Młoda Kobieta: Opowieści o Życiu i Marzeniach w Polskim Świecie

Młoda kobieta z małą dziewczynką na rękach zeszła z autobusu w Kłosach i spojrzała na znak: Kłosy.

Marto! z łzami w oczach podeszła staruszka. Siwa w białej chustce Daj mi Kasię.

Mieszkańcy wsi przyglądali się obcej matce z dzieckiem, lecz babcia Górska, razem z Martą, niosły torbę i wózek, pędząc bez oglądania się za siebie. Gdy weszły na podwórze, staruszka zamknęła bramę i wbiegła do domu.

Kasiu!

Dorosła wnuczka już płakała przy stole, przytulając małą Kasieńkę. Łzy nie opuszczały twarzy Marty.

Uciekłam od męża, babciu!

Dlaczego?

On mnie poniżał, wykrzykiwał obelgi, rozkazywał. Groził, że zabierze dziecko. Nie mogłam przy nim oddychać, nie mogłam się śmiać, tylko jęczał i szarpał mnie za rękę Zmęczyłam się.

Staruszka Górska spojrzała na wnuczkę, zmarszczyła brwi:

Trzy lata małżeństwa i już się rozpadło jakie to czasy!.

Marta przestała płakać, podniosła głowę i spojrzała w oczy babci.

Babciu jeśli mnie nie zrozumiesz, odejdę. Odeszłam od matki, bo nie rozumiała mnie, ciągle krzyczała. Mówiła: trzymaj się, mąż cię nie zdradzi. A jak żyć, kiedy wszyscy cię dławią?.

Stara Górska wciąż marszczyła brwi, po czym objęła wnuczkę i pogłaskała po włosach:

Zostań. Nie zamierzam cię wypędzić. Mam trochę sił, ale chcę, żebyś była przy mnie. Ten dom będzie twój, kochana córeczko.

***

Marta, dziewczyna z miasta, zapomniała o Warszawie. Wieść w Kłosach głosiła, że Marta wyszła za bandytę (sam o tym opowiadała). Z tego powodu uciekła do babci z torbem i małą Kasią, by się ukryć. Marta podjęła pracę na poczcie, zyskała szacunek wsi.

W domu Górskich wszystko było przyjazne, ludzie pomagali w każdej potrzebie.

Kasia siedziała w ogrodzie z Martą i pokazywała małej córeczce jagody. Nie bój się, mała, możesz je zbierać i jeść. To są maliny, są czerwone i żółte, a to czarna porzeczka.

Dziewczynka w sukience podeszła do krzaków i dotykała owoców.

Za płotem ruszyły zielenie i wyłonił się zabawny pies, czarny z białymi plamami, podniósł ucho, spojrzał na matkę z dzieckiem i zaszczekał.

Piesek uśmiechnęła się Marta.

Znowu poruszyły się zielenie i wyjrzał kręcony chłopiec. Kasia przyglądała mu się oczami pełnymi zdumienia.

Pawełek! rozległ się głos mężczyzny, podszedł siwy staruszek. Dzień dobry.

Dzień dobry, odpowiedziała Marta.

Pawełek, nieco starszy od Kasi, podszedł do płotu, chwycił się rękami i przyjrzał jej. Marta zaprosiła go:

Chodź tutaj, chłopcze. Mamy jagody. I Kasia chętnie się z tobą pobawi.

Staruszek uśmiechnął się i odparł:

Nie wiedziałem, że macie tu Kasię. Pawełek nie ma przyjaciół, wędruje po podwórzu. Na szczęście mamy psa, Szarika.

Marta podniosła rękę:

U nas Kasia nudzi się. Chodź do nas na podwórko, Pawełku!.

Pawełek po raz drugi nie musiał prosić przeskoczył przez szczelinę w płocie, a za nim pobiegł pies. Dzieci zaprzyjaźniły się natychmiast, a ich śmiech rozbrzmiewał aż do zmierzchu.

***

Tata Pawła, milczący Jan, przyjeżdżał w weekendy, przyglądał się Marcie z zainteresowaniem i nie odrywał od niej wzroku. Przynosił kwiaty, prezenty, woził Matkę i Kasię swoim Fiatem do rzeki. Babcia Górska go popierała.

Marto, to dobry chłopak. Odeszło mu od żony, ona go zdradziła, zabrała syna, a on sam wychowuje Pawła. Pracowity, nie pije, ma mieszkanie w mieście.

