Normalnych tu nie ma

Jadwiga zeszła z łodzi pachnącej żywicą i leśnym mułem i od razu poczuła, że nie wróci już do miasta. Powietrze nad Bieszczadami było inne: wilgotne, przesycone zapachem sosny, mchu, ryby i czegoś jeszcze, jakby sama żywiołowość przyrody wdzierała się w płuca.

Witaj, rzekł przewodnik w kamizelce wędkarskiej, młody mężczyzna o imieniu Michał. To baza Żywe Wody. Rozstaw namiot, gdzie chcesz. Toaleta tam po lewej. Chcesz pracować? Jutro o óśmej zbieramy brudy przy brzegu. Sprzątamy teren.

Jadwiga skinęła głową. Słowo pracować nie wywoływało strachu. Straszne było milczenie. Po raz pierwszy od miesięcy nikt nie zadawał jej pytań. Nikt nie pytał: Jak się masz?, Udało się?, Znowu będziesz nauczycielką?. Nikt nie patrzył z litością ani niepokojem.

Rozbiła namiot na wzgórzu przy samym brzegu rzeki Dunajec. Usiadła na kłodzie, zdjąła buty i włożyła stopy w lodowatą wodę. Po raz długi nie wypłakała się.

Minęły dwa tygodnie. Jadwiga nosiła wiadra, kopała rowy, myła garnki. Ręce były podrapane, plecy bolały od ciężkiego sprzętu, ale w głowie panowała cisza. Na bazie byli różni ludzie: studenci, biolodzy, byli programiści, artyści, wolontariusze ze wszystkich zakątków Polski. Wszyscy trochę dziwni, trochę zagubieni.

Kim byłaś? zapytała pewnego wieczoru Bronka, dziewczyna z rudymi dredami i głosem jak z radia retro.

Nauczycielką historii sztuki. Uniwersytet w Krakowie. odpowiedziała Jadwiga.

Dlaczego odeszłaś? dopytała.

Syn zmarł rok temu. Utopił się. Nie miałam już słów. Jadwiga przycisnęła dłonie do piersi.

Bronka nie krzyknęła, nie machnęła rękami. Po prostu skinęła:

Rozumiem. Mój ojciec miał raka, odszedł w grudniu. Wyjechałam tutaj, bo inaczej zwariowałabym.

Tu nie zwariuje się? zapytała Jadwiga.

Zwariować można wszędzie. Tu po prostu nie jest strasznie. uśmiechnęła się Bronka.

Jadwiga po raz pierwszy się uśmiechnęła.

Zaczęła rysować na kartonie z dawnych worków. Szkice rzeki, ptaków, ludzi przy ognisku. Czasem własnego syna, ale już w kamizelce wędkarskiej i z wiosłem, uśmiechniętego.

Pewnego dnia ktoś powiesił jej rysunki na sznurkach przy stołówce. Wieczorem każdy przyniósł własne: zdjęcia, wiersze, prace z kory.

Ogłaszam Dzień Samowyrazu, wykrzyknął radośnie Andrzej, wysoki, nieporządnie włosy, koordynator bazy. Pokażcie, kim byliście, kim jesteście, kim chcecie być!

A ty? zapytała Jadwiga.

Byłem marketerem. Teraz człowiekiem z toporem. I to mi się podoba. odpowiedział z szerokim uśmiechem.

Oboje wybuchnęli śmiechem i przestali wstydzić się swoich blizn.

Trzeci miesiąc przyniósł kłopoty. Nie z lasu, lecz z miasta. Na łódce przybyły matka i siostra Jadwigi. Jakby wyłoniły się z jaskrawych kurtek, z olbrzymimi walizkami i twarzami pełnymi pretensji.

Jadwigo! Zwariowałaś? krzyknęła matka przy namiocie. Gdzie ty jesteś? Tu ludzie to dzikowie! Co ty robisz? Boże, to w ogóle legalne?

Siostra Wiktoria rozglądała się, jakby szukała, gdzie się pożalić.

Martwiliśmy się o ciebie! Nie odbierasz telefonu, nie odpisujesz, zniknęłaś jak nastolatka. A przy okazji masz już prawie czterdzieści! Jesteś nauczycielką!

Jadwiga milczała. Ognisko zamarło. Bronka podeszła od tyłu i dotknęła jej ramienia:

Potrzebujesz? zapytała.

Nie. Poradzę sobie sama. odpowiedziała.

Matka kontynuowała: Myśleliśmy, że jesteś w depresji. Umówiliśmy się z psychoterapeutą, on mówi, że potrzebujesz rehabilitacji.

To właśnie moja rehabilitacja, mamo. odparła Jadwiga.

Nie bądź głupia. Śpisz w namiocie! Noszisz wodę! Chodzisz z obcymi!

Oni nie są obcy. A ty od dawna mnie nie słyszysz.

Jadwigo wtrąciła Wiktoria nie słyszysz nas. My jesteśmy twoją rodziną!

Gdzie byliście, kiedy leżałam pod kocem tygodniami? Kiedy nie mogłam wstać? Kiedy codziennie myślałam, że lepiej byłoby umrzeć zamiast niego?

Staraliśmy się pomóc! wymamrotały.

Nie. Dzwoniliście i mówiliście: Zbierz się, jesteś silna. Silna to nie pomoc. To wymówka, żeby nie być przy tobie.

Na chwilę zapadła cisza, jedynie woda szumiała, jakby przytakiwała.

Andrzej podszedł z kubkiem herbaty. Matka wstała:

Kto to? Zakażony? spytała przerażona.

To człowiek. Jeden z niewielu, co nie boi się mojego bólu. A ja nie jestem zakażona. Jestem żywa. odparł Andrzej.

Jesteś szalona wyszeptała Wiktoria. Po prostu szalona.

Może i tak, ale to mój wybór. powiedziała Jadwiga.

Rodzina wyjechała następnego dnia, bez pożegnań. Jadwiga siedziała na przystani boso, trzymając w ręku słoik miodu. Bronka usiadła obok.

Jak się