Wczoraj – Gdzie ty stawiasz tę salaterkę? Przecież zasłaniasz dostęp do wędlin! I przesuń kieliszki, zaraz przyjdzie Olek, on lubi mieć przestrzeń, żeby gestykulować w trakcie rozmowy. Wiktor gorączkowo przestawiał kryształy na stole, prawie przewracając widelce. Halina westchnęła ciężko, wycierając ręce o fartuch. Stała przy kuchence od rana, nogi miała jak z ołowiu, a plecy ciągle bolały w tym samym miejscu, tuż pod łopatkami. Nie było czasu na narzekania. Dziś przyjeżdżał „gwiazdorski gość” — młodszy brat męża, Olek. – Witek, uspokój się – poprosiła, starając się, by głos był spokojny. – Stół jest nakryty perfekcyjnie. Lepiej powiedz, czy kupiłeś czarny chleb? Olek ostatnio marudził, że mamy tylko bułkę, a on, proszę bardzo, dba o linię. – Kupiłem, kupiłem, razowy z kminkiem, tak jak lubi – podbiegł Wiktor do chlebaka. – Halinka, a mięso? Mięso na pewno gotowe? Przecież wiesz, że on zna się na jedzeniu, chodzi po restauracjach, kotletami go nie zaskoczysz. Halina zacisnęła wargi. Oczywiście, że wiedziała. Olek, czterdziestolatek, wieczny kawaler, „wolny artysta”, w rzeczywistości żyjący z fuch i pieniędzy od starszej matki, uważał się za znawcę kulinariów. Każda jego wizyta była dla Haliny egzaminem, którego z góry nie mogła zdać. – Zrobiłam pieczeń wieprzową w miodowo-musztardowym sosie – odparła. – Świeże mięso z targu, kilogram kosztował siedem stów. Jeśli mu i to nie podejdzie, to ja się poddaję. – No nie zaczynaj od razu! – skrzywił się mąż. – Brat pół roku nie był, tęsknił. Chce posiedzieć rodzinnie. Postaraj się, dobrze? On teraz szuka siebie. „Siebie? Portfela szuka, nie siebie”, pomyślała Halina, ale milczała. Wiktor uwielbiał młodszego brata, uważał go za niedocenionego geniusza i obrażał się na każdy krzywy komentarz. Dzwonek odezwał się równo o siódmej. Halina szybko zdjęła fartuch, poprawiła fryzurę w przedpokoju i przywdziała uprzejmy uśmiech. Wiktor już otwierał drzwi, promienny jak wypolerowany samowar. – Olek! Bracie! Wreszcie! W drzwiach stał Olek. Trzeba przyznać, wyglądał efektownie: modne rozpięte płaszczysko, szal niechlujnie przerzucony przez ramię, lekki zarost na twarzy dla brawury. Szeroko rozłożył ramiona, pozwalając bratu na uścisk, ale sam jedynie poklepał Wiktora po plecach. Halina rzuciła okiem na jego ręce. Pusto. Ani torby, ani ciasta, nawet badyla kwiatka. Przyszedł do domu, gdzie go nie było pół roku, do stołu zastawionego po brzegi, bez słowa wdzięczności, nawet dla dzieci, które na szczęście były u babci, nie zgłosił żadnego prezentu czy słodyczy. – Cześć, Halina – skinął głową, przechodząc do mieszkania bez zdejmowania butów, tylko przyglądając się korytarzowi. – Tapety zmienialiście? Jakiś taki szpitalny kolor. No nic, ważne, żeby wam się podobało. – Witaj, Olek – odpowiedziała powściągliwie. – Idź, umyj ręce. Tu masz nowe kapcie. – Swoich nie wziąłem, a w cudzych można grzyba złapać – machnął ręką. – Przejdę w skarpetach, mam nadzieję, że podłoga czysta? Halina poczuła, jak w środku narasta irytacja. Myła podłogę dwa razy przed jego wizytą. – Czysta, Olek. Siadaj do stołu. Zabrali się do salonu. Stół naprawdę wyglądał świątecznie: śnieżnobiały obrus, eleganckie serwetki, trzy rodzaje sałatek, wędliny i sery, czerwona ikra, marynowane własnoręcznie grzyby. W centrum parująca pieczeń. Olek wygodnie oparł się na krześle, oceniając przepych. Wiktor krzątał się przy otwieraniu koniaku, specjalnie kupionego wczoraj dla brata – drogiego, pięcioletniego. – No to za spotkanie! – zakrzyknął Wiktor, rozlewając trunek. Olek zakręcił kieliszkiem w ręce, zerknął pod światło, powąchał. – Ormiański? – skrzywił się. – No