Osobisty Bohater

Dziadku, jedz! wciągał za rękę kanciastego, w długim zbyt dużym płaszczu mężczyznę Szymon, szurając się po śniegu i drapiąc wargami jedną ręką.

Jan Tadeusz spojrzał krzywo na wnuczka, sztywno zapinając na szyi czerwoną z czarną w kratkę szalik, długi, wełniany, z frędzlami.

Te frędzle zawsze plątały się w twarz Szymonowi, gdy dziadek się pochylał i coś mu szepnął.

Teraz nitki wełny przyssały się nieprzyjemnie do czerwonej od mrozu buzi.

Szymon zmarszczył się, pocierał policzki palcami i znów patrzył zrozpaczonym wzrokiem w oczy Jana Tadeusza.

No! ryknął staruszek, jakby warczał. Co to znaczy ech? Powiedz JEST! Powiedz, jak się ma, rozumiesz? dodał, spoglądając własnymi, rozczochranymi czerwonymi żyłkami w oczy wnuczka.

Ich oczy były do siebie podobne, jakby były sobą lustrzanymi odbiciami.

Jednak Jan Tadeusz widział wiele, nie chciał widzieć więcej, nie płakał, a jedynie płonący niepokój płonący w sercu. Szymonowi natomiast świat ograniczał się do domu i przedszkola, okazjonalnie do browaru, gdzie przyjaciółki spotykał pod hasłem kumpelki. Jego oczy płakały cicho, tak żeby nie słyszały ich rodzice.

Ech szepnął chłopiec.

Jest! wydał donośny hałas dziadek.

Ech, ech

Patrzyli na siebie, a śnieg ciągle spadał, okrywając białą kołdrą dwie najbliższe sobie osoby, które zupełnie się nie rozumiały gdyby nie pojawiła się obok nich Dorota Kowalska, kucharka z jadłodajni Wszystko po kolację, migocząca od lampek girland po obu stronach nieudanych rozmówców.

Janek, to ty? zwabiła Dorota, kaszląc donośnie. A patrz, jaki masz szalik, kochany! Czerwony, co to za Mikołaj!

Ja. Ten szalik mam od lat, po co się wtrącać? mruknął Jan, wyprostowując się i przyciskając nosem do buzi Doroty.

No dobra. Zgrywasz się, nie podchodź. Co znowu podrzuciłeś chłopcowi? Czyżby Ludmiła nie chodziła za synem? skinęła Dorota w stronę Szymona.

Ludmiła wyjechała. Ma delegację wypluł Jan.

To już drugi w tym miesiącu? Ojej, Janek, znowu cię podcina! A tata nie przyjechał? Dorota odgarnęła śnieg z czapki Szymona dużą, grubą ręką ukrytą w rękawiczce.

Przypomniałem sobie pierwszą noc babci odparł Jan, nieco gniewnie. Długo się nie ukazywał. Boli go opieka nad niepełnosprawnym. Narodził się nowy, normalny. Rozumiesz, Szymonie? mruknął, mrugając nieco pod nosem. Szymon wzruszył ramionami.

Nie rozumiem. Może i nie musisz

To nie nasza rola, by sądzić, co trzeba, a co nie. Co się tutaj kłócicie? wtrąciła Dorota, wydmuchując z ust zapach zupy, kotletów i czegoś słodkiego. Szymon nie wiedział, co to, ale w brzuchu znowu burczało.

Słuchaj, w ogród nie wdaje się, a ta dziewczyna, Gabi, młoda, odwraca się od wszystkiego. On jednak kręci się, a ja mówię: weźmy go do domu. Nie będziemy go karmić rybką, bo to bieda! On tylko jęczy ech, ech. Niech się nauczy mówić jest, a kupię mu bułkę. To moje ostatnie słowo! zaciśniętymi brwiami wykrzyknął Jan.

Dorota przyjrzała mu się chwilę, przygryzając wargę, po czym lekko uderzyła go w słabą plecę, tak że staruszek niemal się przewrócił.

A oto moje ostatnie słowo. Nie zostawię głodnego dziecka. Nie jest niepełnosprawny, sam tak mówi. Ma opóźnienie, ale nadrobi. Dobrze, Szymonie? skinęła.

Chłopiec patrzył w nią oczkami i czuł, jak w brzuchu coś się kurczy.

Do mojej stołówki, chodźmy. Dziś mam wolne, Jaś za mnie. Nie będziemy się kłócić, każdy znajdzie miejsce przy kuchence! Naprzód, biedaczki! zawołała, machając ręką jakby prowadziła oddział żołnierzy.

