Zamiast siebie

Zamiast siebie

Macocha dobrze widziała, że Zuzanna nie chciała wychodzić za mąż za wdowca i wcale nie chodziło o to, że miał małą córeczkę, ani o to, że był od niej dużo starszy. Prawdziwym powodem był strach bała się go do głębi duszy. Jego przenikliwy wzrok przeszywał ją na wskroś tak, że serce zaczynało gwałtownie bić, jakby próbowało obronić się przed strzałami spojrzenia. Zuzanna wpatrywała się uporczywie w podłogę, długo nie podnosząc oczu, a kiedy już to zrobiła, wszyscy widzieli, że jej oczy są pełne łez.

A łzy spływały po rumianych policzkach, zawstydzonych sytuacją. Ręce jej drżały, a drobne piąstki najchętniej uderzyłyby macochę i postawionego przez nią kawalera. Zdradziecki język, niech go licho, wypowiedział tylko: Pójdę.

No i dogadane, powiedziała macocha z zadowoleniem. Do takiego domu, do takiego gospodarza, to nie grzech iść! Przecież on pierwszą żonę na rękach nosił, chuchał na nią, choć niezdara z niej była, słabowita, ciągle kaszlała. Jak szli razem, on robił trzy kroki, ona jeden. Zatrzymać się musiała, jak lokomotywa oddychała, a on ją tulił, uspokajał nigdy nie krzyknął, jak twój ojciec oszalały.

Gdy była w ciąży, prawie nikt jej nie widywał najczęściej leżała, po porodzie nocami to on sam wstawał do dziecka, a ona zupełnie zgasła.

Tak matka o nim mówiła.

A ty zdrowa, krew-mleko, on cię w czerwonym kącie posadzi. Do wszystkiego przyuczona do sierpa, do kosy, prząść i tkać potrafisz. Grzechem by cię oddać za młodego, bo młody jeszcze narwany, niedojrzały a o tym wszystko wiemy, nic się nie ukryje, i to twój wielki los!

Wypędzę bimber, wieczorkiem posiedzimy, wdowiec przecież wesela nie potrzebuje nie ma co zmarłej drażnić tańcami. I wyprawy ci nie kazał zbierać, dom pełna miska.

Janek żenił się z pierwszą żoną z miłości. Wiedział, że Katarzyna jest wątła i chorowita. Matka mu powtarzała, że silny z niego chłop, porządna baba mu potrzebna, a nie kaleka ale nie dali mu się przekonać, ani ludzie, ani rozum, tylko Katarzynę chciał i koniec.

Po wsi gadało się, że go zauroczyła, bo tylko zaczarowany człowiek postanowiłby zamienić życie na szpital, cierpienie, ból.

Lekarze mówili, że Katarzyna ma bardzo słabe płuca, najmniejszy katar zamienia się w zapalenie, w astmę, a dalej to kto wie… Janek myślał, że miłością śmierć odepchnie, wyleczy ją troską, wszystko przejdzie. I na początku po ślubie rzeczywiście było dobrze.

Młode małżeństwo cieszyło się swoim szczęściem, niczego im nie brakowało.

Ale gdy Katarzyna zaszła w ciążę, jakby ją od środka wywróciło osłabienie, zawroty głowy, senność, stała się tak słaba, że nie miała już sił prać, wydoić krowy, ba, nawet uczesać swoich pięknych włosów.

Lekarze mówili, że to jakiś toksykoza urodzi, to się wzmocni. Janek opiekował się nią bez słowa skargi. Matka wyrzucała mu dzień w dzień, że do domu nie żonę przyprowadził, a problem. Janek bronił swoją żonę, jak jastrząb gniazda, prosił matkę, by do nich nie przychodziła.

Katarzyna urodziła córeczkę, i Janek miał nadzieję, że teraz radość i siły wrócą do domu. Wróciło szczęście, lecz na krótko. Pewnej jesieni Katarzyna się przeziębiła i już nie zdołała stanąć na nogi gasła w oczach.

Zabrali ją do szpitala, ale lekarz krótko i po wiejsku powiedział:

Ona ma płuca w rozsypce.

