Odejście starca… Staruszka wiedziała o tym, czuła to każdą cząstką swojej duszy przywiązanej do starca.

Stary odchodził… Staruszka wiedziała o tym, czuła każdym kawałkiem swojej duszy, która zrosła się z nim na wieki.

Przyjęła to spokojnie, na zewnątrz nic nie zdradzało jej lęku. W środku bała się, choć wiedziała, że długo po nim nie pożyje. Jak? Jak żyć bez Jacka, kochanego, bliskiego, a jednak tak odległego? Śniegu pragniesz, a ty?

Kto powiedział, że uczucia z czasem stygną? To w waszych mądrych książkach stoi? Nie wierzcie, nic nie stygnie! Wciąż serce trzepoce się jak ptak na dźwięk jego głosu. To nie żart — całe życie razem, sześćdziesiąt lat, czego więcej chcieć!

Zrośli się ze sobą, splątali, złączyli, że ani minuty bez siebie wytrzymać nie mogli. Jak go teraz puści? Jak tu zostać sama? Po co? Po co żyć? Bez Jacka i życia nie ma. Tak myślała staruszka, przeglądając kufer, rzucając rzeczy na trzy stosy. To dzieciom — niech pamiętają. To sąsiadom rozdać, a to, najmniejszy stosik, dla niej — póki jeszcze tu jest, niech patrzy i wspomina Jacka.

— Kasiu, Kasiuuu — słyszy ledwo słyszalny głos starca. — Kasiuuu!
— Idę, idę, Jacek, idę, kochanie — zerwała się, poprawiając spódnicę, zajrzała za parawan. — Obudziłeś się, Jacek? Naleśników może, co? Naleśników chcesz?

— Kasiu — szeptał starzec, wodząc niewidzącymi oczami po suficie. — Kasiu…
— Jestem tu, kochanie, jestem — wzięła jego dłoń, niegdyś szeroką jak łopata, teraz wychudzoną i pomarszczoną, podobną do ptasiej łapki. — Co, co, kochanie? Jestem z tobą!
— Kasiu, wybacz… Wybacz, Kasiu…
— Ależ co ty, co ty…

— Nie kochałem cię — syczał starzec. — Głupi byłem… Gdyby tak wrócić, wszystko inaczej by było, Kasia…
— Daj spokój, Jacek. Jak to nie kochałeś? Kochałeś, po swojemu, ale kochałeś. Inaczej czyżbyśmy przeżyli razem sześćdziesiąt lat? No, już teraz nie czas…
— Kasiu, dzieci…
— Jadą, Jacek, jadą. Dałam znać, nie ja, Zosia z poczty wysłała depesze. Do Wieczora wszyscy będą — mówiła, głaszcząc jego rękę. — Zdrzemnij się, Jacek, a ja ci rosół ugotuję…

— Nie trzeba — szeptał. — Daj rękę, posiedź ze mną. Wybacz, Kasiu!
— Nigdy nie miałam do ciebie żalu, Jacek. To ty mi wybacz, może gdybym ci się tak nie przyczepiła jak kleszcz, życie twoje potoczyłoby się inaczej, kochanie!
— Nie, Kasia — pokręcił głową. — Nie, Kasia, to było przeznaczenie…

Z kącika oka starca stoczyła się mętna łza, wędrując po pomarszczonym policzku, aż zniknęła w zmarszczkach jego starej, brunatnej skóry.

Do wieczora zjechali się dzieci, sami już prawie starzy.

Myślała staruszka.

Marek, najstarszy, siwy jak gołąb. Dostojny, stateczny, taki był od dziecka. Staruszka trochę się go bała — Marek profesor, uczony człowiek, mieszka w Warszawie.
— Marku, synku, całkiem siwy!
— Tak, mamo, lata biorą swoje. Już jestem dziadkiem, pamiętasz, że zostałaś prababcią? — patrzył uważnie.
— Ojej, synku, jakże nie! Fotografie, Zosia twoja przysłała, tam, pod szkłem, wszystkie przechowuję.

Po lewej szkło — tam my, wy mali, nasi rodzice, wujek mój Jan, Tadzik, braciszek, co z frontu nie wrócił, nawet listu nie dostaliśmy. Starzy moi dziadkowie, ciotki, wujkowie Jackowi. Brat jego Tadek, o, wesołek był! Jak zagrał oberka, to nogi same w pląsy szły!

A tu Mitrek, sąsiad nasz, pamiętasz wujka Stacha? To on nowe szkło zrobił, tam teraz młodzi — wnuki, prawnuki.

Więc widzisz, Marku, synku, za wcześnie jeszcze mamę skreślać!
— Ja cię nie skreślam, matko. Żyj długo! Dopóki wy żyjecie, my czujemy się jeszcze dziećmi…

Tadek, bracie, może na ryby, co?
— Może — odwrócił się do matki. — Mamo, można?
— A jakże! — uśmiechnęła się staruszka. — Oczywiście, że można!

— Ojciec, dość się już wylegiwać! — to już Tadzio, najmłodszy z braci, wciąż żwawy, w dżinsach, bez brzucha, smukły, opalony. Tadzio pływa na wielkim statku, po różnych krajach bywa i zawsze przywozi rodzicom różne rzeczy, choć starzy i tak ich nie używają, odkładają na czarną godzinę.

Jedyny wyjątek — telewizor, kolorowy, japoński. Cała wieś przychodzi do nich na filmy po „Wiadomościach”, zimą co innego robić? A potem długo jeszcze dyskutują o tym, co obejrzeli.