cóż… Wolę francuski, ma delikatniejszą nutę. Ten śmierdzi spirytusem. Ale dobra, darowanemu koniowi… Wypił jednym haustem, bez smakowania, i od razu sięgnął widelcem po wędliny. Halina zauważyła, że wybrał najdroższy baleron. – Częstuj się, Olek – powiedziała, podając mu salaterkę. – Proszę, sałatka z krewetkami i awokado, nowy przepis. Gość podniósł krewetkę do oczu, jak jubiler oceniający diament. – Krewetki były mrożone? – zapytał. – No pewnie, przecież nie mieszkamy nad morzem – zdziwiła się Halina. – W sklepie, królewskie. – Guma – orzekł Olek, rzucając krewetkę z powrotem. – Halinka, przegotowałaś je. Krewetkę trzeba wrzucać na wrzątek dokładnie dwie minuty. Tu… włókna twarde. A awokado chyba niedojrzałe. Chrupie. Wiktor, nakładając sobie sałatkę, zamarł z łyżką w powietrzu. – Daj spokój, Olek, smaczne! Ja próbowałem, wyszło super. – Witek, smak trzeba wychowywać – pouczył brat. – Jak całe życie jesz podróbki, to nie poznasz prawdziwej gastronomii. W zeszłym tygodniu byłem na otwarciu nowej restauracji, podawali ceviche z przegrzebków. To jest tekstura! A tu… majonez chociaż domowy? Halina poczuła rumieńce. Majonez był sklepowy, „Kielecki”. Po prostu brakowało czasu na domowe eksperymenty. – Sklepowy – odpowiedziała sucho. – A, jasne – westchnął Olek z miną, jakby usłyszał diagnozę śmiertelnej choroby. – Ocet, konserwanty, skrobia. Trucizna. Daj tę pieczeń, mam nadzieję, że mięsa nie zepsuliście. Halina bez słowa nałożyła mu porządny kawałek pieczeni, polała sosem, dodała pieczone ziemniaki z rozmarynem. Aromat był taki, że ślina sama cieknie. Ale Olek to „smakosz”. Ukroił kawałek, długo przeżuwał, patrząc w sufit. Wiktor patrzył z nadzieją, Halina z rosnącą niechęcią. – Suche – wydał wyrok Olek. – Sos… miód wszystko zabija. Za słodko. Mięso powinno być mięsem, a ty zrobiłaś z niego deser. I chyba krótko marynowane. Włókna się nie rozeszły. W kiwi lub w mineralnej dzień potrzymać trzeba. – Marynowałam całą noc w musztardzie i przyprawach – odparła cicho Halina. – Zawsze wszystkim smakowało. – „Wszystkim” to pojęcie względne. Twoim znajomym z pracy może i pasuje, oni nic słodszego od marchewki nie jedli. Ja oceniam obiektywnie. Da się zjeść, z głodu, ale przyjemności zero. Odłożył talerz, ledwie tknięty, i sięgnął po grzyby. – Grzyby chociaż swoje? Czy z Chin z puszki? – Swoje – syknęła Halina. – Sami zbieraliśmy, sami soliliśmy. Olek zjadł grzyb, skrzywił się. – Za dużo octu. Żołądek sobie wypalisz. I soli przesada. Halinka, chyba się zakochałaś, tak solisz? – zażartował, zadowolony z siebie. – Witek, pilnuj ciśnienia, z taką dietą długo nie pociągniesz. Wiktor nerwowo zachichotał. – Daj spokój, bracie, dobre grzyby. Pod czystą jak znalazł. Nalewaj jeszcze. Wypili. Olek się zaczerwienił, rozwiązał szal, płaszcza nie zdjął – jakby podkreślał, że to chwilowa wizyta, łaska z jego strony. – A porządnej ikry nie było? – spytał, rozgrzebując kanapkę. – Ta jakaś drobna, dużo skórek. Z promocji? – Olek, to ikra z łososia, kosztuje sześć tysięcy za kilo – nie wytrzymała Halina. – Specjalnie dla ciebie kupiliśmy słoik. Sami nie jemy, oszczędzamy. – Oszczędzać na jedzeniu to najgorsze, co można zrobić – filozoficznie skomentował Olek, wpychając kolejną kanapkę z „kiepską” ikrą. – Jesteśmy tym, co jemy. Ja na przykład nigdy nie kupię taniej kiełbasy. Wolę być głodny. Ale wy… zapychacie lodówkę śmieciem z promocji, potem się dziwicie, czemu zmęczenie, czemu twarz szara. Halina spojrzała na męża. Wiktor siedział z opuszczonym wzrokiem, uparcie żując mięso, udając, że nic się nie dzieje. Jego milczenie bolało bardziej niż słowa Olka. Znów wybrał rolę strusia. – Witek – zwróciła się Halina – Tobie mięso też wydaje się suche? Wiktor się zakrztusił. – Eee… nie, Halinko, pyszne. Bardzo dobre. Tylko Olek… on zna się, ma delikatniejszy smak… – Aha, delikatniejszy – Halina odłożyła widelec, metal brzęknął o porcelanę jak wystrzał. – Czyli u mnie smak prymitywny. Ręce krzywe. Truciznę gotuję. – Halina, nie zaczynaj histerii – skrzywił się Olek. – Daję ci konstruktywną krytykę. Żebyś się rozwijała. Powinnaś podziękować. Witek wszystko zje i chwali, a ty się rozleniwiasz. Kobieta musi się doskonalić. – Podziękować? – powtórzyła Halina. – Chcesz, żebym ci podziękowała? Wstała od stołu, krzesło ze zgrzytem odsunęła. – Halinka, gdzie idziesz? – przestraszył się Wiktor. – Jeszcze nie pogadaliśmy! – Zaraz wracam – odparła osobliwym głosem. – Przyniosę deser. Olek przecież lubi słodkie. Wyszła do kuchni. Tam, na blacie, czekał jej popisowy „Napoleon”, pieczony wczoraj do drugiej w nocy. Dwanaście cienkich warstw, krem na żółtkach, wanilia… Spojrzała na tort, potem na pusty kosz na śmieci. Ręce jej drżały. Wypłynęła nagromadzona latami złość. Ile razy ten człowiek siedział u nich, jadł, pił, pożyczał pieniądze i nie oddawał? Ile razy krytykował wystrój, ciuchy, dzieci? Zawsze Wiktor milczał. Zawsze tłumaczył. „Twórczy, wrażliwy”. Halina – niby z żelaza. Nie ruszyła tortu. Wzięła duży półmisek i wróciła do pokoju. – Już deser? – ożywił się Olek, wyciągając szyję. – Oby nie marketowy rogalik? Halina podeszła do stołu i spokojnie zaczęła zbierać talerze. Najpierw pieczeń. Potem sałatkę z „gumowymi” krewetkami. Potem wędliny. – Hej, co ty robisz? – zdziwił się Olek, gdy zniknęła mu sprzed nosa kanapka. – Jeszcze nie skończyłem! – Po co masz to jeść? – zdziwiła się Halina, patrząc mu w oczy. – Przecież to wszystko jest niejadalne. Suche mięso, sałatki z majonezową trucizną, gumowe krewetki, ikra z promocji. Nie chcę, żeby mój gość się tym truł. Nie jestem wrogiem. Wiktor zerwał się z krzesła. – Halinka! Dość! Co to za przedstawienie?! Odstaw! – Nie, Witek, to nie przedstawienie. Przedstawienie to, gdy ktoś przychodzi z pustymi rękami do cudzego domu, siada za stół okupiony kwartalną pensją i wylewa pomyje na gospodynię. – Nie wylewam pomyj! – oburzył się Olek, twarz mu poczerwieniała. – Mam prawo do opinii! Wolność słowa! – Wolność, dokładnie – kiwnęła głową Halina, zapełniając półmisek. – Wolno mi decydować, kogo gościć. Powiedziałeś, że wolisz być głodny niż jeść byle co? Szanuję twój wybór. Bądź głodny. Odwróciła się i zaniosła jedzenie do kuchni. W salonie zapadła cisza. – Oszalałaś? – syknął Wiktor, biegnąc za żoną. – Kompromitujesz mnie przed bratem! Wstaw jedzenie! Przeproś! Halina odstawiła półmisek, obróciła się. Oczy zimne, bez łez. – Ja kompromituję? A jak siedziałeś i kiwałeś, gdy mnie poniżał, nie było ci wstyd? Jesteś facet czy wycieraczka, Witek? Zjadł ikry za tysiaka i stwierdził, że zła. Dałeś mi kiedy tę ikrę bez okazji? Nie. Wszystko najlepsze – gościom. A gość nami gardzi. – On moim bratem! Krew! – A ja żoną! Dziesiąty rok piorę, gotuję, sprzątam. Wczoraj po zmianie pół nocy przy kuchni. Po co? Żeby usłyszeć, że mam dwie lewe ręce? Jeśli zaraz się nie zamkniesz i nie przestaniesz mnie obwiniać, założę ci tego „Napoleona” na głowę. Nie żartuję, Witek. Wiktor się odsunął. Nigdy nie widział żony takiej – dotąd zawsze spokojnej, ustępliwej. Teraz stała tu rozjuszona furia. W kuchni pojawił się Olek. Już nie taki władczy, raczej zagubiony i dotknięty. – To się nazywa polska gościnność? – powiedział. – Przyszedłem tu z sercem, a wy chlebem w oczy? – Z sercem? – prychnęła Halina. – Gdzie to serce? W pustych rękach? Ile