Gdybym tylko wiedział, co mnie czeka…

Autobus podskakiwał na wybojach. Kierowca klął, omijając kałuże, czasem nawet wyjeżdżał na przeciwległy pas. W środku było niewiele ludzi — zwykły dzień pracy.

Władysław patrzył przez okno na szarzejący, osiadły śnieg. Jeszcze trochę, a całkiem stopnieje, a lato tuż-tuż. Na kolejnym wyboju autobus znów podskoczył, a kierowca znów cisnął soczyste przekleństwo.

— Tak można i bez kół zostać.

Wreszcie przed nimi pojawił się cmentarny mur, za którym ciemniały rzędy nagrobków.

Za każdym razem, gdy tu przyjeżdżał, Władysław czuł ciężar nieuchronności i ulotności życia. Nie chciało mu się myśleć, że i on kiedyś spocznie w takim miejscu. Przychodził tu nie z potrzeby serca, ale z obowiązku. Tak trzeba — odwiedzać groby bliskich w odpowiednie dni. Zawstydził się własnych myśli i głośno westchnął.

Autobus zatrzymał się przed bramą. Drzwi otwarły się z hukiem, pasażerowie wysiedli, przeciągając nogi. Od razu ruszyli w stronę stoisk z plastikowymi kwiatami ustawionych wzdłuż ogrodzenia. Władysław też powoli szedł, wypatrując żywych kwiatów. Od jaskrawych, woskowanych płatków aż mrowiło się w oczach. Na końcu zauważył kobietę z wiadrem czerwonych goździków.

Kupił cztery i wszedł na cmentarz. Ścieżki tonęły w kałużach. Omijał je, ale pod zwałem miękkiego śniegu też chlupała woda. Pożałował, że założył stare zimowe buty.

Dotarł prawie do skraju lasu i skręcił w lewo. Grób żony odnalazł od razu po krzyżu. *„Czas postawić nagrobek. A może poczekać? Syn zrobi od razu dla nas obojga?”* Wokół już nie było tymczasowych krzyży. Spojrzał na ciągnące się w dal rzędy grobów. Od jesieni przybyło ich sporo.

Przekroczył niskie ogrodzenie i stanął w zmarzniętym śniegu, udeptując go. Poczuł, że mimo wszystko przemoczył nogi.

— Witaj, Danuto.

Z wyblakłej fotografii w ramce, stojącej przy krzyżu, uśmiechała się do niego żona. Lubił to zdjęcie. Zapamiętał ją właśnie taką, choć miała tu tylko trzydzieści sześć lat.

Przypomniał sobie tamte urodziny. Rano pobiegł po kwiaty, a gdy wrócił, Danuta już była ubrana w nową sukienkę. Podarował jej złote kolczyki. Natychmiast włożyła je do uszu i uśmiechnęła się radośnie. Zdążył uwiecznić tę chwilę. Jakby to było wczoraj…

— Wszystkiego najlepszego. Dziś skończyłabyś pięćdziesiąt sześć lat. — Władysław zastanawiał się, gdzie umieścić goździki.

Cały grób był zasypany sztucznymi kwiatami wbitymi w ziemię. One nie zbladły, nie zmatowiały, jakby ktoś przyniósł je dopiero co.

Władysław pochylił się, wyciągnął spod śniegu gałązkę żółtych kwiatów tuż przed krzyżem, wetknął ją w śnieg u stóp mogiły. Na ich miejsce położył goździki. Ziemia była zmarznięta, łamliwymi łodygami nie dało się jej przebić, a śnieg wkrótce stopnieje — kwiaty i tak opadną. Wyglądały skromnie na tle krzykliwych plastikowych bukietów. Ale przynajmniej były żywe.

— Tęsknię za tobą. Ale nie mogę tu często przychodzić. Wybacz i nie gniewaj się. To ja powinienem tu leżeć, nie ty. A życie rozstrzygnęło inaczej…

Mówił długo, opowiadał nowiny, wpatrując się w zdjęcie, aż nogi zupełnie zdrętwiały. Ciszę raz po raz przerywało krakanie wron. I od tego stawało się jeszcze smutniej.

— Idę już, Danuś. Włożyłem stare buty i przemokłem. I nie ma nawet komu mnie zbesztać. Wrócę po Wielkanoci, jak już wyschnie. Wtedy uporządkuję grób, przyniosę nowe zdjęcie — takie samo. Zbyt tu pięknie wyglądasz. Wybacz mi wszystko. — Westchnął, przeszedł przez ogrodzenie i nie oglądając się, ruszył w stronę wyjścia.

Na przystanku czekało już kilka osób. Gdy w końcu wsiadł do autobusu, prawie nie czuł palców u nóg.

Ledwie dotarł do domu. Od razu zdjął mokre buty i skarpety, nastawił czajnik, a gdy zagotowała się woda, wypił dwie szklanki herbaty z miodem. Założył suche wełniane skarpety, włączył telewizor i położył się na kanapie. Leciał jakiś film. Od herbaty zrobiło mu się ciepło i sennie…

***

Kinga przyszła na ich budowę po technikum. Młoda, wielkooka, z piegami na nosie i uśmiechem, jakby wiosenne słońce przebiło się przez chmury. Władysław nie krył, że mu się podoba. Żona, syn w trzeciej klasie — a on nie mógł oderwać od niej wzroku. I co miał zrobić, jeśli wciąż mu się nawijała przed oczy? Nie odwracać przecież głowy.

Pewnego dnia, niedługo przed świętami, spotkali się na przystanku. Kinga otulała się kołnierzem płaszcza. W jej dużych oczach odbijały się światła latarni. Władysław zerkał na nią ukradkiem. Gdy podjechał autobus, przepchnął się za nią i usiadł obok.

— Dzień dobry, Kinga. Do domu? — zapytał, by zacząć rozmowę.

— Tak. A pan?

— Ja też. — Zamilkł na chwilę. — Choinkę już ubraliście?

— Nie. Tata zawsze kupował żywą. Leżała na balkonie. A trzydziestego grudnia ubieraliśmy ją razem. I ten zapach w mieszkaniu! Od razu robiło się świątecznie.

— A dziś przecież trzydziesty grudnia. Masz żywą choinkę na balkonie? — dopytywał.

Kinga roześmiała się dźwięcznie. Władysław nie mógł się napatrzeć.

— Rodzice daleko, a ja mam sztuczną. Teraz wrócę, wyjmę z pudełka, postawię i ubiorę. Na pewno powieszę cukierki. Tak mama robiła. Potem napiję się herbaty i będę się nią zachwycać. — Znowu się zaśmiała.

Władysław wyraźnie to sobie wyobraził: pokój, choinkę, rozpromienioną Kingę sięgającą po bombkę… A w kuchni — cichy szum czajnika…

— A mogę do ciebie wpaść? W gości? — wyrwało mu się niespodziewanie.

— Po co? — zdziwiła się.

— Pomogę ubierać. Pot— — Dobrze, przyjdź — odpowiedziała Kinga, a Władysław poczuł, że właśnie przekroczył próg, za którym nie ma już odwrotu.