Ciocia Rita: Ciepło i Pamięć w Polskim Domu

Mam 47 lat. Jestem zwyczajną kobietą, szarą myszą, nieurodaną, bez wymarzonej sylwetki. Samotna, nigdy nie byłam zamężna i nie chcę, bo uważam mężczyzn za jedynie zwierzęta, które chce tylko napchać brzuch i rozłożyć się na kanapie. Nikt mi nigdy nie proponował małżeństwa ani randki. Moi starzy rodzice mieszkają w Gdańsku. Jestem jedynaczką nie mam braci ani sióstr, kuzynkowie istnieją, ale nie utrzymuję z nimi kontaktu. Od piętnastu lat żyję i pracuję w Warszawie, w jednej z instytucji, gdzie każdy dzień to pracadom. Mieszkam w zwykłym bloku na przedmieściach.

Jestem zgorzkniała, cyniczna, nikogo nie lubię, nie przepadam za dziećmi. Co roku, w nowy rok, jedzie do Gdańska, by odwiedzić rodziców raz w roku. W tym roku przyjechałam, postanowiłam wyczyścić lodówkę i wyrzucić stare zamrożone pierogi i kotlety, które kiedyś kupiłam, ale nie smakowały i leżały w zamrażarce. Zabrałam wszystko do kartonu i szłam wyrzucać. Zawołałam windę, a w niej stał chłopiec, chyba siedmioletni, który pojawiał się tam z matką i noworodkiem. Spojrzał na karton, przyglądał się. Wyszliśmy, podszedłam do pojemnika, a on podążył za mną i nieśmiało zapytał: Czy mogę wziąć?. Odpowiedziałam, że to stare, ale po chwili pomyślałam, niech je zabierze nie jest zepsute. Gdy odchodziłam od śmietnika, odwróciłam się i zobaczyłam, jak starannie zbiera małe woreczki, przyciska je do piersi. Zapytałam: Gdzie jest twoja mama?. Powiedział, że jest chora, podobnie siostra, nie może wstać. Odwróciłam się i poszłam do swojego mieszkania, postawiłam na kuchence obiad.

Usiadłam przy stole, myślałam, a coś przykuło moją uwagę twarz małego chłopca nie schodziła mi z oczu. Nigdy nie byłam współczująca, nie czułam potrzeby pomocy, a jednak coś mnie popchnęło. Szybko wzięłam, co miałam w domu do jedzenia: kiełbasę, ser, mleko, ciastka, ziemniaki, cebulę, nawet kawałek mięsa z zamrażarki. Wyszłam, a przy windzie uświadomiłam sobie, że nie wiem, na którym piętrze mieszkają. Wiedziałam tylko, że są wyżej niż ja. Zaczęłam wchodzić piętro po piętrze, a po dwóch piętrach drzwi otworzył się na mój widok ten sam chłopiec. Najpierw nie rozumiał, potem milcząco ustąpił, pozwalając mi wejść. Mieszkanie było skromne, lecz nieskazitelnie czyste.

Na łóżku leżała kobieta, skulona przy dziecku. Na stole stał wiaderko z wodą i szmaty widać było, że gorączka ją doprowadzała do drgawek. Dziewczynka spała, w piersi coś bulgotało. Zapytałam chłopca, czy ma jakieś tabletki. Pokazał mi kilka, stare, przeterminowane, które dawno powinny być wyrzucone. Podszedłam do kobiety, dotknęłam jej głowy była gorąca. Otworzyła oczy, spojrzała na mnie niezrozumiale, potem gwałtownie wstała: Gdzie jest Marcin?. Wytłumaczyłam, że jestem sąsiadką. Zapytałam o objawy, wezwałam pogotowie. Gdy lekarze przyjechali, podałam jej herbatę z kiełbasą. Jadła bez wahania, była wyraźnie głodna. Czy karmiła piersią?