razy coś przyniosłeś? Jakąś herbatę? Przychodzisz tylko po jedzenie i krytykować. – Ja… nie mam teraz pieniędzy! Przejściowe trudności! – Przejściowe od dwudziestu lat. Ale płaszcz nowy i szal drogi. I po premierach chodzisz. A od brata pięć stów pożyczysz i zapomnisz oddać. – Halina, przestań! – krzyknął Wiktor. – Nie licz cudzych pieniędzy! – To nie cudze, to nasze! Pieniędzy tej rodziny, których odmawiamy dzieciom, żeby karmić tego „znawcę”! Olek teatralnie chwycił się za serce. – Mam dość. Minuty tu nie zostanę. Witek, nie spodziewałem się, że ożenisz się z taką awanturnicą. Moja noga tu więcej nie postanie! Odwrócił się i poszedł do przedpokoju. Wiktor pobiegł za nim. – Oleczku, zaczekaj! Nie słuchaj jej, PMS ma, w pracy się spaliła! Zaraz się uspokoi! – Nie, bracie – ton Olka był dramatyczny, zakładał buty na skarpety. – Tego się nie wybacza. Wychodzę. Nie dzwoń, dopóki nie przeprosi. Drzwi trzasnęły. Wiktor stał w korytarzu, patrząc jak w wrota raju. Potem wolno wrócił do kuchni, gdzie Halina spokojnie pakowała mięso do pojemników. – Zadowolona? – zapytał ponuro. – Pokłóciłaś mnie z jedynym bratem. – Uwolniłam nas od pasożyta – odpowiedziała bez odwracania się. – Siadaj, jedz. Mięso jeszcze ciepłe. Albo za suche? Wiktor usiadł, objął głowę rękami. – Jak mogłaś? Przecież był gościem… – Gość zachowuje się jak gość, nie jak sanepid. Posłuchaj mnie, Witek. Nigdy więcej, przenigdy nie będę przygotowywać dla niego obiadu. Chcesz kontaktować się – idź do niego. Albo do knajpy. Ale za swoje. Mój budżet i praca na niego już nie pójdą. – Stałaś się zimna – mruknął. – Stałam się sprawiedliwa. Jedz. Albo posprzątać? Wiktor spojrzał na pachnącą pieczeń. Brzuch zaburczał, a woń mięsa wzmagała głód mimo kłótni. Nieśmiało wziął widelec. Odciął kawałek. Spróbował. Mięso było mięciutkie, rozpływało się w ustach. Sos słodki z miodem, ostry od musztardy, idealne. – I jak? – spytała Halina, widząc, że Wiktor zamknął oczy z rozkoszy. – Pyszne – przyznał cicho. – Naprawdę pyszne, Halinko. – No właśnie. A twój brat to zazdrośnik i nieudacznik, szukający poklasku kosztem innych. Zrozum to wreszcie. Wiktor żuł i myślał. Pierwszy raz w życiu coś mu się układało w głowie. Przypomniał sobie puste ręce Olka, pogardliwy ton, własne zażenowanie gdy brat krytykował Halinę. – A tort? – zapytał. – Zjemy tort? Halina uśmiechnęła się. Pierwszy raz tego wieczoru szczerze. – Zjemy. I herbatę zaparzę, z tymiankiem, jak lubisz. Pokroiła „Napoleona” na duże porcje. Siedzieli we dwoje w kuchni, pili herbatę, jedli tort, napięcie odchodziło. – Wiesz – powiedział Wiktor, kończąc drugi kawałek – On nawet mamie na urodziny nic nie dał. Powiedział, że największym prezentem jest on sam. – I sam widzisz – kiwnęła Halina. – Otwierasz oczy. Telefon Wiktora zapiszczał. Przyszła wiadomość od Olka: „Mógłbyś dać kilka kanapek na wynos, wyszedłem głodny. Przelej mi piątaka za krzywdę moralną”. Wiktor przeczytał na głos. Zapadła cisza. Halina uniosła brwi pytająco. – I co odpiszesz? Wiktor spojrzał na żonę, na przytulną kuchnię, na pyszny tort. Potem na telefon. Napisał starannie: „Idź do restauracji, przecież jesteś smakoszem. Kasy brak” – i kliknął „Zablokuj”. – Co napisałeś? – spytała Halina. – Że idziemy spać. Halina udała, że wierzy, choć kątem oka widziała ekran. Podeszła, objęła męża za ramiona. – Jesteś dzielny, Witek. Czasem długo ci się uruchamia, ale warto czekać. W ten wieczór zrozumieli coś ważnego o sobie. Czasem, żeby ocalić rodzinę, trzeba się pozbyć zbędnych ludzi. Nawet jeśli to bliscy. A mięso, bez dwóch zdań, było wyśmienite, choćby co mówili „znawcy” z pustymi kieszeniami.

