Miałem wtedy pięć albo sześć lat, było to jeszcze przed szkołą, na początku lat dziewięćdziesiątych, gdy do naszej wsi przeprowadzili się z miasta dwaj emeryci – babcia Weronika i wujek Leszek

Miałem wtedy jakieś pięć albo sześć lat, jeszcze przed szkołą, na początku lat dziewięćdziesiątych, kiedy do naszej wioski przyjechało mieszkać z miasta dwoje emerytów babcia Zofia i dziadek Władysław. Kupili dom dokładnie naprzeciwko naszego niski, z dwoma oknami wychodzącymi na ulicę, za to z ogromnym warzywnikiem, którego nie chcieli już uprawiać ze względu na wiek. Codziennie chodzili na spacery raz do lasu, potem nad rzekę, a tylko od czasu do czasu wybierali się do miasteczka po zakupy. Żyli cicho, jakby na obrzeżu świata, ledwo zauważalni. Do nas nie przychodzili na herbatę, tylko dwa razy w tygodniu zaglądali po mleko bo prowadziliśmy wtedy spore gospodarstwo, chociaż do bogatych nam było daleko. Babcia Zofia zawsze po cichutku wsadzała mi do ręki jakiś prezent czasem tabliczkę czekolady, czasem zeszyt, a nawet parę złotych. Dzieci swoich nie mieli.

Minęły może ze trzy lata, odkąd mieszkali u nas we wsi, gdy pewnego późnego, zimowego wieczoru, zaraz po wyłączeniu telewizora i położeniu się spać, ktoś cichutko zastukał w okno. Przyszła babcia Zofia i szepcząc powiedziała Władysław nie żyje.

Pomogliśmy jej jak umieliśmy z pogrzebem.

Babcia Zofia bardzo przeżyła śmierć męża. Chorowała, prawie nie wychodziła z domu. Zaczęliśmy ją codziennie odwiedzać, a ona za każdym razem z uśmiechem wspominała życie z Władysławem 52 lata razem, ciężka praca w fabryce, a potem decyzja, żeby oddać mieszkanie siostrzenicy, wynieść się na wieś i żyć spokojnie, z dala od miasta.

Nadeszła wiosna. Babcia Zofia powoli oswajała się ze swoją samotnością, zaczęła lepiej się czuć i nagle, pewnego dnia, poprosiła mnie, żebym przyszedł do jej domu. Pokazała mi małego, szarego szczeniaczka, który pełzał w kartonowym pudełku. Nigdy szczególnie nie lubiłem psów, ale gdy zobaczyłem tego maleńkiego pieska, aż mi serce mocniej zabiło i zakochałem się w nim bez pamięci.

Do dziś pamiętam, jak siedziałem na podłodze, głaskałem szczeniaka jednym palcem, a babcia Zofia przyglądała się nam uśmiechając się pierwszy raz od dawna swoją bezzębną buzią.

Ani z Władysławem nie mieliśmy nigdy psa, ani kota, i dzieci też nie było… A tutaj tak ciężko samej. Dziś znalazłam go przy śmietniku w miasteczku, za rynkiem. No spójrz jaki śliczny! powiedziała cicho.

Patrząc na szczeniaczka bałem się nawet oddychać, żeby mu nie przeszkodzić.

A co on je? Pewnie głodny… zapytałem prawie przez łzy.

Podgrzałam mu mleka, ale nie potrafi pić z miseczki, trzeba przez smoczek, ale nie mam takiego, jutro kupię wyjaśniła szepcząc babcia Zofia.

Wypadłem jak strzała do domu, wyrwałem smoczek z ust śpiącej pięciomiesięcznej siostrzyczki i pobiegłem z powrotem.

Okazało się, że szczeniak ma może kilka dni. Karmiłem go przez smoczek ciepłym mlekiem, martwiąc się o jego życie.

Ponad tydzień nie mogliśmy z babcią Zofią wymyślić imienia. Śmiała się, że ma rude uszka i chce go nazwać Rudeusz, ale ja się upierałem przy imieniu Ciszek, bo był tak cichy, nigdy nie piszczał, a i my przy nim siedzieliśmy spokojnie jak myszki. Został zatem Ciszek, Cisek, Cisiu.

