Zebrała się na nowo

Rozbiłaś moje lustro, więc będziesz mi siedem lat dłużnikiem, syknął Radosław, właściciel galerii SzkłoArt, pochylając się tak blisko, że Bronisłka poczuła zapach jego miętowego sprayu.
Odłamek weneckiego płótna brzmiał pod jej butami, odbijając sufitowe reflektory niczym setki małych fleszy. W gardle miał się kamień: przeżyć można wszystko, ale nie pęknięcie szkła, kiedy wiesz, że cena ramy równa się rocznemu dochodowi.

Zapłacę, wydychała.
Zapłacisz? Czym? Swoimi krzywymi witrynami? Od dzisiaj pracujesz za darmo, dopóki dług nie spłacisz.

Piętnaście lat temu mała Bronisłka siedziała w warsztacie dziadkaszklarza i łapała odbicia w skrawkach amalgamatu. Dziadek podawał jej jabłkowy żelazek i mówił: Szkło trzyma prawdę. Czasem straszne jest patrzenie, ale jeśli się nie boisz, lepiej poznajesz siebie. Gdy dziadek zmarł, matka sprzedała sklep; Bronisłka wyjechała do Warszawy studiować wzornictwo przemysłowe i dorabiała jako projektantka witryn. Tam zauważył ją Radosław wysoki, czarujący, obiecał osobistą wystawę w zamian za kilka szkiców.

Na początku nazywał ją muzą przestrzeni, całował rękę przy każdym udanym projekcie. Potem krytykował przyjacielsko: Błyski są za zimne, dodaj ciepła. Nieprzyjemnie, ale konstruktywnie. Wiosną ton się zmienił: Jaką masz fakturę, gdy nawet wymiary mylisz?. Następnie nadeszły kary za zniszczone materiały. Bronisłka uspokajała się: Jest surowy, bo mogę lepiej.

W pewien czerwcowy wieczór przestawiała podesty dla nowej ekspozycji. Przy wejściu stało główne skarby Radosława XVIIwieczne lustro w złotej oprawie. Centymetr, zaledwie centymetr, a wózek z podestem zahaczył o ramę. Trzask, jak strzał. Pauza. Deszcz odłamków.

Rozumiesz, że to było licytowane na królewski aukcję? krzyczał Radosław tak głośno, że zagłuszał alarm.
Zastąpię, mamrotała Bronisłka, zbierając szkło do wiadra, znajdę konserwatorów
Trzysta pięćdziesiąt tysięcy złotych, jeśli nie wiesz. Albo siedem lat niewoli. Wybierz.

W piwnicy galerii, gdzie nie docierał WiFi, Bronisłka produkowała instalacje według jego projektów: lampysoczewki, stołypryzmy. Radosław przyjmował dzieła i na metkach wpisywał tylko swoje imię. Wieczorami wracała do domu, otwierała laptop i składała cyfrowy kolaż z pękniętego lustra, szukając w chaosie linii, w której pęknięcia układają się w twarz.

Raz w tygodniu zaglądała do niej Grażyna, ceramika z sąsiedniego warsztatu.
Gdzie zniknęłaś? W czacie milczysz.
Spłacam dług, odrzucała Bronisłka.
Grażyna przyjrzała się jej skulonym ramionom, zużytym dłoniom.
Wiesz, jak rozbijają szkło, żeby zrobić witraże? Najpierw podgrzewają do czerwoności, potem gwałtownie chłodzą.
Dzięki za metaforę, uśmiechnęła się Bronisłka.
Metafora, tak, ale w magazynie mam mnóstwo połamanej ceramiki. Jeśli chcesz, weź. Kawałek po kawałku, powstanie coś nowego.

Jesienią do miasta przyjechał kurator mobilnego festiwalu Miasto Światła Krzysztof Nowak. Szukał twórców na nocny performance na starym dworcu kolejowym. W galerii pokazał mu projekty Radosława; Krzysztof skinął uprzejmie, lecz wzrok zatrzymał się na koszu pełnym połamanych szkieł.
Kto z tym pracował?
Odpady, szybko odparł Radosław. Nikt się tym nie interesuje.
Bronisłka podniosła głowę:
Ja się interesuję.

Na zewnątrz Krzysztof podszedł do niej:
Pokaż szkice, których nikomu nie pokazujesz.
Jak dam znać, zwolnią mnie.
Wyciągnął wizytówkę.
Spotkajmy się tam, gdzie nie ma twojego szefa. Jutro o ósmej, platforma 13.

Platforma była pusta, jedynie zardzewiałe zegary tykały pod dachem. Bronisłka otworzyła na tablecie model 3D: gigantyczna pęknięta maska, wewnątrz której widzowie krążą po labiryncie lustrzanych ścian. Światła projektorów przeskakują po odłamkach, układając frazyodłamki: twoje ręce krzywe, jesteś dłużnikiem, jesteś nikim. Im bliżej środka, tym słowa topnieją, aż powierzchnia staje się czysta odbija jedynie twarze widzów.

Krzysztof milczał, po chwili powiedział:
To nie instalacja. To osobista rewolucja w 360 stopniach. Zróbmy to.
Nie mam budżetu, nie mam materiałów, wszystko połamane należy do galerii.
Materiały znajdziemy. Pozwolenia sam zdecydujesz, jak bardzo jesteś gotowa.

Pierwsze tygodnie zbierali śmieci: wycofane lustra z hoteli, połamane kawałki ceramiki Grażyny, puste ramy z bazaru. Nocami Bronisłka ciąła szkło przy opuszczonym zakładzie, uczyła się szlifować kraw