To były czasy dawne, gdy jeszcze mieszkało się w trzypokojowym mieszkaniu na Pradze, a każda wizyta gościa była wydarzeniem, które wywracało codzienność do góry nogami.

Gdzie ty stawiasz tę salaterkę? Przecież zasłaniasz dostęp do wędlin! Przesuń kieliszki, zaraz przyjdzie Olek, a przecież on lubi mieć dużo miejsca, żeby gestykulować podczas rozmowy.

Wiktor nerwowo przestawiał kryształ, trzęsąc rękami, aż sztućce turkotały o porcelanę. Halina westchnęła ciężko, ocierając ręce o fartuch. Stała przy kuchence od świtu, nogi bolały ją jak z ołowiu, plecy rwały akurat w tym miejscu pod łopatkami, gdzie zawsze. Na narzekanie nie było czasu. Dziś przyjeżdżał „gwóźdź wieczoru” młodszy brat męża, Olek.

Witek, uspokój się, poprosiła, starając się, by głos jej brzmiał spokojnie. Stół jest nakryty idealnie. Lepiej powiedz, kupiłeś chleb razowy? Olek ostatnio narzekał, że mamy tylko bułki, a on przecież o linię dba.

Kupiłem, kupiłem, baltonowski z kminkiem, jak lubi Wiktor rzucił się do chlebaka. Hala, a mięso? Mięso na pewno gotowe? Dobrze wiesz, że on na jedzeniu się zna, po restauracjach chodzi, kotlety go nie zachwycą.

Halina zacisnęła usta. Oczywiście, wiedziała. Olek, czterdziestoletni kawaler, nazywający siebie „wolnym artystą”, choć w rzeczywistości żył z dorywczych prac i wsparcia matki, uważał się za kulinarnego znawcę. Każda jego wizyta była dla Haliny egzaminem, z góry przegranym.

Upiekłam pieczeń w miodowo-musztardowym sosie, oznajmiła chłodno. Mięso świeże, z bazaru, siedemset złotych kilo. Jeśli i to mu nie podpasuje, niech wybaczy, ale nie mam sił.

Oj, nie przesadzaj, skrzywił się Wiktor. Brata pół roku nie widziałem, stęsknił się. Chce, żeby było świątecznie. Postaraj się jeszcze, co? On ma ciężki moment w życiu, szuka siebie.

„Raczej pieniędzy szuka”, Halina pomyślała, ale milczała. Wiktor ubóstwiał młodszego brata, widział w nim niedocenionego artystę, obrażał się za każdą krytykę pod jego adresem.

Dzwonek do drzwi zabrzmiał punktualnie o siódmej. Halina szybko zdjęła fartuch, poprawiła fryzurę przed lustrem i przywdziała uprzejmy uśmiech. Wiktor już otwierał drzwi rozpromieniony jak wypolerowany samowar.

Olku! Bracie! Nareszcie!

Na progu stanął Olek. Trzeba przyznać, prezentował się nieźle: nowoczesny płaszcz rozpięty, szalik nonszalancko zarzucony przez ramię, lekka szczecina mająca dodać mu powagi. Szeroko rozpostarł ramiona, pozwalając bratu się uściskać, sam tylko poklepał go po ramieniu.

Halina zerknęła na jego ręce. Puste. Ani torby, ani pudełka z ciastem, nawet najskromniejszego kwiatuszka. Przyszedł w gości po półrocznej nieobecności, do stołu uginającego się od jedzenia, z pustymi rękami. Dzieci, które na szczęście były u babci, też nie doczekały się nawet czekoladki.

Witam, Halina, rzucił, przechodząc do środka i nie zdejmując od razu butów, tylko oglądając przedpokój. O, nowe tapety? Kolor taki jak w szpitalu. No cóż, ważne, żeby wam się podobało.

Dzień dobry, Olku, odpowiedziała grzecznie. Umyj ręce. Tu są nowe kapcie.

Właśnie, nie wziąłem swoich, a cudzych nie założę, jeszcze się grzybem jakimś zarazić. Zostanę w skarpetkach. Podłoga czysta mam nadzieję?

Halina poczuła, jak irytacja rośnie w niej jak wrzątek. Zmywała podłogę dwa razy przed jego przyjściem.

Czysta. Wejdź do stołu.

Rozsiedli się w salonie. Stół wyglądał odświętnie: biała serweta, porządne serwetki, trzy rodzaje sałatek, mięsna i serowa deska, kawior, marynowane grzybki, które Halina sama zamykała jesienią. W środku gorące danie parowało z półmiska.

Olek nonszalancko rozsiadł się na krześle, ogarniając wzrokiem bogactwo. Wiktor krzątał się, otwierając koniak, który specjalnie wczoraj kupił drogi, pięcioletni.

No to za spotkanie! ogłosił Wiktor, rozlewając trunek.

Olek wziął kieliszek, obejrzał pod światło, powąchał.

Ormiański? skrzywił się. No cóż. Ja wolę francuski, ma bardziej subtelny bukiet. Ten wali spirytusem. Ale jak to mówią darowanemu koniowi

Wypił duszkiem, od razu sięgnął widelcem po najdroższy kawałek polędwicy.

Częstuj się, Olku, powiedziała Halina, podsuwając mu salaterkę. Sałatka z krewetkami i awokado, nowy przepis.

