Normalnych tu nie ma

Nie było tu nikogo normalnego

Zofia zeszła z łódki, pachnącej żywicą i leśnym mchem, i od razu poczuła, że nie wróci już do przeszłości. Powietrze pachniało wilgocią, sosną, mchem, rybą i czymś jeszcze, jakby było samo życie, bez domieszek.

Witaj powiedział przewodnik, chłopak w kamizelce rybackiej. To baza Żywe wody. Rozbij namiot, gdzie chcesz. Toaleta tam wzdłuż. Jeśli chcesz pracować, jutro o ósmie przy brzegu. Sprzątamy teren z odpadów.

Zofia skinęła głową. Słowo pracować nie przerażało. Przerażała cisza. Po raz pierwszy od wielu miesięcy nikt nie zadawał pytań. Nikt nie pytał: Jak się masz?, Udało się?, Znowu będziesz nauczać?. Nikt nie patrzył ze współczuciem ani niepokojem.

Rozbiła namiot na wzgórzu, przy samym brzegu jeziora. Usiadła na kłodzie, zdjąła buty i zanurzyła stopy w lodowatej wodzie. Po raz pierwszy od dawna nie płakała.

Dwie tygodnie minęły. Zofia nosiła wiadra, kopała rynny, myła garnki. Ręce były podszarpane, plecy bolały od ciężkiego sprzętu, ale w głowie panowała cisza. Ludzie w bazie byli różni: studenci, biolodzy, byli programiści, artyści, wolontariusze z całego kraju. Wszyscy trochę ekscentryczni, trochę zagubieni.

Kim byłaś? zapytała pewnego wieczoru Bogna, dziewczyna z rudymi dredami i głosem jak z gęstej beczki.

Nauczycielką. Historii sztuki. Uniwersytet w Krakowie.

Dlaczego odeszłaś?

Syn zmarł. Rok temu. Utopił się. Nie mogłam już żyć. Słów po prostu nie zostało.

Bogna nie krzyknęła, nie machnęła rękami. Tylko skinęła:

Rozumiem. Mój ojciec miał raka. Zmarł w grudniu. Wyjechałam tutaj. Inaczej zwariowałabym.

Czy tu można zwariować?

Zwariować można wszędzie. Tu nie jest strasznie.

Zofia po raz pierwszy uśmiechnęła się.

Zaczęła rysować. Na szarym papierze z dawnych worków. Szkice rzeki, ptaków, ludzi przy ognisku. Czasem swojego syna, ale teraz w kamizelce rybackiej i z wiosłem. Uśmiechał się.

Pewnego dnia ktoś zawiesił jej rysunki na sznurze przy stołówce. Wieczorem wszyscy przynieśli własne: zdjęcia, wiersze, wyroby z kory.

Ogłaszam dzień samowyrażenia zakrzyczał Andrzej, wysoki i wiecznie kudłaty koordynator. Kto kim był, kim jest, kim chce być pokażcie!

A ty? zapytała Zofia.

Byłem marketerem. Teraz jestem człowiekiem z toporem. I wiesz co? Podoba mi się.

Oboje wybuchnęli śmiechem. Nie wstydzili się już swoich blizn.

Trzeci miesiąc przyniósł nieszczęście. Nie z lasu, lecz z miasta. Na łódce przybyły matka i siostra Zofii. Jakby zjawy w jaskrawych kurtkach, z ogromnymi torbami i twarzami pełnymi zarzutów.

Zofio! Co ci się stało?! krzyczała matka przy jej namiocie. Gdzie jesteś? Tu ludzie dzicy! Jak wyglądasz! Boże, to w ogóle legalne?

Siostra Weronika rozglądała się, jakby szukała, gdzie się pożalić.

Martwiliśmy się o ciebie! Nie odbierasz telefonu, nie odpisujesz, zniknęłaś jak nastolatka. A przy okazji masz prawie czterdzieści! Jesteś nauczycielką!

Zofia milczała. Ludzie przy ognisku zamarli. Bogna podeszła od tyłu i dotknęła ramienia:

Musisz?

Nie. Poradzę sobie sama.

Jesteśmy w szoku kontynuowała matka. My z Weroniką myślałyśmy, że jesteś w depresji. Chcemy cię zabrać do domu. Rozmawialiśmy z psychoterapeutą, on mówi, że potrzebujesz rehabilitacji.

To właśnie moja rehabilitacja, mamo.

Nie bądź głupia. Śpisz w namiocie! Noszisz wodę! Chodzisz z obcymi!

Oni nie są obcy. A ty od dawna mnie nie słyszysz.

Zofio wtrąciła Weronika. To ty nas nie słyszysz. Jesteśmy twoją rodziną!

Gdzie byliście, kiedy leżałam pod kocem tygodniami? Kiedy nie mogłam wstać? Kiedy codziennie myślałam, że lepiej byłoby umrzeć zamiast niego?

Staraliśmy się pomóc!

Nie. Dzwoniliście, mówiliście: Zbierz się, jesteś silna. Silna to nie pomoc. To wymówka, żeby nie być przy tobie.

Na chwilę zapadła cisza. Tylko woda pluskała, jakby się zgadzała.

Andrzej podszedł, podał filiżankę herbaty. Matka wstała:

Kto to? Zatruł cię?

To człowiek. Jeden z nielicznych, co nie boi się mojego bólu. A ja nie jestem zraniona. Żyję.

Jesteś szalona wyszeptała Weronika. Po prostu szalona.

Może i tak, ale to mój wybór.

Oni odjechali następnego dnia, bez pożegnań. Zofia siedziała na przystani boso, trzymając słoik miodu. Bogna usiadła obok.

Jak się masz?

Jak drzewo, z którego wyrwano korzenie, a ono nagle wypuściło nowe.

Jesteś super. Nauczycielka.

Tak. Ale teraz żyję.

Pod koniec września Zofia została w bazie jedną z ostatnich. Niektórzy wyjechali, inni zostali na zimę. Andrzej też. Zbudował zimowy domek, ogrzewał piec i gotował grzybową zupę.

Pewnego dnia poszli razem nad rzekę. Zofia milc