Sąsiadka z działki uznała, że mój plon jest wspólny – szybko jednak oduczyłam ją cwaniactwa po polsk…

Daj spokój, sąsiadeczko, przecież o co ci chodzi, żałujesz kilku ogórków? I tak ci przerośnie, pożółknie, a u mnie wnuki zjechały potrzebują witamin. No nie bądź chytra, przecież ściana w ścianę mieszkamy razem tu siedzimy!

Ludwika przechyliła się przez niską siatkę dzielącą ogródki, szeroka twarz promieniała od lepko-słodkiego uśmiechu. W jednej ręce trzymała emaliowaną miskę do połowy wypełnioną cudzymi truskawkami, drugą wyciągała po czarne porzeczki rosnące już po stronie Barbary.

Barbara, klęcząc wśród marchwi, wyrywała maleńkie chwasty. Powoli się wyprostowała, czując, jak plecy protestują głośnym chrupnięciem. Otarta wierzchem dłoni, zziajana, spojrzała ciężkim wzrokiem na sąsiadkę. To swojska relacja słyszała już trzeci rok od kiedy z mężem kupili tu działkę i zamienili zarośnięty ugór w wzorcowy warzywnik.

Ludka powiedziała spokojnym, acz stanowczym tonem Barbara przecież i u ciebie truskawki rosną. Widziałam je.

E tam, co mi po tych truskawkach! odparła z rezygnacją Ludwika. Same drobiazgi, kwaśne, chrząszcze wszystko zjadły. Ja się nie znam na tych twoich cudach nawozy, podlewanie, chronienie. Ja mam naturalnie, jak Pan Bóg dał. A ty popatrz truskawki wielkości pięści! Żal, żeby się taki urodzaj zmarnował. A wy z Henkiem we dwoje, ileż tego przerobicie? Rozbolą was tylko brzuchy.

Barbara westchnęła głęboko. Tej logiki nie dało się przebić była twarda jak stary poligon. Ludwika naprawdę wierzyła, że jak ktoś ma dużo, to powinien oddać temu, kto nie ma, i nie ważne, czy ten drugi po prostu jest leniwy.

Działka Ludwiki wyglądała jak opuszczone pole. Krzywe jabłonki obrośnięte mchem, grządki widzące motykę od święta, mlecz wszędzie, aż się siał na sąsiednim polu. Sama Ludwika przyjeżdżała tu odpoczywać na hamaku, piekąc najtańsze parówki na cegłach i słuchając głośno Radia Maryja.

Barbara natomiast kochała ziemię. Znała każdą roślinę, zamawiała rzadkie nasiona pomidorów przez internet, o świcie otwierała foliak, podlewała do zmroku. Każdy ogórek był owocem jej codziennego trudu i bezsennej wiosny gdy przymrozek próbował ją przechytrzyć.

Ludka powiedziała w końcu odłóż miskę. Z tych truskawek robię dżem. Każda sztuka ważna.

No zaczyna się… Ludwika wywróciła oczami teatralnie. Sknera się znalazła! Przecież tylko dla dzieci wzięłam, nie wyciągniesz przecież z buzi maluchowi? Nie bądź śmieszna!

Szybko, póki Barbara nie zdążyła podejść do płotu, Ludwika zatopiła w ustach dorodną truskawkę i, przeżuwając demonstracyjnie, ruszyła do swojej chatynki, z łupem pod pachą.

Barbara została na grządce, czując, jak w środku zaczyna się w niej gotować. Z szopy wyszedł Henryk, trzymając w ręku heblarkę, widział całą scenę, lecz nie zamierzał się mieszać nie znosił sąsiedzkich spięć.

Znowu Ludka buszuje? spytał, zbliżając się.

Buszuje kiwnęła głową Barbara jak koza na cudzym warzywniku. Heniu, to przegina. W zeszły weekend obcięła kabaczki, podczas gdy byliśmy w sklepie. Powiedziała, że myślała, że zapomnieliśmy i tak przerośnie. Teraz truskawki w biały dzień zrywa.

Postaw płot z blachy rzucił Henryk dwa metry wysoki, nie wejdzie.

Regulamin ROD nie pozwala. Między działkami tylko siatka lub niska sztacheta, żeby słońca nie zabierać. A i pieniędzy nie mamy teraz, bo szklarnię postawiliśmy.

Z tygodnia na tydzień robiło się coraz goręcej. Lipiec był upalny, plony sypały się z każdej grządki. Z każdych większych zbiorów, Ludwika coraz częściej pojawiała się przy siatce.

