Nie waż się dotykać rzeczy mojej mamy – powiedział mąż – Te ubrania należą do mojej mamy. Po co je zebrałaś? – zapytał mąż głosem, którego nie poznałam. – Wyrzucimy je. Po co nam one, Sławek? Zajmują pół szafy, a ja potrzebuję miejsca na zimowe kołdry i dodatkowe poduszki, przecież u nas wszystko porozrzucane. Ola z praktyczną miną zdejmowała z wieszaków skromne bluzki, spódnice i sukienki zmarłej teściowej. Pani Walentyna zawsze pieczołowicie wieszała swoje ubrania i nauczyła tego także syna. A u Oli w szafie zawsze panował kompletny chaos: co rano przekopywała półki w poszukiwaniu odpowiedniej bluzki, narzekała, że nie ma się w co ubrać, i potem mozolnie wygładzała wszystko steamerem – ubrania wyglądały jakby je przeżuła krowa i wypluła. Minęły zaledwie trzy tygodnie odkąd Sławek pochował mamę. Pani Walentyna bardzo potrzebowała spokoju i opieki – rak był już w czwartym stadium i rozwijał się nieubłaganie. Sławek zabrał ją do siebie. Odeszła w ciągu miesiąca. Teraz Sławek, wróciwszy do domu po pracy, zobaczył jej rzeczy porzucone na środku korytarza niczym niepotrzebne śmieci i oniemiał z wściekłości. Czy to już wszystko? Takie podejście do jego mamy? Wyrzucone – zapomniane? – Czemu się tak na mnie gapisz, jak Lenin na burżuja? – wycofała się Ola. – Nie wolno ci tych rzeczy ruszać – warknął Sławek przez zaciśnięte zęby. Krew tak mu uderzyła do głowy, że aż zdrętwiały mu ręce i nogi. – Przecież to tylko stare szmaty! – syknęła Ola – Muzeum tu chcesz urządzić? Twojej mamy już nie ma, pogódź się z tym! Lepiej byś się o nią troszczył za życia, częściej odwiedzał – może wiedziałbyś, jak bardzo była chora! Sławek aż się wzdrygnął, jakby ktoś uderzył go batem. – Odejdź, zanim zrobię coś, czego potem pożałuję – wydyszał, ledwo panując nad sobą. Ola prychnęła pogardliwie: – No jasne. Wariat… Każdy, kto miał inne zdanie od Oli, był automatycznie „psychiczny”. Bez zdejmowania butów Sławek ruszył do szafy w korytarzu, otworzył górne drzwi tuż pod sufitem i sięgając po stołek, wyjął jedną z charakterystycznych kraciastych toreb – mieli ich z siedem, bardzo przydały się podczas przeprowadzki. Zaczął pakować do nich rzeczy należące do mamy – starannie, nie rzucając, ale zwijając każdą bluzkę i sukienkę w równe prostokąty. Na wierzchu położył jej kurtkę i reklamówkę z butami. Przez cały ten czas przy nim wiercił się ich trzyletni synek. Pomagał tacie, wrzucając także swój zabawkowy traktor. Na koniec Sławek poszukał w szufladzie klucz i schował go do kieszeni. – Tato, gdzie idziesz? Sławek gorzko się uśmiechnął, chwytając za klamkę. – Zaraz wrócę, skarbie, idź do mamy. – Poczekaj! – Ola pojawiła się w progu salonu zaniepokojona – Wyjeżdżasz? A co z kolacją? – Dziękuję, już się najadłem twoim podejściem do mojej mamy. – Weź się uspokój. Zupełnie bez powodu się wściekałeś. Zdejmij kurtkę, gdzie się wybierasz o tej porze? Sławek, nie odwracając się, wyszedł z torbą. Wsiadł do samochodu, ruszył z osiedla i pojechał w stronę obwodnicy. Pędził, ogłuszając myśli szumem drogi, nie myślał o trasie – liczyło się coś zupełnie innego. Wszystko inne – codzienność, plany na