W tamten dzień przyszła do mnie kobieta, której nie widziałam na swoim progu od dobrych pięciu lat. Tamara Nikityczna. W naszej wsi Za rzeką przezywano ją za plecami „generałową”.

Tego dnia przyszła do mnie kobieta, której nie widziałem na swoim progu od dobrych pięciu lat. Tamara Nikityczna. U nas w Zalesiu przezywano ją po cichu generałową. Nie z powodu męża wojskowego, nie, ale za jej postawę, za spojrzenie kłujące, ostrzejsze niż niejedno skalpel, i za dumę, którą można by było trzy razy ogrodzić całą naszą wieś jak płotem. Chodziła zawsze z wyprostowanymi plecami, podbródek do góry, jakby nie po naszej wiejskiej błocie stąpała, ale po pałacowych parkietach. I z nikim specjalnie się nie zadawała, skinie przez ramię i tyle rozmowy.

A tu stoi na progu mojego punktu lekarskiego. Nie swoja. Plecy niby proste z przyzwyczajenia, ale w oczach taka zaszczuta tęsknota. Chustę swoją wzorzystą na same brwi naciągnęła, jakby się chciała schować. Miętosi się, próg przekroczyć nie śmie.

Wchodź, Nikityczna mówię łagodnie. Po co w sieni zimno wpuszczać? Widzę, że nie po aspirynę przyszłaś.

Weszła, na stołeczek przy piecu przysiadła, ręce na kolana złożyła. Ręce u niej zawsze zadbane były, a tu patrzę skóra sucha, popękana, palce drżą drobniutko. Milczy. A ja się nie śpieszę. Nalałam jej herbaty swojej, z miętą i lipowym kwiatem. Postawiłam przed nią na stole.

Pij mówię. Duszę ogrzejesz.

Wzięła filiżankę, a w jej oczach łzy zabłysły. Nie popłynęły, nie, duma nie pozwoliła, ale stały tak, jak woda w studni.

Zupełnie sama jestem, Szymonówno wydusiła w końcu, a głos miała obcy, nadłamany. Sił już nie mam. Rękę niedawno wykręciłam, nie złamałam, chwała Bogu, ale boli, przeklęta, ani drew przynieść, ani wody. A plecy tak łamią, że ani westchnąć, ani jęknąć.

I popłynęła jej skarga, jak strumyk wiosenny, mętny i gorzki. A ja siedzę, słucham, kiwam głową, ale widzę nie jej obecną niedolę, a to, co pięć lat temu było. Przypominam sobie, jak w jej domu, najporządniejszym w całej wsi, śmiech rozbrzmiewał. Syn jej jedyny, Jakub, piękny chłop i pracowity, narzeczoną sobie przyprowadził. Hanię.

Dziewczyna była cichy anioł. Jakub ją z miasta przywiózł. Oczy jasne, ufne. Włosy blond w gruby warkocz splecione. Ręce do każdej pracy przyzwyczajone, choć cienkie. Za co Jakubowi się spodobała jasne. Ale dlaczego Tamarze nie przypadła do gustu tego nikt we wsi zrozumieć nie mógł.

A nie przypadła, i koniec. Od pierwszego dnia Nikityczna ją zjadała oczami. Nie tak siedzi, nie tak patrzy. Barszcz u niej, proszę bardzo, niezbyt czerwony, a podłogi niewystarczająco czyste. Kompot ugotuje cukru zmarnowała, rozrzutnica. Warzywnik wypieli wszystką pokrzywę na zupę wyrwała, niezdara.

Jakub początkowo bronił, ale potem się poddał. Przecież był maminsynkiem, całe życie pod jej skrzydłami. Miotał się między nimi, jak osikowy liść na wietrze. A Hania milczała. Tylko chudła i bladła z każdym dniem. Spotkałam ją raz przy studni, patrzę a u niej oczy na mokrym miejscu.

Czemu, córeczko pytam cierpisz?

A ona uśmiechnęła się tak gorzko:

A gdzie mam iść, ciociu Walu? Kocham go. Może przyzwyczai się do mnie, zmiłuje

Nie zmiłowała się. Ostatnią kroplą była stara haftowana serwetka, którą jeszcze matka Tamary robiła. Hania ją nieostrożnie wyprała, i wzór trochę zbladł. Oj, co się wtedy działo Krzyku było na całą ulicę.

Tej samej nocy Hania odeszła. Cicho, po angielsku. Jakub rankiem jak szalony ją szukał, a potem przyszedł do matki, oczy suche, straszne.

To ty, mamo powiedział tylko. Ty moje szczęście zniszczyłaś.

I też wyjechał. Podobno odnalazł swoją Hanię w mieście, pobrali się, córeczka im się urodziła. A do matki ani nogą. Ani słowa, ani telefonu. Jakby ucięło.

Tamara z początku się przechwalała. I dobrze mówiła sąsiadkom. Nie potrzebna mi taka synowa, a syn, widać, nie syn, skoro matkę na spódnicę zamienił. A sama nagle postarzała, zmizerniała. W swoim idealnym, czystym jak sala operacyjna domu została sama jak palec. I oto siedzi teraz przede mną, a cała jej duma, cała generalska postawa, opadła jak łuska z cebuli. Została tylko stara, chora, samotna kobieta. Bumerang przecież nie z zła leci, po prostu krąży i wraca tam, skąd go wypuszczono.

I nikomu nie jestem potrzebna, Szymonówno szepcze, a po policzku płynie pierwsza, skąpa łza. Chyba tylko do stryczka.

Grzech tak mówić, Nikityczna odpowiadam surowo, ale samą mnie żal dusi. Życie jest po to, by żyć, a nie by się wieszać. Daj no, zrobię ci zastrzyk, plecy odpuści. A tam zobaczymy.

Zrobiłam zastrzyk, rozetarłam jej plecy maścią pachnącą. Ożywiła się trochę, ramiona rozprostowała.

Dziękuję ci, Szymonówno mówi. Nie spodziewałam się, że doczekam się od kogoś życzliwości.

Wyszła, a ja z kamieniem na sercu. Leczyć to ja leczę, ale są choroby, na które nie ma tabletek ani zastrzyków. Ta choroba nazywa się samotnością. A leczy się ją tylko drugim człowiekiem.

Parę dni myślałam, męczyłam się. Dusza nie na miejscu. A potem wzięłam i przez znajomych w powiecie znalazłam telefon Jakuba. Ręce mi drżały, gdy wybierałam numer. Co mu powiem? Jak zacznę? A on odebrał, głos znajomy, tylko dojrzalszy, z chrypką.

Jakub, dzień dobry mówię. Tu Szymonówna z Zalesia. Nie przeszkadzam?

Milczał z pół minuty. Już myślałam, że się rozłączył.

Dzień dobry, ciociu Walo odpowiedział w końcu. Coś się stało?

Stało się, synku wzdycham. Matka twoja zupełnie sama. Podupada. Choruje, a udaje, że nic. Dumna przecież

Znów milczy. Słyszę, jak w słuchawce żona jego, Hania, coś cicho pyta. A potem jej głos, taki sam łagodny, tylko teraz