Pewnej soboty Ludwika dostała gości całe towarzystwo, dziesięć osób z piwem i muzyką, gwar nie do opisania. Wieczorem, gdy Barbara podlewała kwiaty, pod płot podeszła już nieco wstawiona sąsiadka.

Basia! zakrzyknęła ratuj, bo sałatka się skończyła. Daj trochę pomidorów, tych twoich Bycze serca, pęczek koperku. Do sklepu daleko, a goście chcą biesiadować!

Barbara, z konewką w ręku, podlewała akurat róże.

Ludka, prawie żadne moje pomidory jeszcze nie dojrzały. Te, które są, jutro zabieram do miasta dla córki.

Co ty, Basia, przestań ściemniać! Ludwika przechyliła się przez siatkę i zionęła wódką Przecież aż się czerwieni na krzaku. Żal ci dla swoich ludzi? Ja potem… czekoladę ci kupię nawet.

Nie Barbara powiedziała ostro. Nie.

Ludwika posmutniała, uśmiech zniknął, oczy się zwęziły.

Siedź więc ze swoją jarzyną. Żeby ci sparciała! Najgorsze sąsiedzi, śniegu w zimę nie pożyczysz. Phi!

Odeszła ze złością, potem do nocy dochodziły żarty, śmiechy i złośliwe docinki zza płotu: warszawskie krwiopijce, o złotówkę się powieszą, nikt tych chemicznych warzyw nie potrzebuje. Barbarze zrobiło się żal aż do łez. Wróciła do domu i puściła telewizor głośniej, żeby nie słyszeć sąsiadki.

Rano, wychodząc na ganku, Barbara zamarła. Drzwi najnowszej szklarni z poliwęglanu były uchylone. Z ciężkim sercem pobiegła do warzywnika.

Tak, jak się bała dolne grona największych pomidorów zniknęły. Niektóre gałązki połamane, na ziemi leżały poobijane, jeszcze zielone owoce. Ogórków tez mniej. Na grządce po koperku i pietruszce została wielka dziura wyciągnięte z korzeniami.

Barbara stała i patrzyła na zniszczenie. To nie było zwykłe podkradanie. To była pogarda dla jej pracy, czasu i niej samej.

Heniu! zawołała drżącym głosem.

Mąż przybiegł, ocenił szkody, skrzywił się.

To nie żarty już, Basia. To kradzież.

O jakiej kradzieży, Heniu? Kamera żadna nie nagrała, ona się wyprze. Ludka by się wyparła nawet własnej ręki, jakby trzeba było. Wiesz, jaką ma gadanę.

Barbara zajrzała przez płot u sąsiadki spokój, towarzystwo dosypia. Na stole na werandzie pusta miska po sałatce. Na wierzchu kawałki jej własnych pomidorów Bycze serca i charakterystyczne pocięte liście pietruszki.

Czas skończyć z łaskawością powiedziała Barbara, a w głosie zabrzmiała stal. Teraz będzie po mojemu. Ale z głową.

Co kombinujesz? podniósł brwi Heniu. Tylko żadnych wybryków, nie chcę mieć do czynienia z policją przez wiadro pomidorów.

Żadnych wybryków uśmiechnęła się krzywo Barbara. Czysta psychologia. I trochę chemii.

Plan narodził się momentalnie. Barbara pojechała do miasta do największego ogrodniczego sklepu. Wróciła po trzech godzinach, przywożąc ochronny żółty kombinezon z kapturem, maseczki, opryskiwacz i kilka saszetek niebieskiego barwnika spożywczego oraz najtańsze cuchnące mydło potasowe.

Wieczorem, gdy Ludwika i jej goście, zaspani i przytępieni, wyszli na taras z herbatą, na polu Barbary zaczęło się przedstawienie.

Barbara włożyła żółty kombinezon, założyła maseczkę, okulary i grube gumowe rękawice. Heniu przywdział stary płaszcz i materiałową maskę. Razem ruszyli pod szklarnię.

Barbara przy całym towarzystwie rozmieszała w wiadrze wodę z niebieskim barwnikiem i pół butelki mydła. Smród był odpowiedni. Niebieska ciecz w spryskiwaczu wyglądała naprawdę groźnie jakby zalała ją radioaktywność.

Heniu, idź dalej! krzyknęła celowo głośno przez maskę. To bardzo silne! Instrukcja pisze: nie podchodzić bez zabezpieczeń!