Gość wyłowił krewetkę, uniósł do oczu, jakby badał kamień szlachetny.

Krewetki mrożone były? zapytał pewnym tonem.

Oczywiście. Przecież nie żyjemy nad Bałtykiem. Ze sklepu, królewskie.

Guma orzekł Olek, rzucając krewetkę z powrotem do sałatki. Przegotowałaś je, Halino. Krewetkę wrzuca się we wrzątek na dwie minuty. Te są włókniste. Awokado za twarde, chrupie pod zębami.

Wiktor, nakładający sobie sałatkę, zamarł z łyżką w powietrzu.

Daj spokój, Olku, dobre! Próbowałem przed chwilą, wyszło super.

Witek, smak trzeba kształcić, stwierdził brat pouczającym tonem. Jak całe życie się je podróbki, nigdy nie pozna się prawdziwej kulinarii. Ja byłem ostatnio na otwarciu restauracji, jedliśmy ceviche z przegrzebków. Tekstura, klasa! A tutaj Majonez chociaż domowy?

Halinę oblał rumieniec. Majonez był zwykły, sklepowy kielecki. Nie starczyło jej czasu, by ucierać jajka z olejem.

Sklepowy powiedziała sucho.

No jasne, westchnął Olek z miną, jakby usłyszał wyrok śmierci. Ocet, konserwanty, skrobia. Samo zło. Dobra, daj mi swoje mięso. Mam nadzieję, że chociaż ono nie popsute.

Halina bez słowa nałożyła mu duży, soczysty kawałek pieczeni, polała sosem, dodała pieczone ziemniaki z rozmarynem. Zapach był taki, że ślinka sama ciekła. Ale Olek był „koneserem”, więc wycinał jeden kęs, żuł długo, patrząc w sufit, a Halina z Wiktorem czekali na werdykt Wiktor z nadzieją, Halina z narastającą niechęcią.

Suche, ogłosił Olek. Sos miód zabija smak. Za słodko. Mięso ma być mięsem, a nie deserem, Halino. A tak to jest jak ciasto. Pewnie za krótko marynowałaś, włókna nie zdążyły się rozluźnić. Trzeba było w kiwi potrzymać, albo w wodzie mineralnej dobę.

Marynowałam całą noc, w musztardzie i przyprawach, szepnęła Halina. Każdemu zawsze smakowało.

„Każdemu” to pojęcie względne. Twoim koleżankom z pracy może, bo dla nich marchewka to egzotyka. Ja patrzę obiektywnie. Da się zjeść z głodu, lecz bez przyjemności.

Odłożył talerz, resztę mięsa (wartego trzysta złotych) zostawił, sięgnął po grzyby.

Grzyby swoje czy chińskie ze słoika?

Swoje, sami zbieraliśmy, sami soliliśmy wysyczała Halina.

Olek zjadł jeden, skrzywił się.

Za dużo octu. Żołądek ci wypali. I przesoliłaś. Chyba się zakochałaś, skoro tak solisz? zażartował, zadowolony z siebie. Witku, uważaj na ciśnienie, bo z taką dietą długo nie pociągniesz.

Wiktor podśmiał się nerwowo.

Ej, przestań, dobre grzyby, idealne do wódki. Dawaj, nalej jeszcze.

Wypili. Olek poczerwieniał, rozwiązał szalik, ale płaszcza nie zdejmował, jakby podkreślając, że siedzi tu tymczasowo, z łaski.

Kawioru porządnego nie było? zapytał, drapiąc chlebek z kawiorową pastą. Ten jakiś drobny, skór dużo. Kupiłaś na promocji?

Olek! To kawior z łososia, sześć tysięcy za kilogram! Kupiliśmy specjalnie dla ciebie, słoiczek. Sami sobie żałujemy.

Oszczędzać na jedzeniu to największy błąd, odparł filozoficznie Olek, pochłaniając kolejną kromkę z „kiepskim” kawiorem. Jesteśmy tym, co jemy. Ja nigdy nie kupię taniej kiełbasy. Wolę głodować. A wy naładowaliście lodówkę promocjami, a potem dziwicie się, że niemoc, że cera ziemista.

Halina spojrzała na męża. Wiktor siedział z głową nad talerzem, udając, że nic się nie dzieje. Jego milczenie bolało bardziej niż słowa Olka. Wiecznie schowany, zawsze omijający konflikt z „ukochanym bratem”.

Witek, zwróciła się Halina, i dla ciebie mięso jest suche?

Wiktor zadławił się.

Yyy nie, Halinko, smakuje mi. Bardzo dobre. Tylko Olek ma taki wyczulony smak

Oho, wyczulony, znaczy, dla mnie „gruboskórny” i toporny. I ręce mam gamoniowate, i gotuję truciznę.