wakacje, zabawne grupy na Facebooku, które zwykle poprawiały mu nastrój – zbladło. Zostali tylko dzieci, żona… i mama. Winił się za jej śmierć – nie dopilnował, nie zdążył, ciągle coś przekładał na potem. A mama nie chciała go martwić. Przestał ją regularnie odwiedzać, dzwonił coraz rzadziej, zawężał i tak krótkie rozmowy. Po około godzinie zatrzymał się przy barze na trasie, zjadł pospiesznie, a potem dojechał już bez przerw. Tylko raz spojrzał w stronę zachodu, gdzie niebo pękało szkarłatnymi szczelinami – wyglądało, jakby słońce trzymało się ostatkiem sił, by nie spaść z horyzontu. Po zmroku dotarł na końcu nieutwardzonej wsi pod rodzinny dom. Tutaj spędził dzieciństwo i młodość. Nocą nie było nic widać. Sławek walczył z zamkiem w furtce, świecąc sobie telefonem. Pięć nieodebranych połączeń od żony. Nie zamierzał już dzisiaj z nikim rozmawiać. Powietrze pachniało przekwitającą czeremchą. W oknach odbijało się matowe niebo. Sławek wszedł do przedpokoju – przy drzwiach stały maminy kapcie ogrodowe, a przed wejściem do mieszkania domowe pantofle z dwoma czerwonymi króliczkami. Podarował jej je z osiem lat temu. Wstrzymał oddech i przekręcił klucz do ostatnich drzwi. Witaj, mamo. Czekałaś na mnie? Nie. Już nikt tu na niego nie czekał. Wewnątrz pachniało starą meblościanką i wilgocią. Trzeba było trzymać tu ciepło, by nie było pleśni. Na komodzie leżała szczotka i kilka kosmetyków, na wieszaku woreczek z makaronem z Biedronki. W salonie nowoczesna kanapa i telewizor – prezent od Sławka. Otwarte drzwi lodówki na kuchni przypominały, że dom jest opuszczony. Maminy pokoik był jak dawniej. Sławek usiadł na brzegu łóżka przykrytego kapą z poduszkami… Dawniej to była jego izba. Obok stało łóżko dla brata, pod oknem biurko, na którym dziś stoi maszyna do szycia – mama kochała szycie i haftowanie. Drugie łóżko zamieniła na szafę na swoje rzeczy. Sławek długo siedział w ciszy, patrząc na tę szafę. Czuł się jakby widział duch matki. Chwycił się za głowę, pochylił i… rozpłakał się. Płakał, bo nie zdążył już nic jej powiedzieć, gdy ściskała mu rękę ostatniego dnia życia. Tysiące słów tłukło się w gardle, a żadne nie chciało przejść przez usta. Mama szepnęła tylko: „Nie trzeba, Sławku, nie patrz na mnie tak… Byłam z wami szczęśliwa”. A on tak bardzo chciał podziękować – za dzieciństwo bez trosk, za miłość, poświęcenie, rodzinne ciepło, poczucie oparcia… Za to, że zawsze miał dokąd wrócić, niezależnie od wszystkiego. Ale tkwił cicho, nie znajdując słów. Czasem to najprostsze jest najtrudniejsze do powiedzenia – zwłaszcza w czasach, w których wzruszenie uznaje się za staroświeckość. Za to cynizm i udawanie są dziś w cenie. Zgasił światło i zasnął, nie rozbierając się. Owinął się znalezionym na krześle wełnianym kocem i odpłynął w głęboki sen. Rano obudził się punktualnie, jak zwykle o siódmej. O, jaka to niezwykła sprawa – biologiczny zegar! Wyszedł do auta po torbę. Brzozy za płotem lśniły świeżo wyłoniętymi, seledynowymi liśćmi niczym dwórki wiosny. Słońce nabierało mocy. Sławek rozprostował się, zaczerpnął czystego powietrza i wrócił, by poukładać wszystkie ubrania