Magiczny sklep z używanymi rzeczami

Dziś znów wróciłem myślami do dzieciństwa, a przed oczami stanął mi ten komis w centrum Krakowa – prawdziwy skarbiec pełen niespodzianek, do którego zaglądaliśmy z kumplami po szkole. Miałem wtedy jedenaście lat, piątą klasę podstawówki, a świat wydawał się pełen zagadek. Razem z Kasią i Małgosią zamienialiśmy zwykłe dni w przygody, a ten składzik był naszym tajemnym królestwem, gdzie każdy przedmiot miał swoją historię. Nawet teraz, po latach, gdy zamknę oczy, widzę te półki, czuję zapach starych książek i tamten dziecięcy zachwyt, którego już nie da się odzyskać.

Tamtego roku trzymaliśmy się z dziewczynami jak przysłowiowe sikorki. Kasia, z wiecznie rozczochranymi warkoczykami, marzyła, żeby zostać archeologiem, a Małgosia, najbardziej rozsądna z nas, nosiła w plecaku notes, gdzie zapisywała „ważne spostrzeżenia”. Ja, Jurek, byłem gdzieś pośrodku – uwielbiałem bujać w obłokach, wyobrażając sobie, że jestem bohaterem powieści albo podróżnikiem. Po lekcjach nie biegliśmy od razu do domu, tylko do tego komisu na rogu naszej ulicy. Miał wyblakły szyld i skrzypiące drzwi, ale dla nas to była jaskinia Ali Baby, pełna sekretów i cudów.

W środku było ciasno, ale wydawało się, że to miejsce nie ma końca. Półki uginały się pod ciężarem przedmiotów: zabytkowe подсвечники, pożółkłe książki, sukienki z koronkowymi kołnierzykami, zegary, które dawno stanęły. Sprzedawczyni, ciocia Basia, zawsze siedziała za ladą z drutami w rękach i burczała: „Dzieciaki, nie rozbujajcie mi tu całego sklepu!” Ale my nie psociliśmy – byliśmy odkrywcami, poszukiwaczami skarbów. Kasia pewnego dnia znalazła miedzianą broszkę w kształcie żuka i oznajmiła, że to talizman królowej Jadwigi. Małgosia przeglądała stare magazyny mód, marząc o uszyciu podobnej sukni. A ja wertowałem książki – szczególnie jedną, z podartą okładką, o korsarzach. Wyobrażałem sobie, że między kartkami znajdę mapę prowadzącą do skarbu.

Pewnego listopadowego дня, kiedy padał drobny deszcz, znów wpadliśmy do sklepu. Buty chlupały, ale w środku było ciepło i unosił się zapach kurzu i lawendy. Od razu podbiegłem do swoich ukochanych półek z książkami, a Kasia ciągnęła Małgosię ku pudełku z biżuterią. „Jurek, chodź no! – krzyknęła Kasia. – Patrz, jaki pierścionek!” Na jej dłoni leżało cieniutkie kółeczko z zielonym kamykiem, przygaszonym, ale i tak magicznym. „To na pewno z królewskiego skarbca!” – oświadczyła. Małgosia, mrużąc oczy, dodała: „Albo z kuferka jakiejś hrabiny”. Chichotaliśmy, przymierzając pierścionek na zmianę, a ja czułem się jak bohater „Pana Samochodzika”.

Ciocia Basia, widząc nasze podekscytowanie, podeszła i uśmiechnęła się: „Podoba się? Tylko pięć złotych, dzieciaki. Zabierajcie, zanim ktoś inny wpadnie na pomysł”. Pięć złotych! W kieszeniach mieliśmy zaledwie na drożdżówki w szkolnym sklepiku, ale nie poddaliśmy się. „Zastawmy się! – zaproponowałem. Wytrząsnęliśmy wszystkie drobne: ja miałem dwa złote, Kasia – złotówkę i grosiki, Małgosia – półtora. Brakowało, ale nie traciliśmy nadziei. „Ciociu Basiu – błagała Kasia – możemy na procent? Oddamy jutro!” Ciocia pokręciła głową, ale w jej oczach było rozbawienie: „No dobra, bądź tu taki cwaniak, ale żeby do jutra było!”

Wyszliśmy ze sklepu jak po zdobyciu Wału Pomorskiego. Pierścionek spoczął w kieszeni Małgosi i po kolei dotykaliśmy go, jakby naprawdę miał magiczną moc. W domu nie mogłem zasnąć, wyobrażając sobie, że należał do jakiegoś podróżnika, który przepłynął ocean. Następnego dnia spłaciliśmy dług – nawet zrobiłem wyrzeczenie i nie kupiłem sobie słodkiej bułki, żeby dołożyć brakujące pięćdziesiąt groszy. Choć pierścionek później gdzieś zniknął (Kasia przysięgała, że wsadziła go do piórnika), tamte emocje zostały ze mną na zawsze.

Ten komis to było coś więcej niż skład rupieci. Uczył nas marzyć, wierzyć w cuda i dostrzegać niezwykłość w zwykłych rzeczach. Z Kasią i Małgosią poszliśmy potem różnymi drogami. Kasia została geologiem, Małgosia – projektantką wnętrz, a ja – polonistą. Ale za każdym razem, gdy się teraz odzywamy, ktoś zawsze rzuci: „Pamiętacie ten komis przy Rynku?” I śmiejemy się, jakbyśmy znów mieli po jedenaście lat, przed nami półki pełne sekretów.

Teraz mieszkam w Warszawie i takich komisów już prawie nie ma. Czasem wpadado antykwariatów, ale to nie to samo – zbyt wygładzone, bez tej dawnej magii.