Marta poczuła zauroczenie, lecz obawiała się, że jej były mąż go odnajdzie. Formalnie on wciąż był jej współmałżonkiem.

Poczekam, zapewnił Jan. Będę czekał, ile trzeba, a potem zabiorę cię do Warszawy.

Kochany, odjeżdżam jutro, rzekł Jan, patrząc w oczy. Opiekuj się Pawłem, mój stary już nie radzi sobie sam.

Nie martw się, zadbam, odparła Marta, Jedź spokojnie, kochany.

Lata mijały, babcia Górska podupadła, Marta opiekowała się nią, karmiąc łyżeczką; Kasia poszła do szkoły. Nie było już wieści od byłego męża, a Marta zaczęła wreszczcie odnajdywać spokój. Pawełek stawał się łobusem, unikał szkoły, a jego dziadek zachorował i przestał wychodzić.

Marta biegała od domu do domu, pomagając starszym. Jan pojawiał się w weekendy, niosąc własnoręcznie zebrane warzywa.

Kolejne lata przyniosły ostatnie pożegnanie babci Górskiej i Marta poczuła się jak wolny ptak.

***

Kasia, w okresie dojrzewania, wybuchała przeciw matce, a Marta płakała w poduszkę. Pawełek też stawał się buntownikiem, a ich staruszek, choć już słaby, leżał na kanapie pod kocem, a do domu wprowadziła ciotka Zofia, gotująca mu kleik. Staruszka Górska patrzyła na Martę nieprzychylnie i czasem nie wpuszczała jej do domu.

Jan coraz rzadziej przyjeżdżał, raz w miesiącu, bez prezentów, z zmarszczonymi ustami i wzdychającym głosem:

Marto, pracuję. Całe wynagrodzenie idzie na kredyt mieszkaniowy, nie stać mnie nawet na spodnie dla syna.

Marta zrozumiała:

Rozumiem, Janie, dbaj o siebie, jedz dobrze, ubieraj się stosownie. My damy radę.

Słowa rozgrzały Janowi serce i odjechał podniesiony na duchu.

***

Kasia! krzyczała Marta, gniewnie w podwórzu. Idź tutaj, świętość!.

Czego chcesz? odpowiedziała zmęczona Kasia, wystawiając się na werandę.

Marta machnęła ręką w stronę kurnika:

Co się stało, Kasiu? Właśnie wyszłam do pracy, a tu.

Co? zirytowała się nastolatka.

Nie widzisz, co się stało? Marta podniosła brwi.

Mamo, muszę się uczyć do lekcji.

A jak będziemy zimą jeść, jeśli kury zjadą wszystko?

Mamo, powinnaś zamknąć kurnik.

A nie zamknęłam, naprawdę?.

Czy naprawdę? przewróciła oczami, wchodząc do domu, a Marta pociągnęła łzy.

W ogrodzie panował bałagan: wszystkie grządki były potłuczone, a płot miał wielką dziurę i pochylił się na bok.

Pawełek, muszę z tobą porozmawiać! przeskoczyła Marta przez otwór w płocie. Paweł stał dumnie z przyjacielem. Podeszła do budy psa i spojrzała w środę.

Patrz, Szarik ma pyszną mordę. Co, Szarik, najedzony?.

Co wy, pani Marty? spojrzał złośliwie Paweł. Rozmawiacie z psami?.

Chłopcy wybuchnęli śmiechem.

Pawełek, twój pies zniszczył mi cały kurnik.

To nie Szarik, pani Katko! Nasze kury chodzą po podwórzu, nie dotykają go.

Marta patrzyła na nich zakłopotana: jak ten mały kręcony chłopiec stał się takim obojętnym nastolatkiem?

***

Marta dzwoniła do matki, ale ta zachowywała się jak obca.

Marto, mów szybciej, jestem zajęta.

Zajęta czym? Nową rodziną? Zdrowiem ojczyma? Czy cudzymi wnukami?.

Nie są mi obce, Marty! Jeśli tak mówisz, zapomnij o matce.

A ja i tak nie mam matki.

W takim razie nie dzwoń. Rozłączono.

Marta zagryzła wargę, gniewna:

Starość przyjdzie, a nie znajdę już nikogo, kto by mnie przyjął.

Zaraz po tym wzięła się za portfel, podniosła się, krzyknęła na nieposłuszną córkę, by zadbała o dom, i wsiadła do autobusu, jadąc do Warszawy, by zrobić niespodziankę Janowi. Znała adres dzięki Pawłowi, podeszła pod drzwi i otworzyła je młoda dziewczyna.

