Szczęśliwie zadomowiony

Nina Kowalska żyje, jakby była na wieszaku, idzie szarą, znużoną ulicą, trzyma głowę nisko i nie ma powodu, by się wywyższać nie ma żadnych zasług. Jej wygląd jest przeciętny.

Jan, jej mąż, ciągle powtarza, że w życiu Ninie wszystko jest zwykłe. Nina nie zwraca uwagi na swoją urodę, już dawno ją przeoczyła.

Kiedyś Nina była jedną z najpiękniejszych studentek Politechniki, szczupłą, urokliwą, choć nieco krągłą to odziedziczyła po babci Anii, która przyjechała z podkarpackiej wsi, była twarda i szorstka, a geny wiejskie nie dają się okiełznać.

W jej krwi płynęły inteligentne geny ojca, inżyniera i wykształconego literata. Dzięki temu Nina ma inny nos niż babcia, lekko zaokrąglone ramiona, a nogi nie wyglądają na robocze, lecz na miejskie.

W rezultacie wychowała się piękna, nieśmiała i cicha, co w rodzinie jest cenione. Babcia Ania potrafiła jednak mocno krytykować, wyciągając uwagi, że to jest nic nieznacząca dziewczyna. Ojciec Fryzyk, kiedyś żartował, że nie ma co się martwić, ale potem uciszył język. Mieszkają w przytulnym bloku z rośliną figowym w korytarzu, otoczeni sąsiadaminaukowcami nie chcą ich prowokować, bo mogłyby ich wyprzeć.

Olga, matka Niny, początkowo zachowywała się podobnie, ale w końcu uspokoiła się. Babcia Ania przychodzi, wbijając się w długie galosze, i jęczy:

Wychowujcie tą dziewczynę! rzuca, patrząc na Ninię, pustą stepę, jakby wiatr zdmuchnął wszystko. Pytają, gdzie jest jej mąż, a Fryzyk kręci się w swoim gabinecie, unikając zapachu czosnku i wódki Bialy Dwór.

Babcia Ania nie spieszy. Najpierw opowiada o wsi, sąsiadach, a potem przechodzi do tematu ogrodu i plonów. Na koniec woła wnuczkę zza szklanej wstawki drzwi kuchennych.

Nina ostrożnie wychodzi, spoglądając na matkę, która odwraca się. Fryzyk nie wita teściową, mimo że jej ogórki w occie są pyszne. Nakazuje Nini ograniczyć kontakt z babcią, a Olga zmusza ją do własnego pokoju. Z drugiej strony Olga dużo pomagała przy noworodku, wyprowadzała trójletnią Ninię, gdy zachorowała na zapalenie płuc i zupełnie straciła apetyt. Wtedy przyjechała Anna Wysocka, zabrała dziecko do swojego domu, przewożąc je zimą w płaszczu.

Fryzyk krzyczy, że nie powinien był pozwolić, ale Olga go uspokaja. Po wyjeździe za miasto Nina szybko wraca do zdrowia, przytula się do matki i westchnie z radością. Fryzyk macha ręką, patrząc na teściową z niechęcią.

Babcia Ania ma w sobie siłę, pewność i twardość; jej spojrzenie drażni świadomość Olgi, której nie wolno marzyć. Z tego powodu zięć się jej boi. Ania wyduka:

Co ja wam dałam na ślub? Nie potrafię pięknie mówić, to moja wina!. Podaje wnuczce czekoladkę Wedel.

Nina przyjmuje, ale nie je, kładzie ją na stole.

Kochana, spróbuj! Rozgryź trochę! namawia babcia, ale Olga przerywa:

Fryzyk nie pozwala słodyczy przed kolacją. To nie jest u nas zwyczaj. To sprawia, że Ania czuje się skrępowana, a Olga wstydzi się.

Mimo to mężczyzna jest w domu, a głowa się trzyma. Olga nigdy nie zostaje gospodynią, tylko obserwuje, milczy, a kiedy przychodzą goście, podaje jedzenie, uśmiecha się i kiwa głową. Nie ma nic do powiedzenia, bo w domu dominuje mężczyzna.