Zaczęła pryskać pomidory, papryki, kapustę. Niebieska ciecz zostawiała barwne ślady na liściach i owocach. Wyglądało to fatalnie, jak plaga albo skażenie.

Zaciekawiona Ludwika podeszła do płotu.

Basia, co robisz? Pożar, zaraza jakaś? Smród niesie się do mnie!

Barbara przerwała i nawet nie zdejmując maski odwróciła się.

Gorzej, Ludka! krzyknęła Wygooglowałam nową plagę. Wirus z grzybem. Może zniszczyć cały zbiór w dzień! Musiałam kupić eksperymentalny preparat: Chem-Agro-Toksyk. Podobno zabija wszystko poza rośliną.

Jak to wszystko…? Ludwika zbledła.

No, robaki, ptaki, myszy… A jak człowiek zje za wcześnie w najlepszym razie reanimacja, natychmiast wątroba staje. Trzeba czekać trzy tygodnie. Wtedy dopiero bezpiecznie. Jest ostrzeżenie na opakowaniu. Ryzykuję zdrowiem, ale plon trzeba ratować.

Trzy tygodnie? A jak się dotknie?

Jak zaraz umyjesz ręce spirytusem to może nic nie będzie. Ale jak dostanie się na śluzówkę… Lepiej nie ryzykować. Nawet kombinezon potem będę palić.

Barbara wróciła do pryskania, z zapałem barwiąc liście. Ludwika jeszcze przez chwilę stała przy płocie, potem niepewnie wycofała się do domu.

Słuchajcie! dało się słyszeć jej roztrzęsiony głos Nie jedzcie już tej sałatki! Dziwny smak miała, gorzka jakaś, może zatruta…

Barbara uśmiechnęła się pod maseczką. Pierwsza faza Operacji sknerstwo zakończona.

Przez kolejne dni Ludwika trzymała się z daleka od płotu. Spoglądała ze strachem na niebieskie pomidory (barwnik doskonale się trzymał). Dzieci Ledwika przeganiała wrzaskiem spod płotu:

Nie podchodźcie! Tam trucizna! Nawet oddychać nie wolno!

Tymczasem Barbara spokojnie zajmowała się swoimi sprawami. Wieczorami razem z Henkiem spłukiwali farbę z ogórków (bo te szybko rosły i szkoda było trzymać w truciznie), zajadając ze smakiem własny chrupiący zbiór. Pomidory zyskały niebieskawy koloryt odstraszały nie tylko sąsiadkę, ale i ptaki.

Ale Ludwika była zbyt przebiegła, by długo się bać. Po tygodniu niepokój zelżał, zwyciężyła podejrzliwość.

Basia, ty ogórki jesz? zaczepiła pewnego ranka. Przecież sama mówiłaś: nie wolno przez trzy tygodnie! Na ciebie nie działa?

Barbara, popijająca kawę na tarasie i chrupiąca ogórka, nawet nie mrugnęła.

Ze sklepu kupiłam, Ludka. Swojego nie jem patrz tylko na kolor. To tylko te marketowe, plastikowe. Co zrobić swoje trzeba ratować.

Ludwika zmrużyła oczy.

A czemu pomidory wciąż niebieskie? Przecież deszcz padał.

Preparat nie do zmycia! Nowa technologia barwi całość od środka improwizowała Barbara.

Ludwika coś jeszcze burknęła o chemikach przeklętych, ale grządek już nie ruszała.

Kulminacja nastąpiła w sierpniu, gdy Barbara szykowała się na dwa dni do miasta. Przed wyjazdem zawiesiła na furtce wielką kłódkę, a od strony Ludwiki na siatce wywiesiła zalaminowaną tabliczkę z napisem:

*UWAGA! Monitoring! Działka opryskiwana eksperymentalną chemią trzeciej kategorii niebezpieczeństwa. Spożycie owoców bez odpowiedniego odkażenia grozi nieodwracalnymi skutkami dla zdrowia. Zarząd ROD powiadomiony. W razie wtargnięcia policja.*

O kamerach było kłamstwo, ale o policji i chemii brzmiało poważnie.

Po powrocie Barbara zobaczyła interesującą scenę: Ludwika właśnie perorowała przy prezesie ROD, panie Piotrze, człowieku skrupulatnym.

Panie Piotrze, ona nas truje! Eksperymentuje! Ma kamerę, śledzi nasze życie, dzieci pochorowały się od jej wyziewów! Niech pan coś zrobi!

Prezes ze zmęczeniem przecierał okulary, odetchnął na widok wracającej Barbary.