mamy z torby do mamy szafy. Ustawiał buty na dole. Gdy skończył, zrobił krok w tył, ocenił, czy wszystko jest na swoim miejscu, i ogarnęło go wspomnienie mamy. Jakby stała tu w swoim ulubionym stroju i posyłała mu ten matczyny uśmiech… Pogładził dłońmi rząd bluzek i sukienek, objął je, wciągnął znajomy zapach i długo stał bez ruchu. Co zrobić dalej – nie wiedział. Ocknął się, wyciągnął telefon. – Dzień dobry, panie Stefanie. Dziś nie przyjdę do pracy. Rodzinne sprawy, ważne. Poradzicie sobie? Dziękuję. I napisał żonie: „Przepraszam, że się uniosłem. Wrócę wieczorem. Całuję”. Wzdłuż ogrodowych ścieżek kwitły kwiaty. Żonkile w pełni, tulipany dopiero rozchylały pąki. Sławek zerwał je razem z konwaliami spod krzaków agrestu. Powstał z nich dość osobliwy bukiet – podzielił go na trzy mniejsze. Na cmentarzu czekało troje najbliższych. Po drodze zajrzał do sklepu po mleko i bułkę, dorzucił czekoladę. – O, Sławek! Co ty znowu tu? – zdziwiła się pani Irena. – Do mamy przyjechałem – mruknął, uciekając wzrokiem. – Rozumiem. Może chcesz twarogowego sera? Świeży, od znajomego gospodarza. Twoja mama zawsze u mnie brała. Spojrzał na nią. Przecież nie żartuje. Po prostu prosta kobieta. – Wezmę, dziękuję. A u pani wszystko w porządku? – Ech… – machnęła ręką – Nie pytaj, Sierżyk mój zupełnie się stoczył, wciąż pije. Zjadł śniadanie na cmentarzu przed grobami najbliższych. Żonkile, konwalie i tulipany rozłożone w równym rzędzie – brat, tata i mama. Brat zginął pierwszy – spadł z dachu, mając tylko dwadzieścia lat. Potem, pięć lat temu, zmarł tata. Teraz mama. Sławek rozłożył wszystkim po kawałku czekolady, a mamie dołożył też twaróg. Patrzyli na niego z nagrobków, a on w myślach rozmawiał z nimi wszystkimi. Wspominał wszystkie dziecięce psoty z bratem, jak z tatą wędkował o świcie – tata rzucał spławik jak westernowy kowboj. A mama! Gdy wołała przez całą wieś: „Słaaawku, chodź jeść!” – był taki zawstydzony przed kolegami! Oddałby dziś wiele, by jeszcze raz to usłyszeć. Sławek pogłaskał tymczasowy krzyżyk na mogile mamy. Ziemia wciąż była świeża, ciemna w blasku dnia. „Mamusiu, przepraszam… Nie dopilnowałem cię. Żyliśmy osobno, niby samodzielnie, a bez ciebie tak pusto. Tyle chciałbym wam jeszcze powiedzieć. Jacy wy byliście dla mnie dobrzy… Jak wyście to wszystko potrafili… A my z Olą tylko myślimy o sobie. Dziękuję wam za wszystko. I tobie, Wacek, braciszku”. Trzeba było wracać. Sławek szedł polną ścieżką, po drodze żuł młode źdźbła trawy. Na rogu spotkał Sierżykę, syna sklepikarki. Sierżyk już porządnie podpity i zaniedbany. – O! Sławuś! Znowu tu? – bełkotał żałośnie. – Tak, do swoich zajechałem. A ty ciągle pijesz? – No co… Dziś święto. – Jakie niby? Nieoczekiwanie wygrzebał z kieszeni starego kalendarzyka okładkę, przewertował kartki. – Dzień Żółwia! – oznajmił z satysfakcją. – Mhm – skrzywił się Sławek z przekąsem. – Sierżyk, dbaj o swoją mamę. Jest złotą kobietą. I nie jest wieczna. Pamiętaj o tym. Ruszył dalej, zostawiając kolegę w osłupieniu. Ten w końcu krzyknął za nim: – No, dobra… Trzymaj się, Sławek! – Cześć, Sierżyk – rzucił Sławek bez odwracania się.