Nina przyjmuje przykład matki i nie wystawia się na pokaz.

Po pewnym czasie Anna Wysocka nie wytrzymuje życia u zięcia, po kilku sprzeczkach przestaje przyjeżdżać. Czasem dzwoni, gdy Fryzyk nie ma domu, słucha szumu linii i słyszy głos Niny.

Co u ciebie, kochana? Nie przychodzisz, nie odwiedzasz szepcze babcia Ania, wyciera łzę chusteczką. Płacze coraz częściej, z nerwów.

Wszystko w porządku, babciu. Studiuję na Politechnice, dziś mam wolne, mama była w przychodni, tata w pracy odpowiada Nina.

W ich rodzinie wszystko działa według zasad, tradycji i reguł. Ojciec jest mądry i wykształcony, matka prosta, wciąż żuje orzeszki i pluł w dłoń. To irytuje ojca, który żąda kulturyzacji jedzenia, a matka nie chce. Wtedy ojciec wypędza ją na balkon.

Usiądź tam, jeśli nie rozumiesz, że to obrzydliwe! krzyczy, machając ręką.

Matka siedzi w szlafroku, przygryza łuski, patrzy na swoje rozstawione nogi. Dziękuje Fryzykowi, że ją kocha, że wyciągnął z wsi i przyjął. Olga ukończyła pedagogiczną szkołę, Fryzyk spotkał ją na balu w Parku Kultury, zakochali się i wzięli ślub. Ich połączenie inteligencji miejskiej i prostoty wiejskiej było uważane za szlachetny czyn. Olga dobrze się ułożyła.

Nina skończyła studia, wybrała zawód nauczycielki, ale nie podjęła pracy od razu, tak jak matka. Wyszła za mąż za Jana. Jan jest prostszy od ojca, ale również pochodzi z rodziny inteligentów. W ich młodości popularni byli stylowi hipisi, a nie tradycyjni.

Jan jest konserwatywny, nosi klasyczne garnitury, czyta klasykę i filozofię. Fryzyk zna go z projektów, uważa za odpowiedzialnego i skromnego i popiera związek.

Nina i Jan zamieszkują w trzypokojowym mieszkaniu z rodzicami Jana. Stara siostra Jana wyjechała za granicę, prawdopodobnie do Holandii. Rodzice Jana są już starsi, odpuszczają obowiązki, a teściowa przekazuje władzę nad domem Oli, zabierając część rzeczy i prosząc syna, by zabrał ją i ojca na wieś.

Tu dalej się rozmnażacie, jak wam się podoba. Nie chcę tu być, dwie panie w kuchni nie wytrzymają mówi i wyjeżdża.

Mieszkanie wypełnione jest ciemnym drewnem, stertami pościeli, ręczników, sznurków, zastaw i szklanek. Kłótnie o dekoracje i parkiet wydają się Niny przytłaczające. Marzy o nowych zasłonach i meblach, ale to za drogie. Jan żyje spokojnie, nie musi nic kupować. Rano przygotowuje jajecznicę w starych skarpetach, nie wydaje pieniędzy. Nina, przerażona, patrzy na zegar, liczy czy Jan wyjdzie z domu. Najczęściej zostają w domu, nie chodzą do teatru, bo muszą oszczędzać.

Jan jest skąpy, liczy każdy grosz. Nina początkowo myśli, że Jan jest silny i zapewnia, ale przyzwyczaiła się, że mężczyzna decyduje, a ona się zgadza. Jan nie ma wyższego wykształcenia, ale pracuje jako asystent badawczy, prawie czterdzieści lat, z pracą nad doktoratem, choć jeszcze nie napisał go. Uważa, że władza należy do niego.

Co ci tak nie pasuje, Nino? krzyczy Anna Wysocka, kiedy słyszy nowinki o wnuczce. Po co ci taki mąż? Normalnych facetów jest pod dostatkiem.