Lekarze zbadali dziecko, wypisali mnóstwo leków i zastrzyki. Poszłam do apteki, kupiłam wszystko. W sklepie wzięłam mleko i wszystkie rodzaje żywności dla niemowląt, a nawet zabawkę jakąś absurdalną, żółtą małpkę o truciznowocytrynowym kolorze. Nigdy nie kupowałam dzieciom prezentów.

Nazywa się Jagoda, ma 26 lat. Mieszka w Pruszkowie, ale nie w samym centrum, a na obrzeżach. Jej matka i babcia są Moskwiczankami, lecz matka poślubiła mężczyznę z Pruszkowa i przeprowadziła się tam, pracując w fabryce. Mąż był technikiem. Gdy Jagoda się urodziła, ojca zabił prąd w pracy. Matka została bez pracy i pieniędzy, trzymając dziecko na rękach. Przyjaciele szybko się odezwali i w trzy latach rozpuścili się w alkoholu. Sąsiedzi jakoś odnaleźli babcię w Moskwie, ona przyjęła dziewczynkę. Gdy Jagodzie skończyło się 15 lat, babcia opowiedziała wszystko że matka zmarła na gruźlicę. Babcia była skąpa, mało mówiąca i bardzo paliła.

W wieku 16 lat Jagoda zaczęła pracować w najbliższym sklepie, najpierw jako pakowaczka, potem kasjerka. Po roku babcia zmarła, została sama. W 18 lat spotkała chłopaka, który obiecał małżeństwo, ale po zajściu w ciążę zniknął. Pracowała do końca, odkładała pieniądze, bo nie było komu pomóc. Gdy urodziła, po miesiącu zostawiała dziecko same w mieszkaniu i sprzątała klatki. Gdy dziecko dorosło, właściciel sklepu, do którego wróciła, po raz pierwszy popełnił gwałt, potem powtarzał go, grożąc zwolnieniem. Gdy dowiedział się, że jest w ciąży, dał jej 10000 zł, mówiąc, żeby już się nie pojawiała.

Taką historię opowiedziała mi Jagoda tego wieczoru. Podziękowała za wszystko i obiecała spłacić mi pieniądze sprzątaniem lub gotowaniem. Zatrzymałam jej podziękowania i wyszłam. Nie spałam całą noc, myśląc o sensie życia, o tym, dlaczego tak nie dbam o rodziców, nie dzwonię do nich, nie kocham nikogo. Składam pieniądze, mam już przyzwoitą sumę, ale nie mam komu ich wydać. A tu cudze losy, ludzie nie mają co jeść, nie mają na co się leczyć.

Rankiem przyszedł Marcin, wrzucił talerz z naleśnikami i odszedł. Stałam w progu z tym talerzem w rękach, a ciepło gorących placków zdawało się ożywiać mnie, topnieć moje lodowate serce. Chciało mi się jednocześnie płakać, śmiać i jeść.

Niedaleko od mojego bloku stoi niewielkie centrum handlowe. Właścicielka małego sklepu z zabawkami, nie wiedząc, jaki rozmiar ubrań mi potrzebny, zgodziła się iść ze mną po zakupy! Nie wiem, czy chciała zarobić, bo zobaczyła, że wydam sporo, czy po prostu pod wrażeniem mojego nagłego poświęcenia. Po godzinie pojawiły się cztery wielkie torby z ubraniami dla dziewczynki i chłopca. Kupiłam też kołdrę, poduszki, pościel. Nabrałam jedzenia, nawet witaminy. Chciałam kupić wszystko. Poczułam się potrzebna.

Minęło już dziesięć dni. Nazywają mnie ciocia Róża. Jagoda jest prawdziwą rękodzielniczką. Moje mieszkanie stało się przytulniejsze. Zaczęłam dzwonić do rodziców, wysyłać SMSy z życzeniami zdrowia dla chorych dzieci. Nie rozumiem, jak żyłam wcześniej. Po pracy codziennie biegnę do domu. Wiem, że ktoś na mnie czeka. Wiosną jedziemy razem do Gdańska. Bilety kolejowe już kupione.