Katarzyna wiedziała, że czas ma policzony. Najpierw jeszcze się trzymała, uśmiechała się na siłę, ale wyraz oczu zdradzał ból i strach o przyszłość córki.

Patrzyła tak, jakby żegnała się wzrokiem, prosząc, by taką uśmiechniętą ją zapamiętać. Jej chude ręce i zapadnięta klatka piersiowa bez słów mówiły, że śmierć już stoi za plecami i czeka ostatniego oddechu.

Przeczuwając, że jej życie dobiega końca, Katarzyna poprosiła męża by jej wysłuchał.

Nie było jeszcze takiego człowieka, który by plany Boga zmienił. Nasza miłość już nie ma sił walczyć ze śmiercią, ja nie mam siły na walkę i na myśli. Przepraszam cię i córeczkę. Urodziłam się na nieszczęście i was też na cierpienie skazałam…

Janek ujął jej ciepłe jeszcze ręce, całował jeden palec po drugim. Po przyspieszonym oddechu poczuł, że żona chce mu coś jeszcze powiedzieć czuł, że to już ostatnie minuty.

Z pewnym wysiłkiem opowiadała o swojej miłości do nich, o trosce o córkę, mówiła w podnieceniu, a potem powoli, cicho:

Ożeń się z Zuzanną, ona będzie dobrą żoną. Ty jesteś dobrym mężem, ojcem. Ona będzie dobrą matką, bo z matką macochą się naumęczyła, z przyrodnimi siostrami, z pijanym ojcem… Ja znam jej historię, a mama też ich dom zna od podszewki, wszystko widzi.

Zuzanna jest pracowita, cierpliwa, czuła, córkę twoją pokocha, ciebie też pokocha. Bądź dla niej taki jak dla mnie. Tak się do niej odnos, jakbyś mnie w jej ciele miał obok siebie. Przepraszam za te słowa, ale nie tylko płuca mam chore, dusza też mi ściemniała z troski o córkę. Dalej już wedle swojego sumienia, twoja los w rękach Boga. Tylko pamiętaj, nie krzywdź dziecka, bo z tamtego świata przeklnę cię!

To były ostatnie słowa, wypowiadała je wolno i z mocą. Ścisnęła, ile jeszcze sił miała, Janka za rękę. Janek płakał, łzy zasłoniły mu obraz żony, czuł po jej oddechu, jak odchodzi. Anielskie, spokojne oblicze z uśmiechem patrzyło w jeden punkt, dłoń ciągle ściskała jego.

Całował ją od czoła po stopy, składał wciąż żałosne obietnice, że zrobi wszystko, jak chciała. Dlatego właśnie po roku od śmierci żony postanowił prosić o rękę Zuzanny.

Macocha już była przygotowana przez teściową Janka ta też chciała dobrej matki dla wnuczki. Sama już nie domagała, czuła, że jej dni są policzone pragnęła, by wnuczka i zięć ułożyli sobie życie.

Ona, jak nikt, wiedziała, przez co przeszedł Janek, a za jego opiekę nad jej córką gotowa była całować mu stopy i modlić się za niego po wsze czasy.

Zaręczyny przeszły jak we śnie. Widział, jak córce ciężko bez matki i sobie bez gospodyni postanowił wypełnić prośbę żony. Już wcześniej przyglądał się Zuzannie zauważył, że jest spokojna, posłuszna, piękna, w ruchach nawet podobna do Katarzyny. Ta sama gruba warkocz, uśmiech, ten sam chód.

Czasem miał ochotę podejść i mocno ją objąć, nic nie mówić, przez chwilę poczuć żonę w jej postaci. Sama Zuzanna nie wiedziała, czemu się zgodziła. Czy może dlatego, że miała już dość pańszczyzny dla macochy, dość przyprowadzania ojca pijanego do domu i tłumaczenia się przed macochą? A może żal jej było córki Janka? Sama nie wiedziała.

Tak czy inaczej, zgadzając się, wiedziała, że przed nią nowe zadanie pokochać Janka, sprawić, by on ją pokochał.