Nie mamy czasu. Czas wracać do domu! odparł Jan.

Nie chciał wchodzić w cudze sprawy, nie był na to dzień.

Lepiej było powoli dotrzeć do mieszkania, wjechać z Szymonem na ósmym piętrze, winda zaciągła ich, a Jan pokazywał palcami przyciski, licząc. Szymon próbował wyrwać rękę, Jan marudził, że wnuk ma rosnąć na gapę.

Szymon ucichł, potem znów wykrzyknął ech, nieuczny chlopczyk

I tak odchodzili, a Dorota patrzyła za nimi z lekką zadumą.

Chciała troszczyć się. O kogo? Nieważne. Ogrzać, nakarmić, pogłaskać. Nie o Jana, oczywiście nie w jej guście! A o Szymona, tego bojaźliwego chłopca

Zima nie kończyła się, Łucja wciąż wyjeżdżała w delegacje, dziadek wciąż woził Szymona do przedszkola, zgrzytając szalik, zapinając płaszczyk drżącymi rękami. Szli dalej, czerwony szalik lśnił jak latarnia w zamieci zmęczonego miasta. A Dorota obserwowała ich przemieszczanie się tam i z powrotem.

Pewnego szczególnie mroźnego dnia, nie wytrzymała i wciągnęła ich do swojej jadłodajni.

Mówię, nie idziemy! Do domu, Szymonie! wykrzyknął Jan, podając rękę ciotce.

Jednak wiedział, że razem z wnuczkiem dotarli już do pewnego kresu. Dalej byłoby ciemno i beznadziejnie. Nie wiadomo, czy rozumie

Czasem Szymon płakał we śnie, szukając dotykiem kogoś, a Jan podsuwał mu swoją rękę, lecz chłopiec odpychał.

To twoja głupia miłość! jęknął zmęczony Jan. Matki ci nie potrzeba! Jest w restauracji, z kieliszkiem w ręku, a ty tutaj?

Wyobrażając sobie kolejne bolesne wieczory, Jan zgodził się wpaść do pracy Doroty.

No tak, Janek! Co tam w domu? Mam szarlotkę! Chodźmy!

W Wszystko po kolację kolejka była długa. Tanie, ale sycące, jak w domu. Talerze pełne zupy, gulaszu, kaszy gryczanej na staropolsku, sałatki, kompotu. Czasem podawano placki ziemniaczane. Dorota nauczyła się tego od jednego z kochanków, nie w wielkim garnku, ale i tak smakowało jak wah-wah. Słodka marchewka, drobno posiekana cebulka, ryż osobno, nie sklejony, w maśle, błyszczący, z kawałkiem mięsa.

Smacznego, chłopaki! wołała Dorota, kiedy dziękowano jej.

Tak było. Gotowała, jak sobie podobało. Tak, jakby karmiła wielką rodzinę z puszystymi dziećmi i ciężko pracującym mężem. Niech on wypije kieliszek, po czym zje soloną śledź, niech dyskutuje o polityce i śpiewa piosenki. Tylko by był. Dzieci Dorota zawsze chciała troje. Płeć nie miała znaczenia, ważny był ciepły pęcherzyk przy jej piersi, który pełen był mleka, uśmiechnięty, bez zębów. Gotowała im kaszki, kompoty, zupy karmiła! Ale tak nie wyszło

Dlaczego Dorota była sama, nikt nie słyszał jej opowieści. Żyła i tyle. Mało kto docenia takie kobiety

Wielu przyjaciół wpatrywało się w przechodzących po sali mężczyznę, chłopca i kucharkę. Ktoś z bywalców podniósł rękę i się ukłonił.

Tak witano właścicielkę karczmy, pijackich gości i złodziei, dziękując, że nie wypędza ich pan.

Dorota też dziękowała. Co, niech jedzą. Najedzony człowiek to dobry człowiek. Tak.

Wejdźcie, proszę, mały głodny Szymonie! otworzyła drzwi pokoju pracowniczego, z dwoma stołami, łóżkiem i szafą. Co, zmarzliście? A już podaję rosół! Siadajcie. Szymonie, siądź. Oto krzesło, jak dla misia, maleńkiego. Dla dziadka. A ja stoję, jak koń pokazała nieznajomemu pięść, zniknęła za drzwiami.

Jan niechętnie się rozebrał, drżąc. Mroził go od kilku dni ból kości, chciałby leżeć w domu, pić herbatę z konfiturą, jeść bułkę i spać. A tu Szymon

O tym, że z Szymonem coś nie grało, Łucja poinformowała ojca zaraz po wypisaniu z szpitala.

