Ubogi facet uratował tonącą dziewczynęNastępnego dnia, gdy wieczorne słońce odbijało się w wodzie rzeki, uratowana dziewczyna wręczyła mężczyźnie mały, ręcznie robiony wianek z polnych kwiatów jako wyraz wdzięczności.

Witold Iłasz, właśnie po skończeniu skromnego wieczornego poławiania i wsadzając złowione rybki do plecionej wiklinowej koszyczka, szedł wąską ścieżką ku swojemu zniszczonemu wózowi, gdy nagle stanął jakby go uderzył piorun. Nie był to jedynie wrażenie. Z gęstej, nieprzezroczystej mgły nad rzeką Wisłą popłynął znów ten sam dźwięk nie krzyk, a ostatni, umierający jęk, pełen takiego zwierzęcego przerażenia, że po plecach przeszły same mrówki. Krzyczała kobieta. Głośny wycie wiatru w koronach starych sosny rozszarpało i poszerzyło jej głos, ale dało się wyłapać niektóre słowa. Nie tylko wołała o pomoc, lecz błagała, wkładając w ten okrzyk całą resztę siły swojej duszy. Obok niej był ktoś jeszcze, którego gwałtowne, panikarskie pluski wody docierały aż do brzegu.

Nie zastanawiając się ani sekundy, mężczyzna rzucił koszyczek, a kilka małych rybek, lśniących srebrzystym połyskiem, wystrzeliło na wilgotny piasek. Ścierając ciężki, wykrzywany płaszcz i podniszczone robocze spodnie, pozostawiając jedynie podniszczone podkoszulki, rzucił się w czarną, lodowatą wodę. Wiatr, niczym rozgniewane zwierzę, wzburzył fale, rozpryskując po twarzy pianę i krople.

Płynięcie było nie do zniesienia trudne. Prąd, zwykle leniwy, dziś był podstępny i silny, chwytał nogi lodowatymi rękamistrunami. Niemal w samym środku rzeki, tam gdzie woda była wyjątkowo ciemna i głęboka, walczyła rozpaczliwie dziewczyna o imieniu Bogna. Jej ciemne włosy, niczym glony, czasem wyłaniały się na grzbiecie fali, a innym razem bezsilnie tonęły w czarnym otchłaniu, pochłaniając ją po całej. Młody człowiek, do którego jak widać błagała o pomoc, już dotarł na przeciwległy brzeg. Nie odwrócił się, jego ruchy były gwałtowne i przerażone. Chwyciwszy dmuchany łódkę, spojrzał wokół dzikim, zwierzęcym wzrokiem i przyszedł wzdłuż skraju lasu, chcąc zniknąć w jego ratunkowym zaroślach.

Bogna przestała krzyczeć. Nie wynurzyła się na powierzchnię. Gdy Witold, z ostatnimi siłami, osiągnął przeklęte miejsce, na wodzie rozchodziły się jedynie powolne, złowrogie kręgi. Serce mu spadło w pięty. Wciągając pełnym płucami powietrze, zanurzył się w lodowatą mgłę. Ręka wyczuła śliską tkaninę płaszcza, objął bezwładne ciało od tyłu i, drugą ręką pracując jak wiosło, rozpaczliwie pompał nogami, pędząc z powrotem ku swojemu brzegu. Każde zamachnięcie odbijało się ogniem bólu w mięśniach, każdy oddech przypominał jęk. Lecz płynął, trzymając się życia i tej dłoni, którą miał w garści.

Wyciągnąwszy Bognę na brzeg, nie czując własnego wyczerpania, przystąpił do ratunku. Ręce, przyzwyczajone do ciężkiej pracy, działały szybko i precyzyjnie obroty, uciski, sztuczne oddychanie. Z płuc wyleciała mętna woda rzeczowa, a ciało ratowane zachwiało się suchym, przerywanym kaszlem. Oddech, słaby, lecz równy, wrócił. Teraz trzeba było ją ogrzać. Zgarnął przygasłe węgiel starego ogniska, ułożył na rozgrzanej żwirem podkładzie płaskie kamienie rzeczne, a na wierzch położył grubą warstwę puszystego świerkowego runa. Ostrożnie położył dziewczynę na improwizowanym łożu, przykrył ją jedyną, przesiąkniętą dymem i potem kurtką. Zgarnął rozrzucone po brzegu rzeczy, z trudem naciągnął mokre ubrania na zestalone ciało i usiadł przy nowo rozpalonym ogniu, wyciągając drżące, wybielone od zimna dłonie ku płomieniom.

