– Starasz się! – Tamara załamała ręce. – Czterdzieści lat patrzę na twoje starania! Pamiętasz, jak kupowałeś tę działkę?

— Starasz się! — Weronika załamała ręce. — Czterdzieści lat patrzę, jak się starasz! Pamiętasz, jak kupowałeś tę działkę?

— Ile można powtarzać to samo! — Weronika Stanisławowa cisnęła na stół plik dokumentów. — ZUS żąda zaświadczenia o dochodach z ostatnich pięciu lat, a ty mi od trzech miesięcy przynosisz jakieś nieczytelne świstki!

— Weruś, przecież tłumaczyłem — Marian Bogumił wzruszył ramionami — w archiwum powiedzieli, że dokumenty z dziewięćdziesiątego ósmego zgubiły się przy przenosinach. Co ja mogę zrobić?

— A próbowałeś myśleć głową? — żona wstała od stołu i zaczęła chodzić po pokoju. — Pytałeś w księgowości fabryki? Zwróciłeś się do dyrektora? Czy tylko umiesz rozkładać ręce?

Marian skrzywił się z bólem. Minęło pół roku, odkąd przeszedł na emeryturę, a każdy dzień stawał się próbą. Weronika wciąż znajdowała powody do wyrzutów, a on czuł się jak winny uczeń.

— Fabryka dawno zamknięta — szepnął. — A tamten dyrektor umarł jeszcze w latach dwutysięcznych.

— Właśnie! — Weronika odwróciła się do niego. — Trzeba było wcześniej się tym zająć, a nie czekać, aż przyciśnie. Teraz przez twoje niedbalstwo stracimy dodatek do emerytury.

Marian spuścił wzrok. Żona miała rację, jak zawsze. Naprawdę nie zadbał wcześniej o dokumenty, liczył, że jakoś to będzie. A teraz okazało się, że bez zaświadczenia o dochodach nie dostanie dodatku za szkodliwość.

— Spróbuję jeszcze poszukać w archiwum wojewódzkim — mruknął.

— Tak, spróbujesz — Weronika usiadła z powrotem i zaczęła przeglądać papiery. — Jak całe życie próbujesz. Pamiętam, jak obiecywałeś załatwić meldunek dla naszej Kasi, gdy wychodziła za mąż. Dwa lata łaziłeś po urzędach, a w końcu sama wszystko załatwiła.

Marian westchnął. Sprawa meldunku córki wciąż była bolesnym tematem. Wtedy naprawdę obiecywał złote góry, a tylko wszystkich zamęczył.

— Może odwiedzimy Kasię? — zaproponował. — Pracuje w urzędzie, może coś podpowie.

— Kasia ma swoje życie, a nie nasze problemy — odcięła Weronika. — Przestań liczyć na córkę. Sam powinieneś radzić sobie z męskimi sprawami.

Męskie sprawy. Marian uśmiechnął się gorzko. Całe życie starał się być prawdziwym mężczyzną, głową rodziny. Pracował jako tokarz, wnosił pensję do domu, nie pił, nie palił. Ale z czasem coraz częściej czuł się nieudacznikiem.

— Dobrze, jutro rano pójdę do archiwum — powiedział, wstając z kanapy.

— Tylko nie zapomnij dowodu — pouczyła Weronika. — I zapisz dokładny adres, żebyś znów nie trafił nie tam gdzie trzeba, jak ostatnio.

Marian skinął głową i poszedł do kuchni napić się herbaty. Za oknem zapadał zmierzch, na podwórku zapalały się latarnie. Patrzył na znany widok i myślał, kiedy jego życie zaczęło się sypać.

Dawniej Weronika nie była taka ostra. Gdy pobrali się trzydzieści lat temu, była czułą, troskliwą kobietą. Umiała wesprzeć, dodać otuchy, nawet gdy coś nie wychodziło. A teraz każdy jego błąd stawał się powodem do godzinnych kazań.

— Marian, zjesz kolację? — zapytała Weronika z pokoju.

— Tak, oczywiście — odpowiedział.

— To obierz ziemniaki, a ja usmażę kotlety.

Marian wyjął z siatki ziemniaki i zaczął je obierać. Monotonna praca uspokajała, pozwalała nie myśleć o problemach. Ale zadzwonił telefon.

— Tato, cześć! — rozległ się głos córki. — Co słychać?

— Kasiu, kochanie — Marian od razu się ożywił. — Dobrze, że dzwonisz. Jak wnuczka?

— Zosia w porządku, chodzi do przedszkola. Słuchaj, tato, mama mówiła, że macie problem z dokumentami do emerytury?

— Tak, nie mogę dostać zaświadczenia o dochodach. W archiwum twierdzą, że papiery zginęły.

— Rozumiem. A w ZUSie byłeś? Przecież tam też powinni mieć dane o twoich składkach.

Marian zamyślił się. Dlaczego nie wpadł na tak proste rozwiązanie?

— Nie, nie byłem. Myślisz, że to pomoże?

— Oczywiście. Tam są wszystkie składki od dziewięćdziesiątego drugiego. Idź jutro, nie zwlekaj.

— Dobrze, na pewno pójdę.

— I tato — głos Kasi zmiękł — nie martw się tak. Wszystko się ułoży.

Po rozmowie z córką Marian poczuł przypływ sił. Ona zawsze potrafiła go wesprzeć, inaczej niż żona. Szybko skończył obierać ziemniaki i poszedł opowiedzieć Weronice o radzie Kasi.

— Widzisz — powiedziała żona, słysząc o ZUSie — od razu tam trzeba było iść, a nie wałęsać się po archiwach. Tylko czas zmarnowałeś.

Marian milczał. Sprzeczanie się z Weroniką nie miało sensu, i tak znalazłaby powód do przytyku.

Następnego dnia poszedł do ZUSu. Kolejka była krótka, więc szybko trafił do urzędniczki.

— Zaświadczenie o składkach? — kobieta za okienkiem spojrzała na niego. — Możemy wystawić. Tylko jest problem — w bazie brakuje danych za dziewięćdziesiąty ósmy rok.

— Jak to brakuje? — Marian nie rozumiał.

— Składki za ten rok nie widnieją. Pewnie fabryka nie przekazała danych.

— Co w takim razie robić?

— Potrzebne jest zaświadczenie z pracy o wysokości wynagrodzenia z tamtego okresu.

Marian poczuł, jak serce mu zamiera. Znowu ten sam błędny krąg.

— Ale fabryka już nie istnieje — powiedział zdezorientowany.

— W takim razie trzeba się zwrócić do archiwum zakładowego. Dokumenty powinny tam trafić po likwidacji.

Kobieta podała adres archiwum. Marian zapisał i powlókł się do domu. Nastrój miał pod psem.

— No i co, dostałeś zaświadczenie? — przywitała go Weronika.

— Nie — westchnął. — Znowu potrzebne zeznanie z fabryki.

— Mówiłam, że na darmo tam poszedłeś! — żona wybuchn