Dzień dobry, nie pomyłka, jesteśmy rodzina Górskich.

Kim jesteś? zapytała Marta.

Żona Jana.

Dziewczyna uśmiechnęła się bezczelnie, a Marta poczuła, że musi uciekać. Jan przyjechał w weekend, udawał, że nic się nie stało, i wezwał Martę do rozmowy. Głos jego był ciężki:

Co robisz, mała? Ja mieszkam z Żanetą, a co ja mam robić z tobą?.

Co ze mną?.

Jesteś ciągle zajęta, twoim gospodarstwem.

Dlaczego tak mnie traktujesz? zaczęła płakać Marta.

Marto, fuj skrzywił się Jan. Nie organizuj tego tutaj, mam już dosyć pierwszej żony, która była potworem. Spokojnie, Marta, wróć do domu, mam do miasta sprawy.

***

Relacje z sąsiadami psuły się. Dziadek rozmawiał z Martą, udając głuchotę, a ciotka Zofia przywiozła wnuki na wakacje; teraz cała banda dzieci rozbijała płot, biegała po grządkach i wdzierała się do malinowego ogródka.

Kasiu wołała Marta, sznurowała szalik mocno wokół szyi. Kasiu.

Co, mamo? wychodziła dorosła dziewczyna z pokoju, szukając wreszcie uśmiechu i herbaty od matki.

Kasiu, boli mnie głowa, wyłącz muzykę.

Twoja głowa zawsze boli odparła Kasia. Weź tabletkę.

Kasiu, musimy zebrać maliny. Sąsiadki nas zostawią bez owoców.

Zrób, co chcesz, ja nie jem dżemu odrzekła Kasia.

W sercu Marty coś pękło. Stała przy oknie i milczała, podchodząc co jakiś dzień do zniszczonego płotu, podwiązując go liną do słupka. Za dzień płot znowu się przewracał, a ona go podnosiła.

Jan przestał przyjeżdżać do Kłosów. Syn Paweł już kończył szkołę. Bez Jana i Marty życie stało się lżejsze. Nie trzeba już sadzić ogrodu, nie trzeba już zatykać mężczyzny.

Gdy Marta wydostała się z depresji, Kasia nagle stała się cicha, podchodziła, przytulała i tuliła matkę. Może po prostu dorosła? Zostało miesiąc do zakończenia szkoły i pożegnania z klasy.

Mamo, pomóż mi poprosiła Kasia. Nie wiem, co się ze mną dzieje. Rano mdli, nie mam sił, a po jedzeniu mdli i zmieniam nastrój co minutę.

Trzeba iść do lekarza. Nie jesteś w ciąży, skąd takie objawy? zdziwiła się Marta, łapiąc wzrok córki.

Wydaje się, że jestem w ciąży.

Marta otworzyła usta ze zdumienia:

Skąd to wiesz? Nie masz chłopaka!.

Co? Mamo, co to za żarty?.

Wychodząc z przychodni, usłyszały pytanie:

Kto jest ojcem dziecka? Z kim to się stało?.

Paweł.

Jak to możliwe? Nie przypuszczałam.

Po co to nam? rozpłakała się Marta, ale zaraz się uspokoiła.

***

Marta zapukała do bramki Górskich nie otworzyło się. Z okna wystąpiła staruszka Zofia i pokazała pięść. Marta wróciła na własny podwórze, przeskakując przez szczelinę w płocie.

Paweł!

Stojący w podwórzu z kolegą, rozśmieszony:

Pani Marta naprawdę zwariowała, wali się przez płot.

Paweł, muszę z tobą porozmawiać. Zawołaj przyjaciela i chodźmy do nas.

Dziadek, słysząc hałas, wybiegł z werandy.

Nie pójdzie nigdzie, mów tutaj!.

Marta była zdumiona:

Dziadku, co ty robisz?.

Starszy mężczyzna spojrzał niczym zwierzę:

Mogę przycisnąć, jeśli trzeba. Wiem, co planujesz, babciu.

Jeśli założę na Pawła pas na Kasię, to niech idzie w las, bo nie dorósł jeszcze.

Marta rozzłoszczona:

To znaczy, że będziesz kłamaMarta w końcu podniosła głowę, odgarnęła mroczne chmury przeszłości i ruszyła w stronę nowego życia, zostawiając za sobą Kłosy i ich burzliwe opowieści.