Starzec słabo się uśmiechnął. Tadzio zawsze był jego ulubieńcem, taki sam jak on, żywiołowy, wesoły.
— Tadziu, synu, dzieci moje, Marku, Tadku… A gdzież Anka?
— Jestem, tato — wysunęła się zza braci. Drobna, chuda, żywy obraz matki z młodości, dorosła już Anka!
— Córuchna… Wybaczcie mi, dzieci…
— Co ty, tato!
— Ojcze, daj spokój!
— Tatusiu, co ty…
— Wybaczcie — szeptał starzec. — Za mało wam dałem… za mało miłości…
— Przestań, ojcze!
— Tak, tato, przestań!
— Dzięki wam i mamie staliśmy się ludźmi, a nasze dzieci wyszły na ludzi dzięki ziarnu, które wy posialiście…

Wstań lepiej! Dach, Tadek mówi, na szopie trzeba poprawić, Anka z mamą pierogi ulepią, a my po łaźni po kieliszku, pierogami zakąsimy…

Starzec uśmiechnął się ciepło. Długie życie przeżył. Całe życie miał sobie za złe, że żyje z niekochaną.

Że nie odważył się podejść do tamtej, wymarzonej, ukochanej. Tak tylko deptał pod jej oknami. Dziesięć woreczków tytoniu wypalił. Stał pod topolą naprzeciw, czekał…

Na co czekał? Kto wie? Może myślał, że sama się domyśli, wyjdzie, podejdzie, za rękę weźmie.

Przecież na potańcówkach wymieniali spojrzenia, siadali blisko, a serce w piersi zamierało!

Czemu się nie odważył? Czemu nigdy jej nie odprowadził? Patrzyła— Czemu nie podszedł, czemu nie zabrał jej, dlaczego nie porwał, dlaczego nie powiedział, że kocha, aż w końcu ktoś inny się zjawił, zaprosił ją do tańca, odprowadził do domu i zaraz wzięli ślub.

— Jacek też był na tym weselu.

— Nieszczęśliwa panna młoda siedziała, nie spuszczając z niego oczu.

— Ech, myślał wciąż, trzeba było porwać, zabrać, uczynić swoją.

— Zamiast tego upił się jak świnia z Frankiem Skórą, swoim najlepszym kumplem, pokłócili się, pobili, a potem nawet nie pamiętali, o co poszło.

— Z Frankiem się pogodził, ale miłość stracił.

— Ożenił się z Kasią, bo dziewczyna w niego wpatrzona była jak w obraz.

— Wiedziała, że nie kocha.

— Całe życie z lodem w sercu przeżyła.

— Dopiero gdy dzieci odleciały z gniazda, zrozumiał Jacek, że bez swej Kasi żyć nie umie.

— Wstyd mu było za lata jej młodości, zmarnowane.

— Do kina szli, na koncert, na zebranie — on zawsze krok przed nią, a ona z tyłu.

— A przecież i ona chciała przyjść pod rękę z mężem, by ludzie mówili: patrzcie, Kasia z Jackiem.

— Nigdy tak nie mówili.

— Zawsze ona osobno, on osobno.

— Na zabawach nawet nie siedzieli razem.

— A ona go kochała.

— I gdyby mu, głupiemu, trzydzieści lat wcześniej przyszło do głowy wyznać, że z czasem też pokochał swoją żonę — może nie tak, jak tamtą, płomienną, pierwszą, ale spokojnie, mocno — pokochał przecież…

— Nie.

— Nie, duma zagryzła, wstydliwość czy co?

— Co mu wtedy stanęło na drodze do Stasi?

— Co mu nie dało powiedzieć żonie choć raz, choć raz jeden, że kocha?

— Dlatego i dzieciom wydawało się, że za mało je kocha — cały czas starał się chronić, pomagać, by nie czuły tego braku.

— Kasiu — zawołał znów słabym głosem. — Kasieńko…

— Oj, kochanie, jesteśmy tu, może rosołku, Jacek?

— Nie — zamachał ręką. — Nie, zostań! Niedługo odejdę.

— Co ty, co ty, dzieci patrzą, chłopcy dach na szopie prawie nowy zrobili, my z Anką gotujemy…

— Czas mi, Kasia… Wybacz, kochana, za wszystko. Ja… ja… kocham cię, Katarzyno — wypowiedział z ulgą. — Nie myśl, całe życie cię kochałem — mówił, a głos miał jak młody chłopak. — Wybacz mi, głupca, że nie okazywałem, wybacz, Kasiu…

— Jaceeeek — rozległo się po całym podwórzu, krzyk poniósł się przez wieś, hen, po polach, nad rzekę, aż do uszu każdego, krzyk zranionego zwierza. — Jaceeeek, nie odchodź, co ty, kochanieee! Jaceeeek, jak to możeee… Jaceeeek!

— Mamo, mamusiu, uspokój się, mamusiu! Lekarza, lekarza, mamie słabo!

Jak przez sen przeżyła staruszka wszystko: pożegnania, pogrzeb…

I położyła się…

— Marku, Tadku, Tadziu, Anusiu, dzieci moje! Zaczekajcie, nie odjeżdżajcie, żeby nie wracać po raz drugi. Nie zatrzymam was długo, nie martwcie się.

Wybaczcie mnie i ojca, jeśli w czymś zawiedliśmy…

— Mamo — płakała córka. — Jedź ze mną…

— Nie, córeńko. Tacie tam beze mnie źle, pójdę za nim…

Dziewiątego dnia staruszki nie stało.

Cichy wiatr zaszeleścił liśćmi starej jabłoni, pod którą tak często siedzieli, trzymając się za ręce, a teraz oboje spoczęli obok siebie na wieki.