Nie waż się dotykać rzeczy mojej mamy rzucił mąż.

To są ubrania mojej mamy. Po co je spakowałaś? zapytał Tomek, a w jego głosie pojawiła się jakaś obcość.

Wyrzucimy je. Po co nam to wszystko, Tomek? Zajmują pół szafy, a ja chcę tam schować kołdry na zimę i poduszki, bo wszystko mamy w totalnym rozgardiaszu.

Jagoda z praktyczną miną dalej zdejmowała z wieszaków skromne swetry, spódnice i lekkie sukienki zmarłej teściowej, Stanisławy. Stanisława zawsze każdą bluzkę wieszała równiutko, żeby się nie pogniotła. Tego samego nauczyła swojego syna. A u Jagody w szafach istny Sajgon: rano zanurzała się po uszy w stosie ubrań, szukając odpowiedniej bluzki, narzekała, że nie ma się w co ubrać, po czym prasowała wszystko jak szalona wyglądało to tak, jakby ciuchy przeżuł i wypluł krowi żołądek.

Minęły raptem trzy tygodnie, odkąd Tomek odprowadził mamę na ostatni spacer. Stanisławie potrzebny był spokój i leczenie głównie już beznadziejne. Czwarty stopień raka nie daje forów. Wziął mamę do siebie. Zgasła w niespełna miesiąc. A teraz, przeciągnąwszy po pracy klucz w zamku, zobaczył jej rzeczy, porzucone jak bezwartościowe gałganki na środku korytarza, i totalnie zgłupiał. To już wszystko? Tak podziękowano jego matce? Wyrzucone i po sprawie?

Patrzysz na mnie jak Piłsudski na bolszewików odparła z ironią Jagoda, cofając się pod ścianę.

Nie waż się dotykać tych rzeczy wysyczał przez zęby Tomek. Krew tak mu napłynęła do głowy, że na chwilę zdrętwiały mu ręce i nogi.

No błagam, po co nam ten złom! zagotowała się Jagoda Chcesz tu muzeum otworzyć? Twojej mamy już nie ma, pogódź się z tym! Jakbyś się tak o nią troszczył, gdy żyła! Odwiedzałbyś, to może byś wiedział, jak bardzo chorowała!

Słowa uderzyły Tomka jak bat. Zadrżał.

Wyjdź, żebym czegoś głupiego nie zrobił wydukał ochryple.

Jagoda prychnęła.

Bardzo proszę, wariat…

Wariatem dla Jagody był każdy, kto choć raz miał inne zdanie niż ona sama.

Nie zdejmując butów, Tomek podszedł do szafy w korytarzu, otworzył najwyższe drzwiczki tuż pod sufitem, stanął na stołku i sięgnął po jedną z siedmiu kraciastych toreb na bazarku. Przydały się podczas przeprowadzki do tego mieszkania. Spakował tam wszystkie ubrania Stanisławy nie upychał ich byle jak, ale starannie składał w równiutkie prostokąty. Na wierzchu położył kurtkę mamy i siatkę z jej butami. W międzyczasie kręcił się przy nim trzyletni synek, pomagając po swojemu i dorzucił do torby swój zabawkowy traktor. Na koniec Tomek pogrzebał w szufladzie, znalazł klucz i schował go do kieszeni spodni.

Tata, gdzie idziesz?

Tomek gorzko się uśmiechnął, łapiąc za klamkę.

Zaraz wrócę, kochanie, idź do mamy.

Zaczekaj! zawołała zaniepokojona Jagoda, stając w progu salonu Ty gdzieś jedziesz? A co z kolacją?

Dzięki, już się najadłem twoją troską o moją mamę.

No weź, czemu się tak spieniłeś o byle co? Zdejmij buty, gadaj, gdzie się wybierasz o tej porze?

Tomek, nie zaszczycając jej spojrzeniem, wyszedł, ciągnąc za sobą torbę. Odpalił auto, wyjechał z osiedla i ruszył w stronę wylotówki na Warszawę. Sunął z prądem aut, wyciszając szum drogi reszta świata zniknęła, jakby nie istniały żadne projekty, urlopy czy śmieszne memy z Fejsa, które zwykle poprawiały mu humor. Jedna myśl ślimaczyła się w głowie, obrastając wszystko. Każda błahostka wydawała się spalona w płomieniu sprawiedliwości. Z dotychczasowego życia nietknięci zostali tylko dzieci, żona… i mama. Miał do siebie żal nie dopilnował, nie zdążył na czas, ciągle coś ważniejszego. Mama nie chciała mu zawracać głowy, nie chciała być ciężarem a on coraz rzadziej dzwonił, coraz mniej słuchał, skracał rozmowy do minimum.

Po pokonaniu jednej trzeciej drogi zatrzymał się przy przydrożnym barze szybka kanapka i znowu w drogę, przez kolejne trzy godziny nie robił postojów. Raz tylko rzucił okiem na zachód słońca: szare niebo rozdarł nagły pas czerwieni wyglądało to tak, jakby słońce kurczowo trzymało się linii horyzontu, nie chcąc spaść na ziemię. Gdy wjeżdżał do rodzinnej wsi, było już zupełnie ciemno. Pokręcił się po nieutwardzonych drogach na sam koniec i zgasił silnik pod domem mamy. Tam spędził całe dzieciństwo i młodość.

W półmroku nic nie było widać. Tomek grzebał przy zasuwie furtki, świecąc sobie komórką. Pięć nieodebranych od żony. Za nic dziś nie oddzwoni. Niech telefon sobie milczy. Słodki, duszny zapach przekwitającej czeremchy wabił nocne ćmy, kwiaty świeciły trupio w ciemności. W szybach domu odbijało się matowo nocne niebo. Tomek wyciągnął klucz, odkluczył pierwsze drzwi i na oślep znalazł światło. Stara żarówka rozświetliła przedsionek.