Z babcią Zofią przez całe wiosenne tygodnie pielęgnowaliśmy Ciska podgrzewaliśmy mleko, gotowaliśmy dla niego kaszę. Kiedy zrobiło się ciepło, wypuszczaliśmy go z pudełka na dwór. Ciszek, jako że był porzucony zaraz po urodzeniu i nie pił mleka matki, był słabiutkim i chorowitym szczeniakiem. Ale robiliśmy dla niego wszystko co się dało. Po szkole biegałem prosto do babci Zofii sprawdzić Ciska, potem pomagałem mamie, uczyłem się, a wieczory spędzałem z babcią. Bawiłem się z Ciszkiem jak z kociakiem, a ona siedząc na wersalce patrzyła na nas i się uśmiechała.

Ciszek urósł przez lato, ale okazało się, że to jakaś drobna rasa, większy niż 30 cm nie był. Rano chodziłem z nim na ryby, prowadziłem krowy na pastwisko, a jak miałem coś do roboty, Ciszek siedział z babcią Zofią. Dzięki niemu babcia rozkwitła, zaczęła dbać o zdrowie, czytała nawet poradniki o opiece nad psami.

Mijał rok za rokiem. Ciszek mieszkał u babci Zofii, ale codziennie rano przybiegał pod nasze drzwi, czekał aż wyjdę do szkoły i odprowadzał mnie aż trzy kilometry piechotą. Potem przed drugą znów pojawiał się przed szkołą i wracaliśmy razem, obojętnie czy po roztopach, czy w zimowej zamieci towarzyszył mi jak cień przez dziewięć lat.

Szkoła była dziewięcioletnia, więc żeby się dalej uczyć, trzeba było jechać do miasta, do technikum, albo mieszkać w miasteczku w internacie. Rodzina zdecydowała, że pojadę do Krakowa.

Kiedy przyszedł dzień wyjazdu, długo siedziałem na schodach u babci Zofii, trzymałem na kolanach Ciska i płakałem.

Weź go ze sobą, skoro nie chcesz się rozstawać też przez łzy powiedziała babcia Zofia.

Przecież on wasz, babciu. Troszczcie się o siebie. Mama będzie przychodzić codziennie. Ja będę dzwonił odparłem.

Gdy statek Wawel odpływał z przystani, stałem na pokładzie i łkałem. A Ciszek, wystawiając język, biegał po zbutwiałych deskach, patrząc na mnie ze zdziwieniem, jakby pytał, czemu go zostawiam.

Studia w technikum rolniczym pochłonęły mnie bez reszty. Dni upływały mi na czytaniu książek o weterynarii, ekonomii wiejskiej. Z nikim się specjalnie nie przyjaźniłem. Czasem odwiedzałem kolegę z liceum, który mieszkał w sąsiednim akademiku.

Tuż przed przerwą zimową zadzwoniła mama i powiedziała, że babcia Zofia jest bardzo chora, od tygodnia nie wstaje z łóżka, a Ciszek nie odstępuje jej ani na chwilę i nawet karmę trzeba mu donosić do babcinego łóżka.

Pojechałem do domu kilka dni wcześniej niż zamierzałem. Ciszek rzeczywiście siedział na krześle przy łóżku babci i patrzył na nią mokrymi, żałosnymi oczami, skomląc cichutko. Babcia słabą ręką próbowała go głaskać po głowie, dotykając jego zimnego nosa. Oboje byli chudzi jak patyki. Był w tym obrazku niesamowity smutek: umierająca, wychudzona staruszka i wierny pies jej ostatnia radość w bezdzietnym życiu.

Kiedy po świętach jechałem znów do Krakowa, było oczywiste, że już babci Zofii nie zobaczę. Ciszek odprowadził mnie tylko do progu nie mógł na chwilę zostawić jej samej. Czułem w sobie całą rozpacz tej psiej duszyczki, która próbowała być dla niej synem.

W lutym babcia Zofia umarła.

Ktoś mógłby powiedzieć ot, chłopak szesnaście lat, a rozpacza za starą sąsiadką i jej psem? Ale tylko ten zrozumie, kto w życiu stracił jedyną bliską osobę i zyskał w zamian wierność psa, który przeżyje cię i doświadczy najstraszliwszego bólu po twoim odejściu.