Pani Barbaro, mamy skargę… Chodzi o chemię i monitoring.

Żadnych zakazanych substancji nie mam uprzejmie odpowiedziała. To ostrzeżenie przed złodziejami. Plony się niektórzy przywłaszczają. Co do dzieci Ludwiki Gdyby nie łaziły po moim polu, nie miałyby niestrawności.

Kto łaził? oburzyła się Ludwika. Udowodnij! Nie złapiesz, nie udowodnisz!

Mam nagranie skłamała spokojnie Barbara, patrząc jej prosto w oczy. Kamery zamieniłam na prawdziwe, z czujnikiem ruchu. Mogę pokazać dziś, jak przez płot sięgałaś, jak twoi goście rwali koper. Zaraz piszę zgłoszenie na policję.

To był czysty blef. Ale skuteczny twarz Ludwiki pokryła się czerwonymi plamami. Dobrze wiedziała, że coś na sumieniu ma, i nie była pewna, kiedy Barbara mogła zamontować te kamery. Strach przed kompromitacją i karą przeważył nad bezczelnością.

Że niby potrzebuję szkodliwych warzyw? rzuciła Udław się własnymi pomidorami! Sama wyhoduję lepsze!

I pobiegła do siebie, zatrzaskując drzwi hałaśliwie.

Prezes spojrzał na Barbarę, potem na niebieskawe pomidory. W oczach zatańczyły mu iskierki.

Barbaro, ta chemia naprawdę taka mocna?

Barwnik spożywczy i szare mydło, panie prezesie. Mszyce odpędza. Na chciwych sąsiadów to najlepsza metoda.

Rozumiem zaśmiał się. Tabliczka powinna zostać. Na odstraszenie amatorów cudzych plonów.

Od tego dnia sąsiedztwo zamieniło się w zimną wojnę. Ludwika mijała Barbarę z ostentacyjną urazą, na całą wieś ogłaszała, że mieszka obok czarownicy i trucicielki. Barbarze nie przeszkadzało plony miała w całości.

Największym jednak zaskoczeniem była następna wiosna. Na początku sezonu Barbara zaskoczyła się widokiem Ludwiki przekopującej swoją grządkę. Z trudem, krzywo, przekopywała ziemię. Obok stały skrzynki z własną, marną, choć własnoręcznie posianą rozsadą.

Barbara podeszła do płotu. Ludwika, zobaczywszy ją, wyprostowała się, z łopatą w pozycji bojowej.

Po co? Znowu naśmiewasz się?

Niech ci Pan Bóg pomaga, Ludka powiedziała ugodowo Barbara tu pod spodem glina, przydałby się piasek.

Poradzę sobie bez twoich rad! Sama wyhoduję naturalnie, bez eksperymentów.

I dobrze. Swoje to swoje, zawsze najlepsze.

Latem u Ludwiki pojawiły się pierwsze, krzywe ogórki i maleńkie pomidory. Chodziła przy nich jak ogrodniczy profesor. I, co ciekawe, już nie próbowała zaglądać do Barbary przez siatkę. Praca własnych rąk nauczyła szacunku dla plonu.

Pewnego wieczora Barbara zobaczyła Ludwikę przeganiającą dzieciaków zza grządki.

Zaraz mi stąd idźcie! krzyczała To nie boisko! Tu jest praca, tu się dba!

Barbara spojrzała na Henryka, który rozpalał grilla, i oboje się uśmiechnęli.

Widzisz powiedziała Barbara a mówiłeś o płocie. To praca wychowuje najlepiej.

Jesienią, przy zamykaniu sezonu, Ludwika podeszła do ogrodzenia. W ręce trzymała słoik z mętną zalewą i trzema krzywymi ogóreczkami.

Masz rzuciła, podając przez siatkę moich własnych. Zrobiłam według przepisu z Przyjaciółki.

Barbara przyjęła dar jak klejnot.

Dziękuję, Ludka. Spróbujemy. A ja ci dam na przyszły rok nasion Bycze Serce. Musisz wcześniej wysiać, w lutym pokażę ci.

No… daj, jak nie żal.

Nie szkoda. Dla pracujących własnymi rękami nic nie szkoda.

Stały chwilę w milczeniu, patrząc na jesienne ogrody. Tabliczka ostrzegawcza dawno zmyta przez deszcze, ale granica wzajemnego szacunku trwała mocniejsza niż najgrubszy mur.

A pomidory w tamtym roku Barbara zamknęła w słoiki w rekordowej ilości. I żaden nawet się nie zmarnował.