Kontratak

– Kasia, kto to jest ta kobieta? – zapytał cicho Igor, tak, aby przypadkowi pasażerowie nie usłyszeli.
– Jaka kobieta? – Kasia oderwała wzrok od telefonu, pisząc wiadomość do przyjaciółki.
– Tam… Widzisz, siedzi przy ostatnim oknie i cały czas się na nas gapi. Śmiałbym nawet powiedzieć, że patrzy bezwstydnie.
Kasia lekko uniosła się, aby zobaczyć, o kim mówił jej mąż, i natychmiast zmieniła wyraz twarzy. Szybko jednak się opanowała, udając, że jest zupełnie obojętna, i dla przekonania wzruszyła ramionami:
– Nie znam jej.

– Nie kłam, – zirytował się Igor, – widziałem, że cię prawie zmroziło, jak ją zobaczyłaś. Kim ona jest?
– To moja matka, – po chwili zawahania odpowiedziała Kasia. W ułamku sekundy zdecydowała, że lepiej powie prawdę. Na wszelki wypadek.
– Matka? – zdziwił się Igor, – przecież mówiłaś, że nie masz matki.
– Tak, to prawda…
– Nie rozumiem, – Igor z zainteresowaniem przyjrzał się twarzy żony, – może wyjaśnisz?
– Porozmawiamy o tym w domu…

– I co, nawet do niej nie podejdziesz? Mieszka tutaj, w naszym mieście?
– Igor, proszę cię, porozmawiajmy w domu, – zabrzmiał błagalnie głos Kasi, a w jej oczach pojawiły się łzy.
– Dobrze, – odpowiedział mąż i odwrócił się do okna. Był urażony.
Kasia nie próżnowała go uspokajać. Była zadowolona, że choć na chwilę zostawił ją w spokoju.
Chociaż jaki spokój? W głowie zaczęły pojawiać się obrazy z dzieciństwa…
***
Taty Kasia nie pamiętała. Wiedziała tylko z opowieści mamy, że był „strasznym” człowiekiem.

A mama mówiła jeszcze, że Kasi miała szczęście: w jej życiu znalazł się wspaniały człowiek. I to ojczym.
Jego Kasia dobrze pamiętała od ósmego roku życia. Nie rozumiała tylko, co w nim było takiego wspaniałego.
Gburowaty, złośliwy, chciwy. „Z jakiego powodu mama tak go kocha?” – myślała mała Kasia, chowając się gdzieś w kącie, żeby wujek Piotr jej nie znalazł.
Nie, nigdy jej nie uderzył, otwarcie nie obrażał.
Ale też nie traktował jej jak człowieka. Nigdy nie nazywał po imieniu. Patrzył na nią, jakby była nikim.

Jeśli rozmawiał z żoną o Kasi, brzmiało to mniej więcej tak:
– Dziewczynka nie potrafi się odpowiednio zachować…
– Twoja córka przeszkadza mi odpoczywać…
– Wyjaśnij jej, że na randki jest jeszcze za wcześnie.
– Widziałaś jej dziennik? Zobacz! Wstyd mi, że mieszka w moim domu!
„W jego domu! A nie, że to nasze mieszkanie z mamą?!” – myślała Kasia jako nastolatka. Doskonale pamiętała, że przeprowadziły się z mamą do tego mieszkania po śmierci babci.
Pewnego dnia, kiedy ojczym po raz tysięczny powtórzył to zdanie, Kasia nie wytrzymała i powiedziała mu w twarz:
– To nie ja, to wy mieszkacie w naszym domu! Jeśli wam się nie podoba, wyprowadźcie się! Nikt nie będzie płakał!

Ojczym gwałtownie zbliżył się do niej, jakby chciał zamknąć jej usta, ale w ostatniej chwili się zatrzymał. Ostro odwrócił się do żony i przez zaciśnięte zęby wycedził:
– Zrób tak, żebym jej więcej nie widział!
Mama złapała Kasię za rękę, pociągnęła za sobą z pokoju, mówiąc:
– Oczywiście, kochanie, będzie tak, jak chcesz…
Zawsze patrzyła na niego jak na bóstwo. Bez oporów się podporządkowała, obsługiwała, mówiła przymilnym głosem i starała się za wszelką cenę przypodobać.
Dlaczego? Kasia tego nie rozumiała.
Była pewna tylko jednego: jeśli ojczym tego zażąda, mama bez wahania wyrzuci ją z domu.
– Co ty sobie wyobrażasz? – szepnęła mama do Kasi tego dnia, – nie waż się tak rozmawiać z ojcem!