Anna Wysocka broni pieniędzy, nigdy nie marnuje, ale zawsze dba o Olgę, kupuje dobre płaszcze i kurtki, nie patrzy na cenę. Zawsze pożycza sąsiadom i oddaje po groszu. Kiedy córka idzie do szkoły, Anna zabiera ją do krawcowej, szyje najmodniejszą suknię. Tam Nina poznaje Fryzyka. Anna nie lubi, że Nina nie widzi duszy w Janie.

Nie mów, że nie chcesz wolności, Nino! Przyszedł Szymon, przystojny, choć nie jest profesorem, ale ma serce i piękne ręce! On byłby lepszy niż Jan prowokuje babcia.

Nina milczy, nie wspomina o dziecku.

Ja jestem ślepa, ale widać w tobie oczy, kochanie. Dzieci to przyszłość mówi Anna, wskazując na pierścionek.

Nina patrzy na obrączkę, cienką i taną, i zdejmuję ją z palca. Zamykając oczy, znów czuje się mała, pijąc ciepłe mleko od sąsiadki. Czuję spokój.

Jan wraca po cztery dni, znużony telefonami. Dzień wypłaty przychodzi, a on nie dostaje pieniędzy od Niny.

Nino, chodź, wracaj do domu! woła z okna.

Z balkonu wystaje babcia Ania, patrząc surowo.

Nie zapyliłeś się w podróży? pyta.

Zawołaj moją żonę ryczy Jan.

Babcia odpowiada, że żona śpi i zostaje. Jan pyta o pierścionek.

Zwróć go! Kupiłem go sam! krzyczy.

Anna Wysocka rzuca pierścionek na trawę, Jan go podnosi, patrzy gniewnie na babcię i odchodzi.

Mają szybkie i ciche rozwód. Nina pakuję rzeczy, Jan pomaga wstawiać je do taksówki, mówiąc sąsiadom, że są tymczasowo razem, by dziecko nie było zdezorientowane.

Jan wraca do pustego mieszkania, siada przy stole, nalewa sobie wódkę z wodą, włącza telewizję i ogląda prognozę pogody, znów kłamie.

Nina rodzi w terminie chudego chłopca, Kirka, tak jak mówi babcia Ania wysoki i szczupły jak skrzypek. Olga, matka, opiekuje się wnuczkiem, a Fryzyk bawi się zabawkami.

Tato, ma pół roku! śmieje się Nina.

Kiedyś się przyda, kupimy więcej! odparowuje Fryzyk, rozkładając klocki.

Życie rodziny zaczyna się kręcić wokół małego Kirka. Anna Wysocka przychodzi z siłą, Fryzyk wraca z pracy, Olga szyje dla wnuka ubrania okazuje się, że jest w tym dobra, bo uczyła się domowego rzemiosła w technikum. Jan przychodzi, gdy Nina pakuję Kirka w kocyk, potem wychodzi na spacer z wózkiem.

Nie zapomnij o czapce, ochraniaj uszy! przestrzega babcia Ania.

Jan rozmawia o wychowaniu, twierdzi, że to jego dziecko, ale ciągle patrzy z góry. Nadal mieszka z rodzicami, co jest męczące, bo doradza im i krytykuje. Babcia zamyka drzwi i siada na krześle, by odpocząć.

Co to, babciu? pyta delikatnie Nina.

Chcę, żeby wszystkim było dobrze. Czy tak będzie? odpowiada Anna, patrząc z góry.

Mamy Kirka, mamy ciebie, mamy mamę i tatę, więc musimy żyć i starać się, a wszystko się ułoży mówi Nina.

Babcia przytakuje, wstaje i idzie do kuchni.

Trójka kobiet babcia Ania, Olga i Nina pije herbatę, każda z innego pokolenia, ale wszystkie pragną, by wszystko było w porządku. I tak będzie, dopóki żyją i chcą tego.