JEDYNA MIŁOŚĆ

Jednego zimowego wieczoru, kiedy wiatry szeptały pośród pól mazurskich, w umyśle snu stał się pogrzeb Żówek nie Żówek, lecz Zofii, której imię rozbrzmiewało jak echo dawno zapomnianej pieśni. Frycjusz, mężczyzna o twarzy przybrudzonej kurzem, nie wypuścił ani łzy, ani słowa.

Spójrz, nie kochał Zofii, szepnęła do swojej sąsiadki Tosia, której imię brzmiało jak dźwięk dzwonka w kościele.

Cicho, Tosiu. Co to ma znaczyć? Dzieci już są sierotami przy takim ojcu.

Zobaczysz, poślubi Katarzynę zapewniła Lela, pośród wirujących liści. Dlaczego Katarzyna? Bo ona była jego pierwszą miłością, a nie Grażyna, którą kiedyś kochał, kiedy razem błądzili po sennych stogach słomy. Katarzyna już ma rodzinę, a i tak go zapomniała.

Myślisz, że wiesz wszystko? zapytała Lela, patrząc w oczy Tosii.

Oczywiście. Katarzyna ma męża, który jest bohaterem w czołgu pól. Nie potrzebuje Frycjusza i jego gromady.

A Grażyna cierpi razem z Michałem, ich miłość kręci się w kółko, dodała Lela, a słowa te rozprzestrzeniły się po wiosce niczym mgła na porannym stawie.

Zofię pochowano pod starym dębem, a dzieci trzymały się mocno za ręce, jakby próbowały uwięzić w nich cień matki. Michal i Jagoda dopiero skończyły ósmą wiosnę. Zofia poślubiła Frycjusza w imię wielkiej, lecz niepoznanej miłości. Czy naprawdę ją kochał? Żaden z wiejskich ludzi nie wiedział, a ona sama nie znała odpowiedzi.

Mówiło się, że zaszła w ciążę, więc Frycjusz się z nią ożenił. Dziecko, które przyszło na świat po siedmiu miesiącach, nie przeżyło długo, a potem Zofia i Frycjusz nie mieli już potomstwa. Frycjusz wędrował po wiosce półcienistym krokiem, a ludzie szeptali: To jest Borys, bo tak go nazywają, bo rzadko mówi, a jeszcze rzadziej przytula. Wiedzieli o tym wszyscy, zwłaszcza Zofia.

Jednak Bogowie spojrzeli łaskawie na nieszczęśliwą kobietę. Modliła się tak cicho, że tylko one usłyszały, i nagle niebo podarowało jej dwoje dzieci.

Jagoda i Michał zostali bliźniakami. Michał odziedziczył po matce łagodność i serce otwarte, a Jagoda po ojcu milczenie, które zamyka się w stu zamkach. Nikt nie rozumiał myśli dziewczynki, lecz ona była bliżej ojca, bo ich charaktery były podobne.

Czasem Frycjusz w stodole coś rąbał lub pił, a Jagoda krążyła wokół niego niczym wiatr. Opowiadał jej o życiu, ucząc ją, co znaczy być człowiekiem. Michał stał przy matce, podjadał podłogi, napełniał małe wiaderko wodą, choć było to niewielkie, i pomagał. Zofia kochała wszystkie swoje dzieci, ale nie rozumiała Jagody. Do Michała przywiązała całe serce. Gdy Zofia umierała, rzekła mu:

Synu, wkrótce odejdę. Ty zostaniesz przywódcą. Nie krzywdź siostry, bądź jej obrońcą. Jesteś chłopcem, musisz ją chronić. Ona jest dziewczyną, więc słabsza i potrzebuje twojej ochrony.

A tata? zapytał Michał.

Co? nie rozumiała Zofia.

Czy tata będzie nas chronił?

Nie wiem, synu. Życie pokaże.

Więc nie umieraj, bo jak będziemy bez ciebie? płakał Michał.

O, synu, gdybym mogła decydować, nie odszedłabym mruknęła Zofia, po czym zniknęła w porannym świetle.

Frycjusz stał przy zmarłej żonie, trzymał jej rękę, nie wypowiadając ani słowa, ani łzy. Zgiął się, przyciskając się do ziemi, ciemny i zmęczony. I tak się wszystko skończyło.

Życie płynęło dalej, w swoim własnym rytmie. Jagoda przejęła opiekę nad domem, próbując sama gotować i sprzątać, choć była jeszcze mała. Przychodziła ciotka Natalii, siostra Frycjusza, i pomagała Jagodzie we wszystkich domowych sprawach.

Ciociu Natalko, czy tata wziął nową żonę? zapytała Jagoda, patrząc wprost z progu.

Nie wiem, córeczko, co ma w głowie twój tata. Czy mi powie?

Natalki mąż, Wojciech, miał własne dzieci i dom pełen śmiechu.

A jeśli coś się stanie, zabierzesz nas do siebie? dopytywała Jagoda.

Nie wymyślaj, ojciec kocha was i nigdy nie pozwoli, by ktoś wam zaszkodził odpowiedziała Natalki.

W wiosce rozeszły się już plotki, że stare uczucie Frycjusza i Grażyny znów rozkwita.

Grażyna zwariowała, znowu coś knuje z Frycjuszem szepotała Tosia.

O, głupia dziewczyna, ta Grażyna mówiły babcie przy sklepie spożywczym.

Zakończcie plotkowanie, zwołuje przewodniczący kołchozu Maksymilian Leon przerwał zebrań.

