– Starasz się! – Tamara załamała ręce. – Czterdzieści lat patrzę na twoje starania! Pamiętasz, jak kupowałeś działkę?

— Starasz się! — Toma klasnęła w dłonie. — Czterdzieści lat obserwuję twoje starania! Pamiętasz, jak kupowałeś tę działkę?

— Ile można powtarzać to samo! — Toma rzuciła na stół plik dokumentów. — W ZUS-ie chcą zaświadczenie o dochodach z ostatnich pięciu lat, a ty mi od trzech miesięcy przynosisz jakieś niezrozumiałe świstki!

— Tomuś, no przecież tłumaczyłem — Wiesiek rozłożył ręce — w archiwum powiedzieli, że dokumenty z dziewięćdziesiątego ósmego zagubiły się przy przenosinach. Co ja mogę poradzić?

— A próbowałeś myśleć głową? — żona wstała od stołu i zaczęła chodzić po pokoju. — Pytaleś w księgowości fabryki? Zwracałeś się do dyrektora? Czy tylko umiesz rozkładać ręce?

Wiesiek skrzywił się boleśnie. Od pół roku, kiedy przeszedł na emeryturę, każdy dzień stawał się próbą. Toma wciąż znajdowała powód do wyrzutów, a on czuł się jak skarcony uczeń.

— Fabryka dawno zamknięta — szepnął. — A tamten dyrektor umarł jeszcze w latach dwutysięcznych.

— Właśnie! — Toma odwróciła się do niego. — Trzeba było zająć się tym wcześniej, a nie czekać, aż przyciśnie. Teraz przez twoje roztargnienie stracimy dodatek do emerytury.

Wiesiek spuścił wzrok. Żona miała, jak zwykle, rację. Faktycznie nie zadbał w porę o dokumenty, liczył, że jakoś się ułoży. A teraz okazało się, że bez zaświadczenia o zarobkach nie dostanie należnej dopłaty za pracę w szkodliwych warunkach.

— Spróbuję jeszcze w archiwum wojewódzkim — mruknął.

— Tak, spróbujesz — Toma wróciła do stołu i zaczęła porządkować papiery. — Jak całe życie próbowałeś. Pamiętasz, jak obiecywałeś załatwić Melce zameldowanie, gdy wychodziła za mąż? Dwa lata łaziłeś po urzędach, a w końcu ona sama wszystko załatwiła.

Wiesiek westchnął. Sprawa meldunku córki wciąż była drażliwym tematem. Wtedy rzeczywiście obiecywał złote góry, a tylko wszystkich zmęczył.

— Może pojedziemy do Melki? — zaproponował. — Ona pracuje w urzędzie, może coś podpowie.

— Mela ma swoją pracę i rodzinę, a nie nasze problemy — odcięła Toma. — Dość już liczyć na córkę. Sam powinieneś radzić sobie z męskimi sprawami.

Męskie sprawy. Wiesiek gorzko się uśmiechnął. Całe życie starał się być prawdziwym mężczyzną, głową rodziny. Pracował jako tokarz, przynosił pensję do domu, nie pił, nie palił. Ale od lat coraz częściej czuł się jak nieudacznik.

— Dobrze, pójdę jutro do archiwum — powiedział, wstając z kanapy.

— Tylko nie zapomnij dowodu — pouczyła Toma. — I zapisz dokładny adres, żebyś znów nie trafił nie tam gdzie trzeba, jak ostatnio.

Wiesiek skinął głową i poszedł do kuchni napić się herbaty. Za oknem zapadał zmierzch, zapalały się latarnie. Patrzył na znajomy widok i myślał, kiedy jego życie potoczyło się tak źle.

Dawniej Toma nie była taka ostra. Gdy pobrali się trzydzieści lat temu, była czułą, troskliwą kobietą. Umiała wesprzeć, dodać otuchy, nawet gdy coś nie wychodziło. Teraz każdy jego błąd był pretekstem do długich kazań.

— Wiesiu, zjesz kolację? — zapytała Toma z pokoju.

— Tak, oczywiście — odpowiedział.

— To obierz ziemniaki, a ja usmażę kotlety.

Wiesiek wyjął z siatki ziemniaki i zabrał się do obierania. Monotonna praca uspokajała, pozwalała nie myśleć o problemach. Ale wtedy zadzwonił telefon.

— Tato, cześć! — rozległ się głos córki. — Co u was?

— Meluś, kochanie — Wiesiek od razu się ożywił. — Dobrze, że dzwonisz. Jak Zosia?

— Zosia w porządku, chodzi do przedszkola. Słuchaj, tato, mama mówiła, że macie problem z dokumentami do ZUS-u?

— Tak, właśnie nie mogę dostać zaświadczenia o zarobkach. W archiwum twierdzą, że dokumenty zginęły.

— Rozumiem. A byłeś w ZUS-ie? Przecież oni też powinni mieć dane o twoich składkach.

Wiesiek zamyślił się. Dlaczego nie wpadł na coś tak oczywistego?

— Nie, nie byłem. Myślisz, że to pomoże?

— Oczywiście. Składki są ewidencjonowane od dziewięćdziesiątego drugiego. Idź jutro, nie zwlekaj.

— Dobrze, na pewno pójdę.

— I tato — głos Meli zmiękł — nie przejmuj się tak. Wszystko się ułoży.

Po rozmowie z córką Wiesiek poczuł przypływ energii. Mela zawsze potrafiła go wesprzeć, inaczej niż żona. Szybko skończył obierać ziemniaki i poszedł powiedzieć Tomie o radzie córki.

— Widzisz — powiedziała żona, słysząc o ZUS-ie — od razu trzeba było tam iść, a nie włóczyć się po archiwach. Tylko czas zmarnowałeś.

Wiesiek milczał. Sprzeczanie się z Tomą nie miało sensu — i tak znalazłaby powód do narzekania.

Następnego dnia poszedł do ZUS-u. Kolejka była krótka, więc szybko trafił do urzędniczki.

— Zaświadczenie o składkach? — kobieta za okienkiem uniosła brew. — Możemy wystawić. Tylko że w bazie brakuje danych z dziewięćdziesiątego ósmego.

— Jak to brakuje? — Wiesiek zmieszał się.

— Składki za ten rok nie widnieją. Pewnie fabryka ich nie przekazała.

— Co w takim razie robić?

— Potrzebne jest zaświadczenie z pracy o wysokości zarobków z tamtego okresu.

Wiesiek poczuł, jak opada mu serce. Znowu błędne koło.

— Ale fabryka już nie istnieje — powiedział bezradnie.

— W takim razie proszę udać się do archiwum zakładowego. Dokumenty powinny tam trafić po likwidacji.

Kobieta podała adres. Wiesiek zapisał i powlókł się do domu. Nastrój miał pod psem.

— No i co, dostałeś zaświadczenie? — przywitała go Toma.

— Nie — westchnął. — Znowu potrzebne jest z fabryki.

— Mówiłam, że na darmo tam idziesz! — żona wybuchnęła. — Ile razy mam powtarzać — trzeba myśleć!

— Tomuś, nie krzycz — poprosił. — Przecież się staram.

— Starasz się! — Toma załamała ręce. — Czterdzieści lat patrzę, jak się starasz! Pamiętasz, jak kupowałe