– Nie jest moim ojcem! – wykrzyknęła Kasia, – i nigdy nim nie będzie!
– To nieważne! On cię karmi, poje i ubiera, a ty… Niewdzięcznico!
– Nie prosiłam, żeby mnie urodzić! – krzyczała przez łzy Kasia, – i nie prosiłam, żeby mnie wychowywać! Trzeba było mnie komuś oddać, żeby się nie męczyć!
– Trzeba było! – rzuciła mama w odpowiedzi, – nikt nie chciał! A twój ojciec uciekł, jak tylko się urodziłaś! Całe życie mi zepsułaś!
Słysząc te słowa od mamy, Kasia poczuła taką nienawiść, że z całej siły odepchnęła matkę w bok i wybiegła z mieszkania.
Nikt za nią wtedy nie pobiegł. I przez ten tydzień, kiedy jej nie było, nikt nie zapytał, gdzie jest i co się z nią dzieje.
Kasia miała wtedy piętnaście lat…
Co mogła zrobić? Nic.
Koleżanki na zmianę przyjęły ją na kilka dni, ale to w żaden sposób nie rozwiązało problemu. Musiała wrócić.
Drżącymi rękami Kasia otworzyła drzwi wejściowe…
– Wróciłaś? – to wszystko, co powiedziała matka, – idź do siebie i nie pokazuj się, póki cię nie zawołam…

„Chyba go przekonała” – pomyślała Kasia i szybko przemknęła do swojego pokoju.
Od tego dnia ojczym więcej o Kasi nie wspominał. Zachowywał się tak, jakby jej nie było…
Oczywiście mama go w tym wspierała: nie wołała córki do stołu, nie interesowała się jej sprawami, nie próbowała z nią rozmawiać.
Kasia jasno rozumiała: w odniesieniu do niej podjęli już jakąś decyzję. Widocznie czekają tylko, aż skończy szkołę…

I nie pomyliła się. Jak tylko Kasia dostała świadectwo, mama zasugerowała jej, że najwyższy czas przygotować się do samodzielnego życia.
– Jak tylko skończysz osiemnaście lat, pójdziesz na swoje, – oznajmiła i znowu zamilkła.
Kasia pomyślała, pomyślała i postanowiła iść na studia. Po pierwsze, uwolni rodzinę od swojej obecności, po drugie, tam przyznają internat przyjezdnym. A to oznacza, że przez najbliższe pięć lat przynajmniej będzie miała mieszkanie…
Na uniwersytet się nie dostała. A właściwie dostała się, ale na studia płatne. Wiedziała, że nikt nie wyłoży pieniędzy na jej naukę, ale mimo to poinformowała:
– Mamo, pogratuluj mi, zostałam studentką.
Matka spojrzała na nią beznamiętnie:
– I?
– Tyle że za naukę trzeba płacić… Całkiem niedużo…
– Nawet nie myśl. Nic nie dostaniesz za swoje fanaberie! Mało my z ojcem w ciebie włożyliśmy?! A ty w zamian tylko nasze nerwy nadszarpnęłaś! A teraz mamy jeszcze płacić za twoją naukę?!
– Przepraszam. Oczywiście, że nie musisz, – odpowiedziała Kasia, – niepotrzebnie ci mówiłam.
– Właśnie: niepotrzebnie. Więc szukaj sobie mieszkania.
– Mamo, nie mam na nie czym płacić…

– Idź do pracy, a nie wydziwiaj – uczyć się jej zachciało. Daję ci jeszcze miesiąc… Potem – wypad.
– Miesiąc to za mało, – Kasia próbowała rozczulić mamę, – mogę z wami mieszkać jeszcze chociaż pół roku?
– Ile? Pół roku? Nie ma mowy. Już ledwo przekonałam ojca, żeby zniosł twoją obecność. Ponadto planujemy remont. Chcemy z twojego pokoju zrobić sypialnię. Krótko mówiąc: miesiąc, nie więcej…

I Kasia wynajęła mieszkanie. Mieszkanie to było określenie na wyrost. Mały domek na przedmieściach. Bez wygód. Z piecem. Ale tanio…
Kiedy wyprowadzała się z rodzinnego domu, mama dała jej ze sobą widelec, łyżkę, talerz, kubek, nóż stołowy i mały garnek. Potem przyciszonym głosem dodała: jeden ręcznik i stary zestaw pościelowy.
– Weź jeszcze to, – powiedziała, unikając spojrzenia i wręczając Kasi mały pakunek, – powodzenia, córko. Mam nadzieję, że dorośniesz i mnie zrozumiesz.
– Dzięki, mamo, – odpowiedziała Kasia, – mogę zabrać swoje zimowe rzeczy później?
– Tylko nie zwlekaj za długo, bo możesz ich tu nie znaleźć…
– Naprawdę je wyrzucisz?
– Nie ja, ale ojcu to może się nie spodobać. Przecież wiesz…
– Wiem, – Kasia przytuliła mamę, – no to idę…
Tak właśnie, w wieku osiemnastu lat, Kasia zaczęła samodzielne życie.
Z matczynym błogosławieństwem…

