– Starasz się! – Tamara załamała ręce. – Czterdzieści lat patrzę na twoje wysiłki! Pamiętasz, jak kupowałeś tę działkę?

– Starasz się! – Tamara załamała ręce. – Czterdzieści lat patrzę na twoje starania! Pamiętasz, jak kupowałeś działkę?

– Ile można powtarzać to samo! – Tamara Grzegorzewna rzuciła na stół plik dokumentów. – Zakład emerytalny żąda zaświadczenia o dochodach z ostatnich pięciu lat, a ty mi od trzech miesięcy przynosisz jakieś niezrozumiałe papiery!

– Tomu, przecież tłumaczyłem – Wiktor Szymonowicz rozłożył bezradnie ręce – w archiwum powiedzieli, że dokumenty z dziewięćdziesiątego ósmego roku zaginęły podczas przenosin. Co ja mogę zrobić?

– A próbowałeś myśleć głową? – żona wstała od stołu i zaczęła chodzić po pokoju. – Pytałeś w księgowości fabryki? Zwróciłeś się do dyrektora? Czy tylko umiesz rozkładać ręce?

Wiktor skrzywił się z bólu. Od pół roku, gdy przeszedł na emeryturę, każdy dzień stawał się próbą. Tamara wciąż znajdowała powód do pretensji, a on czuł się jak winowajca w szkole.

– Fabrykę dawno zamknięto – powiedział cicho. – A tamten dyrektor zmarł jeszcze w latach dwutysięcznych.

– Właśnie! – Tamara obróciła się do niego. – Trzeba było zająć się tym wcześniej, a nie czekać, aż sytuacja wymusi. Teraz przez twoją lekkomyślność możemy stracić dodatek do emerytury.

Wiktor spuścił wzrok. Żona miała rację, jak zawsze. Rzeczywiście nie zatroszczył się w porę o dokumenty, liczył, że jakoś to będzie. Ale teraz okazało się, że bez zaświadczenia o dochodach nie dostanie należnej dopłaty za szkodliwość.

– Spróbuję jeszcze poszukać w archiwum wojewódzkim – mruknął.

– Tak, spróbujesz – Tamara usiadła z powrotem przy stole i zaczęła przeglądać papiery. – Jak przez całe życie próbowałeś. Pamiętasz, jak obiecywałeś załatwić meldunek naszej Kasi, gdy wychodziła za mąż? Dwa lata łaziłeś po urzędach, a w końcu sama wszystko załatwiła.

Wiktor westchnął. Sprawa meldunku córki do dziś była drażliwym tematem w rodzinie. Wtedy rzeczywiście obiecywał złote góry, a w efekcie tylko wszystkich zmęczył.

– Może odwiedzimy Kasię? – zaproponował. – Ona pracuje w urzędzie, może coś podpowie.

– Kasia ma swoje życie, a nie rozwiązuje nasze problemy – odparła Tamara. – Przestań liczyć na córkę. Sam powinieneś radzić sobie z męskimi sprawami.

Męskie sprawy. Wiktor uśmiechnął się gorzko. Całe życie starał się być prawdziwym mężczyzną, głową rodziny. Pracował jako tokarz w fabryce, przynosił pensję do domu, nie pił, nie palił. Ale z czasem coraz częściej czuł się nieudacznikiem.

– Dobrze, jutro od rana pójdę do archiwum wojewódzkiego – powiedział, wstając z kanapy.

– Tylko nie zapomnij zabrać dowodu – pouczyła Tamara. – I zapisz dokładny adres, żeby znowu nie trafić nie tam, gdzie trzeba, jak ostatnio.

Wiktor skinął głową i poszedł do kuchni napić się herbaty. Za oknem zapadał zmrok, na podwórku zapalały się latarnie. Patrzył na znajomy widok i zastanawiał się, kiedy jego życie zaczęło się sypać.

Dawniej Tamara nie była taka surowa. Gdy pobrali się trzydzieści lat temu, była czułą, troskliwą kobietą. Umiała wesprzeć, dodać otuchy, nawet gdy coś nie wychodziło. A teraz każdy jego błąd stawał się pretekstem do długich kazań.

– Wituś, zjesz kolację? – zapytała Tamara z pokoju.

– Tak, oczywiście – odpowiedział.

– To obierz ziemniaki, a ja usmażę kotlety.

Wiktor wyciągnął z siatki ziemniaki i zabrał się do obierania. Monotonna praca uspokajała, pozwalała nie myśleć o problemach. Ale wtedy zadzwonił telefon.

– Tato, cześć! – rozległ się głos córki. – Co słychać?

– Kasieńko, kochanie – Wiktor od razu się ożywił. – Dobrze, że dzwonisz. Jak wnuczka?

– Marysia ma się dobrze, chodzi do przedszkola. Słuchaj, tato, mama mówiła, że macie problem z dokumentami do emerytury?

– Tak, właśnie nie mogę dostać zaświadczenia o dochodach. Archiwum twierdzi, że dokumenty zginęły.

– Rozumiem. A zgłaszałeś się do ZUS? Przecież tam też muszą mieć dane o twoich składkach.

Wiktor zamyślił się. Rzeczywiście, dlaczego nie wpadł na tak proste rozwiązanie?

– Nie, nie zgłaszałem się. Myślisz, że to pomoże?

– Oczywiście, że pomoże. Tam są wszystkie wpłaty od dziewięćdziesiątego drugiego roku. Idź jutro, nie zwlekaj.

– Dobrze, na pewno pójdę.

– I tato – głos Kasi zmiękł – nie martw się tak. Wszystko się ułoży.

Po rozmowie z córką Wiktor poczuł przypływ sił. Kasia zawsze potrafiła go wesprzeć, inaczej niż żona. Szybko skończył obierać ziemniaki i poszedł powiedzieć Tamarze o radzie córki.

– Widzisz – odezwała się żona, słysząc o ZUS-ie – od razu trzeba było tam iść, a nie wałęsać się po archiwach. Tylko czas zmarnowałeś.

Wiktor milczał. Sprzeczanie się z Tamarą nie miało sensu – i tak znalazłaby powód do pretensji.

Następnego dnia poszedł do ZUS-u. Kolejka była niewielka i dość szybko trafił do okienka.

– Zaświadczenie o składkach? – powtórzyła młoda urzędniczka. – Oczywiście, możemy wystawić. Tylko jest problem – w bazie brakuje danych z dziewięćdziesiątego ósmego roku.

– Jak to brakuje? – nie zrozumiał Wiktor.

– Składki za ten rok nie widnieją. Pewnie fabryka ich nie przekazała.

– Co w takim razie robić?

– Potrzebne jest zaświadczenie z miejsca pracy o wysokości wynagrodzenia za ten okres.

Wiktor poczuł, jak serce mu zamiera. Znowu to samo błędne koło.

– Ale fabryka już dawno nie działa – powiedział zdezorientowany.

– W takim razie trzeba zwrócić się do archiwum zakładu. Dokumenty powinny tam trafić po likwidacji.

Kobieta podała adres archiwum. Wiktor zapisał i powlókł się do domu. Nastrój miał fatalny.

– No i co, dostałeś zaświadczenie? – przywitała go Tamara.

– Nie – westchnął. – Znowu potrzebne zaświadczenie z fabryki.

– Mówiłam, że na darmo tam idziesz! – wybuchnęła żona. – Ile razy trzeba powtarzać – myśl głową