Halina, przestań marudzić, skrzywił się Olek. Przecież chcę ci pomóc, konstruktywnie krytykuję. Podziękować powinnaś. Przywykłaś, że Witek wszystko pochwali, to się rozluźniłaś. Kobieta powinna się rozwijać.

Podziękować? powtórzyła Halina Chcesz, żebym podziękowała?

Wstała od stołu. Krzesło zębatym dźwiękiem odsunęło się w tył.

Halina, gdzie idziesz? przestraszył się Wiktor Przecież nawet nie skończyliśmy!

Zaraz wrócę, rzekła dziwnie. Przyniosę deser. Olek przecież słodkie lubi.

Poszła do kuchni. Na blacie czekał jej popisowy Napoleon, pieczony wczoraj do drugiej w nocy. Dwanaście cieniutkich warstw, krem na żółtkach z wiejskich jaj, wanilia Spojrzała na tort, na pusty kubeł na śmieci.

Ręce się trzęsły. Żal narastał latami, a teraz wylewał się poza brzegi. Ile razy on przychodził, jadł, pił, pożyczał pieniądze i nigdy nie oddawał? Ile razy wyśmiewał jej remont, stroje, dzieci? A Wiktor milczał. Zawsze „on jest wrażliwy, on ma duszę artysty”. A ona, Halina, miała być stalowa?

Nie ruszyła tortu. Wzięła duży tacę i wróciła do salonu.

A to już deser? ożywił się Olek, wyciągając szyję. Mam nadzieję, że nie gotowy makowiec ze sklepu?

Halina podeszła do stołu i zaczęła spokojnie, metodcznie zbierać talerze. Najpierw pieczeń. Potem sałatkę z „gumowymi” krewetkami. Potem deskę wędlin.

Ej, co robisz? oburzył się Olek, gdy miska z kanapkami zniknęła spod nosa. Przecież nie zjadłem!

Po co masz jeść? zdziwiła się szczerze Halina, patrząc mu w oczy. Przecież wszystko jest niejadalne. Mięso suche, sałatki zatrute majonezem, krewetki jak opona, kawior podły. Nie mogę pozwolić, by tak ważny gość zatruwał się tym paskudztwem. Nie jestem twoim wrogiem.

Wiktor zerwał się z krzesła.

Halina! Przestań! Co to za cyrk?! Oddaj jedzenie!

Nie, Witek, to nie cyrk. Cyrk jest, gdy ktoś przychodzi do cudzego domu z pustymi rękami, zasiada do stołu, na który wydaliśmy ćwiartkę pensji, a potem zaczyna obrażać gospodynię.

Nie obrażałem! oburzył się Olek, rumieniec pokrył mu twarz. Wyraziłem opinię! Wolny kraj mamy!

Zgadza się przytaknęła Halina, dalej zbierając talerze. Ja też wolna. Sama zdecyduję, kogo karmię w swoim domu, a kogo nie. Sam powiedziałeś, że wolisz głodować niż jeść byle co? Szanuję wybór. Głoduj.

Odwróciła się, niosąc górę talerzy do kuchni. W salonie zapadła cisza, jak po burzy.

Oszalałaś? syknął Wiktor, wpadając za nią do kuchni. Przed bratem mnie ośmieszasz! Oddaj jedzenie, przeproś natychmiast!

Halina odstawiła tacę na blat i zwróciła się do męża. W jej oczach było tylko chłodne zdecydowanie.

Ja ośmieszam? A ty, kiedy kiwasz i pozwalasz, by mnie poniżał, nie? Jesteś facetem czy szmatą, Witek? On zjadł kawior za tysiąc w pięć minut i stwierdził, że paskudny. A choć raz kupiłeś mi ten kawior bez okazji? Nie. Wszystko najlepsze dla gości. A gość po nas jeździ.

To mój brat! Krew z krwi!

A ja żona! Dziesięć lat piorę, gotuję, sprzątam. Wczoraj po zmianie pół nocy przy garach stałam. Po co? Żeby usłyszeć, że ręce mam krzywe? Jak się nie zamkniesz i nie przestaniesz mi truć, to ten Napoleon zaraz wyląduje ci na głowie. Nie żartuję, Witek.

Wiktor cofnął się. Nigdy takiej żony nie widział. Halina była zawsze łagodna, ustępliwa, „wygodna”. Teraz stała przed nim jak rozjuszona lwica, gotowa wszystko zdemolować.

W kuchni zajrzał Olek. Już nie pewny siebie, a raczej pogubiony, z żalem w oczach.

No, no zaczął. Takiego gościnnego domu nie widziałem. Przyszedłem szczerze, a wy mi chlebem chcecie wytknąć?

Szczerze, Olku? parsknęła Halina. A na czym ta szczerość polega? W pustych rękach? Choć raz przyniosłeś coś do tego mieszkania? Choćby herbatę? Przychodzisz tylko żreć i krytykować.

Ja mam teraz trudną sytuację, ledwo wiążę koniec z końcem!