Ciepło rozchodziło się powoli, jakby nie chcąc przeniknąć zamrożonej skóry. Bogna leżała bez ruchu, jedynie słaby dymek z jej oddechu świadczył o życiu. Zimna woda i szok umocniły jej ciało, ale mężczyzna wiedział czas minie i ona się obudzi. Wiedział to, tak jak znał każdy zakręt Wisły.

Podniósł wzrok ku niebu, przysłoniętemu ciężkimi, nisko wiszącymi chmurami. Przez tę ołowianą zasłonę nie prześmigały ani gwiazdy, ani księżyc; nie było nic, co mogłoby przerwać tę pustkę.

Spojrzał na języki płomieni i przeniósł się w przeszłość, w tamten odległy, równie bezlitosny szary wieczór, który zabrał mu wszystko.

Z Lenką i małym Jarkiem przybyli na ryby, tak jak robili to prawie każde lato. Po zostawieniu żony i synka przy rozstawianiu rzeczy w namiocie, Witold odpłynął od brzegu na starej, lecz niezawodnej łodzi.

Rozgrzejcie się herbatką, zaraz wrócę z rybim poławem, i zjemy najpyszniejszą żurawinę na świecie! mrugnął wesoło do Lenkę, a jego twarz rozpromieniła się szczęśliwym, beztroskim uśmiechem.

Bądź ostrożny, Wito, pogoda się psuje zaniepokojona rzekła żona, wpatrując się w nadciągające chmury.

Znam każdy kamień! Nie martw się! wołał już z wody, a wiosła rozcinały taflę lustrzaną.

Wylatując na swoją ulubioną przyląskę, zarzucił wędki i zanurzył się w przyzwyczajonym rytualnym oczekiwaniu. Lecz niebo nagle zamieniło się w czarną otchłań, niczym noc. Wzburzony wiatr gnął drzewa ku ziemi, a z nieba spadła ściana wody. Łódź została wywrócona, popłynęła na bok, a wtedy rozległ się ogłuszający, suchy trzask pod łódź wpadła ukryta pod wodą przyrąbka, ostro jak sztylet. Powietrze z nieprzyjemnym sykaniem gwałtownie uciekało, a chwilę później łódź zamieniła się w bezkształtny kawałek gumowatej tkaniny.

Witold próbował płynąć, lecz nagła, paląca skurczowa fala lodowatej wody porwała mu nogę. Walka z rozgniewaną naturą była nierówna. Prądy go pochwyciły, uderzyły w coś twardego, a ciemność pochłonęła świadomość. Otworzył oczy dopiero po trzech dniach. Leżał na twardym pniaku w nieznanej, przesiąkniętej dymem i ziołami chacie. Próba wstania wywołała zawroty i mdłości. Wtedy do drzwi, tupiąc nogami, wszedł stary Jan, twarz jego pomarszczona niczym mapa przeżytych lat.

Wstań burknął bez emocji, stawiając na stołku miskę z dymiącą zupą. Weź, pij tę ziołową herbatę, zatrzyma ona krew w środku. I zjedz trochę kaszy, bo inaczej nie zostaniesz przy życiu.

Gdzie ja jestem? skrzypnął Witold, a po usłyszeniu nazwy jakaś odległa, nieznana kraina przytłoczyła go, że został przeniesiony setki kilometrów od domu.

Coś cię porwało, chłopcze po krótkiej ciszy kontynuował Jan. Prawie żywi łowcy mnie przywiezli. Myśleli, że nie wrócisz.

Mężczyzna próbował podnieść się ponownie, lecz Jan machnął suchą palcami:

Leż, nie graj bohatera. Krew cię wypłynęła to koniec. Teraz zostaniesz na tym miejscu, inaczej umrzesz. Odpoczywaj. Pokornie przyjmij los.