Do domu mogłem wrócić dopiero po sesji, w końcu maja. Nikt nie wiedział, gdzie się podział Ciszek. Mama opowiadała, że podczas pogrzebu biegał dookoła grobu i próbował wskoczyć do środka, ale grabarze go odganiali. Z cmentarza zabrał go tata i przygarnął do naszego domu. Zbudował dla niego specjalną budę z ciepłą wyściółką. Ale Ciszek nie chciał tam mieszkać i przez całą wiosnę snuł się po domu babci Zofii. A potem zniknął. Nie doczekał na mnie.

Przez pół lata chodziłem po okolicznych wsiach, pytałem ludzi, pokazywałem zdjęcie Ciska, szukałem po wszystkich podwórkach w mieście powiatowym. Nikt o nim nie słyszał. Wierzyłem, że czekał w domu babci Zofii, licząc że wróci, a kiedy tak się nie stało, poszedł jej szukać. Biegał po świecie, nieszczęśliwy, szukając swojej pani. Taki miałem sen.

Nadszedł sierpień.

Wybraliśmy się całą rodziną na cmentarz do Lipowej Alei za Nowym Sączem, jakieś pięćdziesiąt kilometrów od naszej wsi. Nie przyszłoby mi do głowy szukać Ciska w takiej odległości.

Ale kiedy tylko wysiedliśmy z samochodu przy kościele, patrzę a tutaj pędzi jak wariat, z uszami postawionymi do tyłu i wywieszonym językiem mój Ciszek.

Upadłem przed nim na kolana i zaniosłem się łzami:

Ciszek, Cisieńku, Jezu ty mój! Całe lato cię szukałem, głupolu, a ty tu…

Siedziałem na ziemi, a on stanął na dwóch łapach i lizał mi twarz. Widać było, że i on płacze.

Gdy wstałem, skakał na metr w górę, niemal do mojej twarzy i merdał ogonem.

Był brudny i bardzo chudy. Natychmiast wysypałem z bagażnika całą naszą cmentarną wałówkę kanapki, kotlety, ciasta. Jadł z pasją, a wszystkimi oczami patrzył tylko na mnie.

Dalej ocierałem policzki z łez.

Czy to państwa piesek? spytała kobieta wychodząca z kościoła.

Jego, to Cisiu odpowiedziała mama, wycierając oczy chustką.

Pracuję tutaj, już od wiosny go kojarzę. Mieszka przy jednym grobie, rozkopał całą mogiłę. Tak głęboko, że krzyż mógł upaść. Zasypywałam łopatą, ale on znów wykopywał.

Wszyscy wiedzieliśmy, że to było miejsce spoczynku naszej babci Zofii.

Chodziliśmy wśród grobów naszych bliskich, a Ciszek nie odstępował mnie na krok; patrzył ciągle w górę, jakby bał się, że zniknę.

Grób babci Zofii i dziadka Władysława cały był rozkopany psimi łapkami. Po tej stronie nagrobka, gdzie leżała babcia Zofia. Ojciec poprawił krzyż, mama ułożyła kwiaty, a ja, przykucając, tuliłem Ciska. On z uszami postawionymi do góry, popiskiwał i lizał mi policzek.

Nie zmuszaj go, żeby wracał z nami powiedział ojciec siadając obok mnie. Może będzie chciał tu zostać. Niech sam wybierze.

Nie chcę go zostawiać, przecież zaraz jesień, potem zima, on tu zginie. Przecież to już stary pies, dziesięć lat ma odpowiedziałem, ale wiedziałem, że jeśli Ciszek zechce być tutaj, żadne pięćdziesiąt kilometrów mu nie przeszkodzi.

Gdy odchodziliśmy od grobu, Ciszek nie wiedział, co zrobić. Podbiegał raz do mogiły, raz do nas, a kiedy wsiedliśmy do auta, stał jeszcze chwilę i patrzył na groby, po czym nagle wskoczył mi na kolana.

Ciszek, mój kochany, już nigdy cię nigdzie nie zostawię… wychrypiałem przez łzy.