Po oświadczynach Janek postanowił lepiej zapoznać córkę z przyszłą mamą.

Katarzyna rzadko wychodziła, ciągle była z córeczką. Każdą chwilę, ba każdą sekundę patrzyła na Rozalkę nocą Janek widział, jak żona pochyla się nad dzieckiem, coś szepce, jakby chciała ją pouczyć, co robić po jej odejściu.

Nie mógł wytrzymać łez, myśląc, co żona mówiła swojej najukochańszej cząstce. Rozalka była domowym dzieckiem, do obcych się nie zbliżała. Miała tatę, mamę, babcię i jeszcze drugą babkę tę wiecznie złą, niezadowoloną.

Janek przyprowadził Zuzannę, żeby spojrzała na Rozalkę, pobyła chwilę z nią bez obecności radosnej macochy, która zachowywała się tak, jakby nareszcie pozbywała się z podwórka niechcianej krowy.

Zuzanna była przy Janku głównie cicho, ale zauważyła, że nie jest on groźny lecz łagodny i uprzejmy. Zaproponował otwarcie, że jeśli ma ukochanego, odejdzie na bok o prośbie świętej pamięci Katarzyny nie wspomniał.

Dom zrobił na Zuzannie ogromne wrażenie. Piękne meble własnej roboty, mnóstwo ręcznie haftowanych obrazków w drewnianych, błyszczących ramach, duże, jasne pokoje. Rozalka, zobaczywszy Zuzannę, zaczęła rozbierać się z dystansu, pokazywała zabawki, wyciągała dłoń, by dotknąć gościa. Spoglądała badawczo, czasem się uśmiechała. W trakcie zabawy Zuzanna parę razy objęła dziewczynkę i delikatnie wygładziła jej bujne, jak u mamy, włosy.

Zróbmy ci fryzurę, będziesz wyglądać jak prawdziwa księżniczka.

Janek obserwował ich wspólną zabawę z radością, aż go aż ściskało w sercu.

Bardzo się bał wprowadzać Zuzannę do domu, bo Rozalka stale pytała o mamę, często wyglądała przez okno, szukając jej wzrokiem, a gdy ktoś pukał, wybiegała, mając nadzieję, że to mama wróciła.

Janek próbował wytłumaczyć dziewczynce, ale Rozalka miała ledwo cztery latka jej serce nie potrzebowało wyjaśnień, tylko czułych rąk i matczynej miłości.

Rozumiał, że, choć się stara, nigdy nie zastąpi dziecku matczynej miłości, ciepła, delikatnego dotyku. Bał się rozczarować co do Zuzanny. Ale gdy ujrzał, jak Rozalka krzywi buzię i zbiera się do łez, gdy Zuzanna wychodzi, poczuł ulgę w sercu.

Rozalka chwyciła Zuzannę za rękę, zaprowadziła do swojego pokoju, zręcznie poprawiła poduszki i z radością wskoczyła na łóżko, aż do sufitu podskakując.

Zuzanna przypomniała sobie dzieciństwo jak przyszła do nich macocha, jak potem wypominała jej każdą kromkę chleba, jak ukradkiem rozdawała swoje smakołyki córkom, jak biła po rękach za źle wykonaną, ponad siły robotę, jak zawsze musiała chodzić w starych sukniach po przyrodnich siostrach, jak kładła na podłogę pijanego ojca i okrywała go swoim kocem, aż ją coś w sercu bolało z żalu. Przypomniała sobie, jak macocha mówiła, że pierwszemu lepszemu ją odda, jak niepotrzebne zwierzę ze wsi, przypomniała sobie przekleństwa macochy i z guzem w gardle podeszła do Rozalki.

Objęła ją mocno i położyła się obok. Córka zasnęła smacznym, twardym snem. Janek nie wiedział co zrobić z radości. Pili herbatę, po prostu patrząc na siebie i uśmiechając się. Nie pozwolił już Zuzannie wrócić do domu.

Nie pozwolił, i koniec!

Żona powinna być przy swoim mężu, a nie iść tam, gdzie nie jest mile widziana…