A rodzina? Żona, syn Czy nie wiedzą, że żyję! w głosie Witolda zabrzmiała rozpaczliwa nuta. Wyobraził sobie, jak Lenka cierpi, a serce ściskało się w sztywny ból.

Nie ma tu poczty mruknął Jan. To las. Tylko wilki wyją i niedźwiedzie ryczą. Jedyna taśma bezdrożna puszcza.

Jak tu żyjecie? zapytał z autentycznym zdumieniem Witold.

Sadzimy trawy, grzyby, orzechy, jagody. Zimą zapasy chowamy w stodole. Łowcy rzadko wędrują, przynoszą podarunki. Tak żyję już dwadzieścia lat. Jan westchnął ciężko i, skrzypiąc, wspiął się na swój łóżko w kącie. Śpij. Siły musisz zebrać.

Szybko zaśnił, a Witold patrzył na blade światło blaszki na stole. Cień tańczył po ścianach, w tym tańcu pojawiały się twarze żony i syna. Tęsknota była tak ostra, że zaciskał zęby, by nie zawołać. Za ścianą wyły sztormy, zamykając wszystkie drogi i nadzieje.

Dni płynęły, jeden po drugim, niczym węzły na linie. Każdy kolejny ruch, który udało mu się wykonać obrócenie się, usiedzenie, podniesienie łyżki był małym zwycięstwem, które przynosiło odrobinę radości.

Wstał w końcu na nogi, lecz nie szybko, jak przepowiadał Jan. Gdy po raz pierwszy oparł się o laskę i wyszedł poza próg, świat był nie do poznania wszystko wokół tonęło w olśniewająco białym, nieskażonym śnieżnym puchu.

Jak mam stąd wyjść? zapytał ostro gospodarza, starając się nie zdradzić rozpaczy.

Nie da się odrzekł krótko Jan. Nie potrafisz jeszcze chodzić, a do drogi to dzień drogi, może więcej. Teraz zostaje ci zimą. Jeśli wyzdrowiejesz, wyprowadzę cię.

A łowcy? Czy nie pomogą?

Łowcy zimą w innych lasach polują. Do tej pory przychodzą wiosną i jesienią. Być może ktoś się zatoczy, jeśli los się uśmiechnie Ale nieczęsto. Te tereny są nieprzebite. Jan pokręcił głową i, jęcząc, podsunął kolejny kawałek drewna do paleniska.

Witold Iłasz wyrwał się z głębi wspomnień. Serce skurczyło się taką samą, dawno znaną boleścią. Rozdmuchał ognisko, podpalając kilka suchych gałęzi, wstał i podszedł do dziewczyny. Jej oddech stał się głębszy i równszy, choć świadomość wciąż nie wróciła. Poprawił kurtkę i wrócił do ognia, pozwalając przeszłości znowu wciągnąć go w bezlitosny wir

Stary Jan był milczkiem. Gdy Witold w końcu nabrał sił, by poruszać się po chacie, Jan powoli pomagał: usuwał śnieg przy drzwiach, by dotrzeć do komory, rąbał drewno, podgrzewał piec. Żar, który Jan przygotowywał z zebranych latem ziół, przypominał mu Lenkę i ona lubiła dodać do herbaty mięte i dziewanny. Te wspomnienia były jednocześnie słodkie i gorzkie, niczym rana, która nigdy nie przestaje pulsować.

Zima ciągnęła się bez końca, jakby czas zamarł w lodowej pułapce. Lecz w końcu, gdy wiosna przybyła nieśmiało, śnieg topniał niechętnie, centymetr po centymetrze ustępując ziemi. Dwa kolejne miesiące trwała walka między zimą a wiosną, a gdy Witold poczuł w nogach dawną siłę, Jan legł.

Nie mogę już cię prowadzić, jak się umówiliśmy wymamrotał, leżąc na swym łóżku. Sam leżę. Podniosłem cię, a teraz muszę zadbać o siebie.

Co zrobisz, zostaniesz tu sam? PójdzWitold ruszył w drogę, wiedząc, że jedyną pewną przystanią jest dom, do którego w sercu nosi pamięć o Lence i Bognie.