„Tymczasowe trudności” trwają u ciebie dwadzieścia lat. Za to płaszcz nowy, szalik markowy, na premiery chodzisz. Ale od brata pięć tysięcy do wypłaty i zapominasz oddać to obowiązek.

Zamknij się, Halina! krzyknął Wiktor. Nie licz cudzych pieniędzy!

To nie cudze pieniądze, to nasze! Pieniądze rodziny, które odkładamy sobie i dzieciom, a wydać musimy na tego konesera!

Olek teatralnie chwycił się za serce.

Koniec! Dość! Ani minuty tu nie zostanę! Witek, nie sądziłem, że weźmiesz taką awanturnicę. Już mnie tu nie będzie.

Odwrócił się i poszedł do przedpokoju. Wiktor rzucił się za nim.

Olku, poczekaj! Nie słuchaj jej, PMS ma pewnie, albo zmęczona w pracy! Uspokoi się!

Nie, bracie, głos Olka był dramatyczny, zakładał buty na skarpetki. Tego nie przeboleję. Odchodzę. Nie dzwoń, dopóki nie przeprosi.

Drzwi trzasnęły.

Wiktor stał w przedpokoju, patrząc na zamknięte drzwi jak na bramę raju. Potem powoli wrócił do kuchni, gdzie Halina spokojnie przekładała mięso do pojemników.

Zadowolona? zapytał. Skłóciłaś mnie z bratem.

Uwolniłam nas od pasożyta, odpowiedziała, nie oglądając się nawet. Siadaj, jedz. Mięso jeszcze ciepłe. Chyba że tobie też za suche?

Wiktor usiadł przy stole, głowę wsparł na dłoniach.

Jak mogłaś? Przecież był gościem

Gość powinien się zachowywać jak gość, nie jak inspektor sanepidu. Posłuchaj mnie dobrze: już nigdy, powtarzam, nigdy nie będę szykować dla niego stołu. Chcesz z nim się widywać idź do niego. Albo do kawiarni. Ale płać sam. Mojej kasy i pracy już na niego nie wydasz.

Stałaś się okrutna mruknął.

Stałam się sprawiedliwa. Jedz. Albo mam sprzątnąć?

Wiktor spojrzał na apetyczną pieczeń. Żołądek mu burczał był głodny, a zapach mięsa, mimo kłótni, pobudzał łaknienie. Nieśmiało sięgnął widelcem. Odkroił kawałek. Spróbował.

Mięso było wyborne, rozpływało się w ustach. Sos lekko słodkawy, musztarda dawała ostrzejszy akcent. Cudownie.

I jak? spytała Halina, widząc, że zamknął oczy z rozkoszy.

Pyszne, przyznał cicho. Naprawdę, Halinko.

No widzisz. A twój brat to tylko zawistny nieudacznik, co dowartościowuje się kosztem innych. Pomyśl wreszcie o tym.

Wiktor przeżuwał. Po raz pierwszy zrodziła mu się w głowie myśl, że żona ma rację. Przypomniał sobie puste ręce Olka. Jego pogardliwy ton. Niezręczne uczucie podczas krytyki.

A tort? zapytał nagle. Zjemy tort?

Halina uśmiechnęła się. Pierwszy raz dzisiejszego wieczoru.

Zjemy. I herbaty z tymiankiem, jak lubisz.

Wyjęła majestatycznego Napoleonka, odkroiła duże porcje. Siedzieli razem w kuchni, pili herbatę, jedli tort, a napięcie odchodziło powoli.

Wiesz powiedział Wiktor, kończąc drugi kawałek On nawet mamie na urodziny nic nie przyniósł. Powiedział, że jego obecność to najlepszy prezent.

No właśnie, pokiwała głową Halina. W końcu coś do ciebie dociera.

Telefon Wiktora zabrzęczał. Przyszła wiadomość od Olka: *Można było dać parę kanapek na wynos, głodny jestem. Przelej 5 tysi na konto za te nerwy.*

Wiktor przeczytał na głos. Zawisła cisza. Halina wymownie uniosła brwi.

I co mu odpiszesz?

Wiktor spojrzał na żonę, przytulną kuchnię, pysznego torta, potem na telefon. Powoli, starannie napisał: *Zjedz w restauracji, jesteś przecież smakoszem. Nie mam.*, po czym kliknął „Zablokuj”.

Co napisałeś? spytała Halina.

Że idziemy spać.

Halina udawała, że wierzy, choć kątem oka dostrzegła ekran. Podeszła do męża, objęła go za ramiona.

Mądry jesteś, Witek. Na nogi wolno, ale ruszasz.

W tamten wieczór zrozumieli coś ważnego o sobie. Czasem, by dbać o rodzinę, trzeba pozbyć się obcych osób. Nawet jeśli to krewni. A mięso naprawdę było wyśmienite koneserzy z pustymi kieszeniami nie mają monopolu na smak.