce wśród barwnych plam uśmiechał się szczęśliwy i jakby niezwykle rozpromieniony Tomek, trzymający rękę na głowie czarnej, zapatrzonej w niego kundelki.

Z prawej strony stała maleńka, jasnowłosa dziewczynka w szkolnym, dawno już niemodnym fartuszku i tuliła do piersi małego kotka

A z lewej, zza biurka zasypanego podręcznikami, z uśmiechem i nieskończoną mądrością w serdecznych oczach patrzyła na szczęśliwe dzieci Marysia.

W każdym szczególe, w każdym pociągnięciu pędzla Marysia wyczuła ukrytą, niezmierzoną dumę matczyną.

Otarła łzę i nagle rozpromieniła się w samym rogu rysunku, wykaligrafowane kwiatkami i cienkimi zielonymi zawijasami, kryło się jedno słowo: Pamiętam.