Dawny Przyjaciel

Ta mieszkanka od razu mi się spodobała. Mała, czysta, meble wszędzie z epoki PRL-u, nawet ścianka jugosłowiańska z kryształami była. Dywan na ścianie, zakopcony czajniczek na kuchence i stary lodówka „Polar” w kącie. A w pokoju wisiało radio. Stare, drewniane, z którego leciał Program Trzeci. Ciepło tak grało. Z trzaskami, z lekkim szumem, ze starymi piosenkami. Telewizora nie było, ale mnie to nie martwiło.

Wracam po pracy, przykręcam radio głośniej, stawiam czajnik na gaz. Potem nalewam wrzątku do kubka, wdycham aromatyczną parę i stoję przy oknie, patrząc na ulicę. Radio gada, a ja patrzę w niebo – ciemnoniebieskie, z rozmytymi guzikami gwiazd, na poszarpaną księżycową twarz. I milczę. Z kim mam gadać? Sam tu mieszkałem. Tak było, aż poznałem nowego sąsiada. Nazywał się Krzysztof. Krzyśkiem. Fajny chłopak.

Tamtego dnia wróciłem z roboty późno. Cały dzień przy obrabiarce, aż plecy bolały, a nogi miałem jak z waty. Wchodzę do kuchni, a on tam siedzi. Krzyś. Siedzi i patrzy. Chciałem się zdenerwować, nawet pasek zdjąć, ale jak spojrzał tymi błyszczącymi ślepiami, to ręka mi opadła. Postawiłem czajnik i usiadłem obok. Ja na niego, on na mnie. I nie ucieka. Tylko milczy.

Nalałem sobie herbaty, wyciągnąłem ciastka z paczki i położyłem na stole. Krzyś aż szyję wyciągnął, jak zobaczył słodkości. Podsunąłem mu jednego, a on powąchał, grzecznie odwrócił głowę i siedzi, słucha radia. Posłuchaliśmy wiadomości, dowiedzieliśmy się, co w świecie słychać, a potem poszedłem spać. Krzyś został w kuchni, radia słuchać. Rano go nie było. Pewnie po swoje sprawy. Mnie czekała huta i wierna obrabiarka, a co on robił, nie wiedziałem. Wrócił dopiero wieczorem, kiedy ja już byłem w domu i postawiłem na stole reklamówkę ze sklepu. A w niej suszony śledź, bidon z zimnym piwem i owsiane ciasteczka. Tak zaczęliśmy żyć razem. Ja i Krzyś.

Wracam, nalewam piwo z bidonu, obieram śledzia i gadam z Krzyśkiem. On nie pił, gdzie mu tam. Tylko słuchał i milczał. Czasem, jak za bardzo się rozruszałem, zaczynał chodzić po kuchni. Tam i z powrotem. Chodzi, uspokoi się i znowu siada przy stole. Patrzy tymi błyszczącymi ślepiami. Słucha. A ja… dobrze mi. Wygadam się, wyrzucę z siebie całą złość i od razu lżej. Krzyś wiedział, dlatego milczał.

Uwielbiał też słuchać radia. Zwłaszcza starych piosenek. Czasem wracam, a go nie ma. Włączam radio, stawiam czajnik, odwracam się – a Krzyś już tu jest. Siedzi, słucha i patrzy. I jemu dobrze, i mnie. Zjemy coś, posłuchamy radia i gadamy do późna. O wszystkim mu opowiadałem. Co nowego w hucie, jakie blachy przywieźli, jak Kazik o mało się nie złapał po pijaku. A i o dawnej życiówce też. Krzyś słuchał uważnie. Milczał, błyszczał ślepiami i słuchał. Dobry chłop. Najbardziej lubił, jak mówiłem o wojsku.

O, wszystko mu powiedziałem. Jak młodym chłopakiem trafiłem na front, jak o włos nie wpadłem w łapy, jak czołgi płonęły. O gorącej grochówce, o kontuzji. A Krzyś słuchał. Mądry był. Nie każdy potrafi milczeniem podtrzymać rozmowę, a on potrafił. Gadam o kolegach, o towarzyszach, ocieram łzę, a on patrzy tak współczująco, dotyka łapą dłoni i od razu lżej. Miałem szczęście do sąsiada. Kochałem go, a on mnie. Nie lubił tylko, jak wracałem pijany. Patrzył z dezaprobatą i odwracał się. Nawet radio przestawało go interesować.

Raz się z chłopakami urżnąłem, a kiedy wróciłem, Krzyś, zobaczywszy mnie, od razu schował się w pokoju. Wstyd mi się zrobiło, że zalewam przeszłość wódą, zamiast się z nim dzielić, jak kiedyś. Schowałem butelkę do lodówki, włączyłem radio i zacząłem pykać papierosa. Zrobiło mi się smutno, a kiedy tak było, Krzyś zawsze przychodził. Nawet jeśli się obraził. I wtedy przyszedł. Usiadł obok, dotknął łapą dłoni i patrzy, milczy. Zacząłem narzekać na życie, zagryzając gorzkim dymem. A potem pomyślałem – na co narzekać? Mieszkanko jest, żarcie jest, nawet przyjaciel jest. Który wysłucha, uspokoi i pomilczy obok. Ech! Wyrzuciłem wtedy cały alkohol z domu. Zostawiłem tylko piwo ze śledziem. Krzyś nie protestował. Siadał, wąchał rybę i milczał, słuchał, aż nie poszedłem spać. Wiedziałem, że jeszcze długo siedział w kuchni, kiedy ja śniłem.

Aż pewnego dnia zniknął. Tydzień go nie było. Smutno mi się zrobiło, samotnie bez Krzysia. Przywykłem już do naszych nocnych pogaduch. Włączałem radio, brzęczałem butelkami, ale Krzyś się nie pojawiał. Wtedy cholera mnie naszła, żeby iść do sklepu. Po flaszkę. Było mi źle. Ale Zosia, sprzedawczyni, ręce w boki i głową kręci. Flaszki nie dała, za to pierogów z mięsem. A trzy dni później przyszła do mnie. Rumiana, uśmiechnięta, dobra. Ugotowała barszcz, napiekła pierogów, pogadała chwilę i uciekła. Mieli wtedy remanent. Powiedziała, że jutro wpadnie.

Kiedy wyszła, zrozumiałem nagle, jak brakowało mi tej dobroci. Wcześniej Krzyś mnie podtrzymywał, słuchał, nie dawał pić, umilał wieczory, a tu zostałem sam. Ale Zosia chyba coś zobaczyła w moich oczach, kiedy tamtego wieczoru wpadłem do sklepu. Dała pierogów, potem wpadła w gości. Dobra kobieta. Książki czyta. Często zaczęła przychodzić. Ot, tak. Przychodzi, obiad ugotuje, rozmową zajmie. Ja jej o wojsku, ona mi o Angelice i francuskich królach. Ja o przeszłości, ona o przyszłości. Dawno śmiech w domu nie brzmiał. TakA kiedy po latach Zosia zapytała, czy wierzę, że wrócą ci, których kochaliśmy, spojrzałem na wróbla, który właśnie przysiadł na parapecie, i bez słów uśmiechnąłem się przez łzy.