Upadła? zmarszczył brwi. Nie widziałaś?

Nie, nie chciała wychodzić. Lepiej nie rodzić, bo teraz cierpię jęknęła Łucja.

Spokojnie, wszystko będzie dobrze! Szymonie! zawołał młody mężczyzna, nachylając się nad łóżeczkiem, w którym wirował mały Szymon w pieluszkach.

Mijał miesiąc po miesiącu, po czym zniknął.

Łucja zrozumiała, że porodziła dla siebie, że wszystko będzie dobrze nie nastąpi. Płakała, przypomniała sobie ojca.

Łucja? Co się stało? zapytał w słuchawce Jan.

Nie rozmawiali półtora roku, po sprzeczce na urodzinach Łucji. Wtedy wyrzuciła go z przyjęcia, twierdząc, że jej przeszkadza.

On odszedł do mieszkania po rodzicach. Żonę, matkę Łucji, pochował dawno. Serce. Zniknęła w jednej chwili. Założyła nowe buty na obcasie i nagle upadła.

Wieczorem mieli iść do teatru na Dziadka do Północy, a tak naprawdę do Kremla. Bilety wypaść przypadkiem, radość wielka! Łucja miała nowe sukienki, w oczekiwaniu na taksówkę. Lecz przyjechała karetka, a Łucja została w domu, patrząc, jak wynoszą z mieszkania mamę. Bilety musiała wyrzucić.

Od tego Jana nie lubi Dziadka do Północy, a Łucję ojca, który nie pozwolił jej, w szesnastce, wejść do pałacu królewskiego.

Łucjo! Nie rozumiesz? Matka nie żyje! szeptał ojciec, trzymając krawat. Twoja mama zmarła!

Łucja nie zrozumiała lub była zimna w sercu. Zawsze była taka, choć przytulała się do mamy jak kot. Nie kochała nikogo. Wszystko miała wymagać. A Szymon miał spełniać normy. Błagała, siadał, szedł wszystko w terminie.

A on nie mógł. Łucja nikomu nie mówiła, ale sama czuła się winna, że Szymon przyszedł na świat w ten sposób. Nie chciała go mieć, nie dbała, a on walczył w jej brzuchu, wyłaniał się, a ona krzyczała i upadała. Szymon urodził się na podłodze, nie krzyknął

Teraz nie krzyczał już w przedszkolu, kiedy dzieci grały w wojnę i biegały po podwórku, tylko ledwo się zgadzał, cicho, niepewnie.

Gdy Łucja w końcu przekonała się, że syn nie będzie jej dumą, całkiem go zignorowała i chciała obciążyć dziadka.

Łucja jeździła w delegacje, a Jan Tadeusz w tym czasie zabierał wnuka do siebie. Rano odwoził go do przedszkola, wieczorem w domu mył, czesał, smażył jajka na dwójkę. Jedli w ciszy, stukając widelcami. Jan wypijał kieliszek, a w nim budził się nauczyciel.

Po myciu naczyń siadał z wyczerpanym Szymonem na kanapie, przytulał wnuka i razem oglądali Młodzież odcinek po odcinku. Szymonowi nudało patrzeć obrazy, a Jan wskazywał małym palcem, prosząc powtarzać słowa.

Dziecko próbowało. Najpierw przyglądało się uważnie dziadkowym ustom, dotykało ich, potem badało własne i wydychało coś, co przypominało słowo. Myliło się, Jan złościł się, notes spadał na stół, a chłopiec szedł spać.

Czy Jan kochał wnuka? Sam nie wiedział. Być może kochał, ale nie rozumiał. I nie wiedział, jak pomóc.

No to, chłopaki, do roboty! Szymonie, weź łyżkę! wpadła do pokoju Dorota, niosąc tacę pełną talerzy.

Chłopiec odwrócił się i od razu zaczął płakać.

W ogrodzie Gosia Egonowa, mocno zaciśnięta w usta, próbowała wlać łyżkę zupy do buzi Szymona. Boleło, chłopiec się odwracał, Gosia krzyczała.

I ciocia Daria będzie krzyczeć

Ale nie poszło tak, jak planowano.

Ustawiła się przy stole, przyciągnęła krzesełko i położyła przed sobą talerDorota podniosła łyżkę, spojrzała na Szymona i, z uśmiechem pełnym ciepła, powiedziała: Jedz, kochanie, bo w tej zupie jest cała nasza mała rodzina.