Zebrała się na nowo

Rozbiłaś moje lustro, więc przez siedem lat będziesz mi dłużna szepnął Radosław, właściciel galerii SzkłoSztuka, pochylając się tak blisko, że Alicja wyczuła zapach jego miętowego sprayu. Осколки weneckiego obrazu звенели pod jej butami, odbijając sufitowe reflektory, jak setki małych fleszy. W gardle miał się kurz: można przetrwać wszystko, ale nie kruszenie szkła, gdy wiesz, że wartość ramy równa się rocznemu dochodowi.

Zapłacę wydychała.

Zapłacisz? Czym? Swoimi krzywymi witrynami? Od dziś pracujesz za darmo, dopóki dług nie spłacisz.

Piętnaście lat temu mała Alicja siedziała w warsztacie dziadka szklarza, łapiąc odbicia w odpadkach amalgamatu. Dziad podawał jej jabłkowego żelkowego pianka i mawiał: Szkło trzyma prawdę. Czasem straszne jest spojrzenie, ale jeśli się nie boisz, lepiej poznasz siebie. Gdy dziad odszedł, matka sprzedała sklep; Alicja wyjechała do Warszawy na studia projektowania przemysłowego i dorabiała przy układaniu witryn. Tam zauważył ją Radosław wysoki, czarujący, obiecał osobistą wystawę w zamian za kilka szkiców.

Pierwsze miesiące nazywał ją muzą przestrzeni, całował dłoń przy każdym udanym projekcie. Potem krytykował przyjacielsko: Blask za zimny, dodaj ciepła. Kiedy nadszedł wiosenny termin, ton się zmienił: Jaką fakturę masz, kiedy nawet wymiary mylisz?. Nastąpiły kary za zniszczone materiały. Alicja uspokajała się: Jest surowy, bo mogę lepiej.

W ciepły czerwcowy wieczór przestawiała podesty dla nowej ekspozycji. Przy wejściu stało najcenniejsze dzieło Radosława XVIIXVIIIwieczne lustro w złotej ramie niczym koronka. Jeden centymetr, a wózek z podestem zahaczył o ramę. Trzask, jak strzał. Cisza. Potem deszcz odłamków.

Rozumiesz, że to było licytowane na królewskim aukcyjnym? ryknął Radosław, zagłuszając alarm.

Zastąpię wymamrotała Alicja, zbierając szkło do wiadra, znajdę renowatorów

Trzysta czterdzieścicztery tysiące złotych, jeśli nie wiesz, albo siedem lat niewoli. Wybieraj.

W podziemiu galerii, gdzie nie działał WiFi, Alicja produkowała instalacje według jego rysunków: lampysoczewki, stołypryzmy. Radosław przyjmował prace, podpisując je wyłącznie swoim nazwiskiem. Wieczorem wracała do domu, otwierała laptop i składała cyfrową mozaikę ze zdjęć rozbitego lustra, szukając linii, gdzie pęknięcia układają się w twarz.

Raz w tygodniu odwiedzała ją Lena, ceramik z sąsiedniego warsztatu.

Gdzie się podziewasz? W czacie cisza.

Spłacam dług odrzuciła Alicja.

Lena przyjrzała się jej skulonym ramionom, zużytym dłoniom.

Wiesz, jak rozbijają szkło, by powstały witraże? Najpierw podgrzewają do czerwoności, potem gwałtownie chłodzą.

Dziękuję za metaforę uśmiechnęła się Alicja.

Metafora, ale w magazynie mam mnóstwo połamanej ceramiki. Jeśli chcesz, weź. Kawałek po kawałku zbudujemy coś nowego.

Jesienią do miasta przybył kurator mobilnego festiwalu Miasto Światła Kacper Nowak. Szukał twórców na nocny performans na starym dworcu w Łodzi. W galerii pokazano mu projekty Radosława; Kacper skinął uprzejmie, ale jego wzrok zatrzymał się na koszu pełnym połamanych kawałków szkła.

Kto tu pracował?

Odpady odparł szybko Radosław. Nikt się tym nie interesuje.

Alicja podniosła głowę.

Ja się interesuję.

Na zewnątrz Kacper podszedł do niej.

Pokaż mi szkice, których nikomu nie pokazywałeś.

Jak będziemy rozmawiać, zwolnią mnie.

Wyciągnął wizytówkę.

Spotkajmy się tam, gdzie nie ma twojego szefa. Jutro o ósmej, peron 13.

Peron był pusty, jedynie rdzawe zegary tykały pod dachem. Alicja otworzyła na tablecie model 3D: gigantyczna pęknięta maska, wewnątrz której widzowie przemierzają labirynt lustrzanych ścian. Projekcje przeskakują po odłamkach, tworząc frazyodłamki: twoje ręce krzywe, jesteś dłużna, jesteś nikim. Im bliżej środka, tym słowa topnieją, aż powierzchnia staje się czysta i odbija jedynie twarze widzów.

Kacper milczał, po chwili szepnął:

To nie instalacja. To osobista rewolucja w 360 stopniach. Zróbmy to.

Nie mam budżetu, nie mam materiałów, wszystko połamane należy do galerii.

Materiały znajdziemy. Pozwolenia to twoja decyzja, jak bardzo jesteś gotowa.

Pierwsze tygodnie zbierali śmieci: wycofane lustra z hoteli, połamane wyroby Leny, puste ramy z bazaru. Nocami Alicja wycinała szkło przy opuszczonym zakładzie, szlifowała krawędzie papierem ściernym i suszyła je pod suszarką. Lena wypalała ceramikępuzzle, by kawałki trzymały się mocno.

Pewnej północy pojawił się Radosław.

Słyszałam, że kręcisz coś na dworcu