Na progu stały domowe klapki mamy, te, w których chodziła po podwórku. Przy drugich drzwiach, do pokoi jej niebieskie pantofle z czerwonymi króliczkami na noskach, trochę już po przejściach. Dał jej je jakieś osiem lat temu. Zamarł, patrząc na nie, po czym potrząsnął głową i otworzył kolejne drzwi.

Cześć, mamo, czekałaś na mnie?

Nie, w tym domu już nikt na niego nie czekał.

W powietrzu czuć było stary PRL-owski mebel i lekki chłód bijący z piwnicy. Dom wilgotniał na potęgę, trzeba było stale palić w piecu, żeby nie zagnieździła się pleśń. Na komodzie leżała szczotka, trochę starej kolorówki, a na wieszaku foliowa torba z makaronem, najlepsza cena. Na kanapie w salonie nowa wersalka, którą Tomek kupił mamie razem z telewizorem. Na kuchni bramka od lodówki stała otworem i dobitnie przypominała, że tutaj już nikt nie mieszka. Naprzeciw maminy pokoik, łóżko z piramidą poduszek nakrytych pledem. Tomek usiadł na brzegu.

Dawniej w tym pokoju spał on, a rodzice w większym. Blisko ściany była jeszcze druga kanapa, Andrzejka. Przy oknie stało biurko, teraz zastąpione przez maszynę do szycia mama uwielbiała szyć i haftować. Drugie łóżko zastąpiła szafa na osobiste skarby.

Siedział w ciszy i gapił się na tę szafę, jakby spodziewał się, że wyskoczy z niej duch mamy. Wzrok mu zgasł. Wparł palce we włosy, ścisnął głowę i zgiął się wpół, twarz wtulił w kolana. Cały się trząsł. W końcu osunął się na śnieżnobiały koc na poduszkach… i zapłakał.

Płakał, bo nie zdążył nic powiedzieć, gdy ona w swój ostatni dzień ściskała jego rękę. Milczał nad nią jak posąg, patrzył, jak gaśnie, a tysiące niewypowiedzianych słów dusiło go w gardle. Mama szepnęła: Synku, nie patrz tak na mnie… Byłam szczęśliwa z wami. Tak bardzo chciał jej podziękować za beztroskie dzieciństwo, za wszystkie ofiary, za dom, czułość, poczucie bezpieczeństwa. Proste dziękuję za fundament jego życia, za ten azyl, do którego zawsze można wrócić, za miejsce, gdzie czekają i kochają, nie pytając, ile razy dałeś ciała na świecie.

A on siedział skamieniały i nie miał słów. Czasem z tego całego polskiego bogactwa języka żadne nie nadaje się na miarę. Wszystko, co wpadało do głowy, wydawało się zbyt świętoszkowate, by je powiedzieć. Jakby one należały do innej epoki, zbyt podniosłe na nasze czasy. Zamiast tego opanowaliśmy cynizm i cięte riposty.

Tomek zgasił światło we wszystkich pokojach, nie ściągając ubrań, położył się na łóżku, starając się nie zmiąć pościeli. Na krześle znalazł wełniany koc przykrył się i usnął. Aż się sam zdziwił, że to był taki słodki sen. Rano, jak zwykle, obudził się o siódmej. Organizm niesamowite, o której by nie zasnął, zawsze ta sama pora czas szykować się do pracy.

Wyszedł do auta po torbę. Brzozy na przeciwko ubrane w zielone listki prezentowały się jak orszak druhen majowej królowej. Na gałęziach pulsowały promienie słońca, gotowe ogrzać cały świat. Tomek stał na ganku, wdychał świeże powietrze, śpiew ptaków… Jak dobrze, że wychował się na wsi. Rozciągnął się, rozprostował zesztywniałe plecy i wrócił do domu, wlokąc torbę do szafy mamy.

Wyciągał rzeczy jedno po drugim, delikatnie układał na półkach i rozwieszał na wieszakach takich, jak mama mawiała: powieś na ramię. Buty poustawiał na dole. Gdy było gotowe, cofnął się, by ocenić efekt. Oczami wyobraźni widział mamę, jak przymierza te ubrania. Uśmiechała się. Zawsze miała ten ciepły, matczyny uśmiech, który mówił kocham cię bez słów. Pogładził zawieszone bluzki i sukienki, objął je i wciągnął znajomy zapach… Stał tak jeszcze chwilę bez sensu przed szafą. Nie miał pojęcia, co z tym wszystkim dalej zrobić. W końcu przypomniał sobie o teraźniejszości, wyjął telefon.