Wasze plotki to tylko kości przemycane w słowach skrytycznie dodał, broniąc Frycjusza.

Między Frycjuszem a Grażyną kiedyś było prawdziwe uczucie, tak silne, że mogłoby napisać o nim wiersz. Lecz Frycjusz musiał wyjechać do odległej wsi, do innej części Polski, by pomóc w zasiewach. Tam spędził dwa miesiące, a w tym czasie Grażyna zaczęła romansować z Michałem Czernikiem. Kiedy Frycjusz wrócił i dowiedział się o tym, wymierzył Czernikowi pięść, po czym zerwał kontakt z Grażyną.

Grażyna ożeniła się z Michałem. On był hulaką, błąkał się po wsi, pił goryczkę, a ona płakała, że nie potrafiła go zatrzymać. Frycjusz, niepijący i pracowity, był milczący, lecz szczery. Wkrótce ludzie zaczęli mówić, że Frycjusz wciąż myśli o Zofii. A Zofia rozkwitała jak błękitny kwiat, przyciągając wzrok wszystkich wiejskich ludzi.

Co miłość potrafi zrobić z człowiekiem! mawiali.

Zofia od dawna była zakochana w Frycjuszu, tylko milczała, bo nie chciała konkurować z Grażyną. Los jednak miał swój własny plan. Spotykali się, spacerowali, a potem w urzędzie gminy poślubili się. Ceremonia była skromna; przy Frycjuszu została tylko ciotka Natalki, a przy Zofii starsza matka. Matka Zofii urodziła ją późno; wieś zgadywała, kto jest ojcem, ale milczała. Na czele wsi stał przewodniczący Władysław Proszek, z którym matka Zofii wiązało ją coś więcej niż zwykła przyjaźń. Oksana, piękna, nigdy nie wyszła za mąż, była wyśmiewana, ale Zofia nie podążała jej śladem.

Mieszkańcy współczuli Zofii, zwłaszcza po jej ślubie z Frycjuszem.

Co się z nim dzieje? wzdychała Natasza Przewalska, patrząc na parę. Przecież nie kocha jej. Będzie cierpieć z nim całe życie.

Jednak Frycjusz okazał się wierny żonie. Wieś nie potrafiła ukryć takiego szczęścia przed ludźmi.

Piętnaście lat minęło w spokoju, bez kłótni, a potem Zofia zachorowała w zimie. Choroba była ciężka, nieuleczalna.

Tego dnia Frycjusz wracał z pracy.

Frycjuszu, mogę wpaść na chwilę, pogadać? Przyniosłam ci pierogi przybiegła do niego Grażyna z tacą w dłoni.

Nie, dziękuję, już mamy pierogi od Natalii wczoraj.

To po prostu z serca, Frycjuszu.

A moja siostra też z serca.

Spotkajmy się dziś przy młynie, kiedy zapadnie zmrok naciskała Grażyna.

Po co?

Czy zapomniałeś, co było między nami? zapytała, zaskoczona.

To już przeszłość, dzieci kocham. Zofię kocham, odpowiedział.

Nie możesz jej już przywrócić rzekła Grażyna.

Miłość nie umiera odparł spokojnie.

Nie kochałeś jej. Wziąłeś ją za żonę, żeby mnie pokrzyżować.

Grażyno, idź do domu szepnął Frycjusz, przyspieszając kroki i nie odwracając się, by powrócić do dzieci. Grażyna stała sama na wioskowej drodze.

Kilka lat później dzieci dorosły. Ciotka Natalki wciąż przyjeżdżała odwiedzać siostrzeńców, ale tym razem wiedziała, że jej brat był jedną wielką miłością.

Jagodo, słyszałam, że spotykasz się z Grzegorzem Wróblewskim zagadnęła ciotka przy progu.

Tak. I co? odpowiedziała Jagoda, podnosząc brew. Uważaj, bo to może być niebezpieczne.

Wiesz już, co to oznacza, nie jesteś już mała powiedziała surowo ciotka.

Ciociu Natalko, kocham go na całe życie.

To ci się wydaje.

Jestem tego pewna.

Może i jesteś, ale co z Grzegorzem?

Jeśli mnie zdradzi, już nigdy nie będę mogła kochać nikogo.

W to wierzę odparła Jagoda.

Wieczorem Michał i Jagoda czekali na ojca z pracy.

Tata się spóźnia, powiedział Michał.

Przecież to piątek.

Co z tego?

W środę, w piątek i w weekend idzie na cmentarz do mamy.

Skąd to wiesz? spytał Michał, brwi uniosły się wysoko.

Głupi jesteś, jeśli nie czujesz serca ojca, to nie rozumiesz go.

Weszli cicho na cmentarz, a Jagoda prowadziła go przez ukryte ścieżki, wzdłuż ogrodów.

Patrz, wskazała, wskazując zgarbioną postać ojca.

Michał przyłożył ucho i usłyszał, jak ojciec rozmawia z kimś niewidzialnym.

Zofia, tak się dzieje. Wkrótce Jagoda wyjdzie za mąż, a ja już zebrałem jej posag, Natalki pomogła. Przepraszam, Zofiu, że rzadko mówiłem ci słowa miłości. Serce jednak wołało cię głośniej niż słowa. mruknął Frycjusz, kierując się powoli w stronę bramy cmentarza.

Jagoda spojrzała na Michała. W oczach brata zamarzły łzy.

Tak zakończył się sen, w którym przeszłość i teraźniejszość mieszały się w jedną, niejasną mgłę, a ludzie, choć przywiązani do ziemi, płynęli niczym liść na rzece czasu.