Dzień dobry, panie Janie. Dziś nie przyjadę do pracy. Sprawa rodzinna, pilna. Da pan radę beze mnie? Dziękuję.

I żonie napisał: Sorry za wybuch, będę wieczorem. Buziak.

Wzdłuż ogrodowych ścieżek kwiaty szalały. Narcyzy już w pełni rozkwitu, tulipany dopiero co rozchylały płatki. Tomek zebrał te i te oraz zerwał konwalie obok starego agrestu. Ułożył z tego lekko poplątany bukiet. Zaraz, przecież na cmentarzu czekają na niego troje… Rozdzielił go na trzy mniejsze. Przechodząc obok sklepu spożywczego przypomniał sobie, że nic jeszcze nie jadł. Wziął mleko, bułkę i dodał czekoladę.

O, Tomek! Co ty znowu tu robisz? zdziwiła się pani Halina ze sklepu.

A, odwiedzam mamę odburknął, unikając wzroku.

Wiem… Dobrej bryndzy nie chcesz? Świeżutka, od zaprzyjaźnionego bacy. Twoja mama zawsze u mnie brała.

Spojrzał na nią podejrzliwie żartuje czy po prostu taka prostolinijna?

Dobra, daj już. A pani jak tam, Halinko? Wszystko ok?

A co ma być… machnęła ręką Mój Stasiek coraz gorszy, tylko pije.

Zjadł śniadanie na ławce przy ich grobach. Kwiaty narcyzy, konwalie, tulipany ułożone grzecznie pod krzyżami. Brat, tata, mama. Brat pierwszy spadł z dachu przy układaniu dachówek, wysokość żadna, szyja huk i już. Miał ledwie dwadzieścia lat. Potem, pięć lat temu, tata. Teraz mama. Tomek rozłożył wszystkim kawałek czekolady, a mamie dołożył bryndzę. Uśmiechali się do niego z porcelanowych zdjęć. Tomek toczył z nimi rozmowę w myślach.

Przypominał sobie psoty z bratem.

Z detalami ożywiał świtowe wyprawy z tatą na ryby tata potrafił rzucić wędkę jak prawdziwy kowboj.

A mama! Ile razy wołała przez wieś: Toooomek! Ooooo-biad!. Głos miała taki, że było słychać aż w Zielonkach. Ależ wtedy się wstydził przed kolegami! Teraz oddałby wszystko, by mogła go tak zawołać.

Pogładził tymczasowy krzyż na świeżej jeszcze mogile mamy. Czarna kępa ziemi, jasna w słońcu.

Mamuś, wybacz… Nie dopilnowałem cię. Niby żyjemy już osobno, a tak pusto bez ciebie. Tyle chciałbym ci powiedzieć teraz, i tobie, tato. Tacy dobrzy rodzice, najlepsi na świecie… Jak wam się to udawało? My z Jagodą to chyba nie umiemy. Jesteśmy samolubni. 'Ja, dla mnie, moje’… Dziękuję wam za wszystko. I tobie, Andrzejku.

Pora wracać. Kroczył polną ścieżką, zbierał młode źdźbła trawy i żuł dla zabicia czasu. Na pierwszej lepszej ulicy natknął się na Stachę, syna pani Haliny. Już zdrowo wstawiony, zaniedbany kompletnie się stoczył.

O! Toś się tu znowu przetelepał? bełkotał Stachu.

Tak… odwiedziłem bliskich. Co, znowu pijesz?

A jak inaczej, dziś takie święto.

A jakie niby?

Nagle Stachu wyjął z kieszeni kalendarzyk, pourwany do wczoraj. Przewertował.

Światowy Dzień Żółwia! oznajmił z dumą.

Ta jasne Tomek uśmiechnął się ironicznie. Posłuchaj, Stachu… Szanuj matkę. To złoty człowiek. I wieczna nie jest. Zapamiętaj to.

I poszedł dalej, zostawiając Stachu w konsternacji. Ten zreflektował się i burknął mu za plecami:

Dobra, stary… Trzymaj się, Tomek!

Trzymaj się, Stachu odpowiedział Tomek, nawet się nie oglądając.