Pieniądze, które dała jej mama, wystarczyły do pierwszej wypłaty. Prawda, Kasia oszczędzała każdy grosz. Nawet nie korzystała z komunikacji: chodziła do fabryki pieszo.
Po otrzymaniu pierwszej pensji poczuła się prawdziwą bogaczką! Kupiła zapas kaszy i makaronu, butelkę oleju roślinnego i całe wiadro ziemniaków.
Trzeba było jeszcze kupić szampon, mydło, pastę do zębów…
Zrobiwszy wszystkie niezbędne zakupy, Kasia policzyła resztę pieniędzy i, odkładając małą sumkę do ładnego koperty, postanowiła: choć trochę, ale będę oszczędzać na mieszkanie.

Do matki pojechała gdzieś po miesiącu: zobaczyć się (nadal naiwnie wierzyła, że mama się z niej ucieszy) i zabrać ciepłe rzeczy: lato się skończyło, na dworze zrobiło się jesiennie chłodno.
Drzwi otworzył jej jakiś chłopak.
– Cześć, pomyliłaś drzwi? – zapytał żartobliwie.
– Właściwie to szukam mamy, – zdezorientowała się dziewczyna.
– A… Ty pewnie Kasia? Wejdź. Mamy nie ma, ale możesz na nią poczekać.
– Poczekam, – Kasia zdecydowanie weszła do kuchni.
Chłopak próbował porozmawiać z gościem, ale Kasia tak na niego spojrzała, że szybko się wycofał.
Przyszła mama. Specjalnie się nie ucieszyła. Na pytanie Kasi o młodzieńca odpowiedziała:
– To Olek. Syn męża z pierwszego małżeństwa.
– A czemu on tutaj mieszka? Przecież planowałaś remont.
– Na krótko. Rozejrzy się w mieście, znajdzie pracę i wyprowadzi się na prywatne mieszkanie.
– Rozumiem, – rzuciła Kasia, – zabrałam już swoje buty i kurtkę…
– Zabieraj wszystko. Nic nie zostawiaj. Mam dość przekładania tego z miejsca na miejsce.
– Jak mogło cię to zmęczyć, mamo? Przecież nie było mnie tylko dwa miesiące.
– Nie filozofuj, – matka zirytowała się, – przyjechałaś – zabieraj wszystko.
– Nawet nie zapytasz, jak mi się wiedzie?

– Nie interesuje mnie to, – matka wyraźnie nie mogła (a może nie chciała) rozmawiać przy Oleku.
– Cóż, nie zaskoczyłaś mnie, – Kasia skierowała się w stronę przedpokoju…
– Odprowadzić cię? – Olek wyłonił się skądś, – jak sobie z taką wielką torbą poradzisz?
– Jakoś sobie poradzę, – rzuciła Kasia i wyszła z mieszkania…
Po kilku miesiącach przyjechała znowu. Tym razem po płaszcz zimowy. I znowu drzwi otworzył Olek. Tym razem matka była w domu. Na pytanie Kasi:
– On wciąż z wami? – matka wybuchła:
– Nie twój interes! Będzie tu mieszkał, ile chce! W końcu przyjechał do ojca!
– A ja mieszkałam tu z mamą, – odparła Kasia, – tylko jakoś mnie to nie uratowało.
– Nie porównuj! To coś innego!
– Co innego? – zapytała stanowczo Kasia, – na czym polega różnica?
– Nie muszę się przed tobą tłumaczyć! – krzyknęła matka, – to mój dom i tylko ja będę decydować, kto ma w nim mieszkać.

– Rozumiem.
– Co ci wiadomo?!
– To, że ktoś obcy jest ci droższy niż własna córka, – Kasia mówiła z pewnością i spokojem, co ostatecznie wyprowadziło matkę z równowagi.
– Nie mam żadnej córki! – wyrzuciła z siebie, – a Olek to syn mojego ukochanego mężczyzny! Jest dla mnie ważniejszy niż syn!
– Gratuluję, – Kasia spojrzała na matkę, jakby obok niej stała zupełnie obca kobieta, – w takim razie ja też nie mam już matki.
Odeszła.
Pewna, że na zawsze.
Przez cztery lata Kasia nie dawała o sobie znać. Nie dzwoniła, nie przychodziła.
A teraz to spotkanie…

***
Gdy Kasia pogrążona była we wspomnieniach, matka wstała z miejsca i podeszła do córki.
Igor stanął, ustępując jej miejsca.
– Witaj, – Kasia usłyszała obok znajomy do bólu głos, który starała się zapomnieć.
– Cześć, – odpowiedziała niemal bezgłośnie.
– A to kto? – matka skinięciem wskazała Igora.
– Mąż.
– Gratuluję.
– Dziękuję.

– U nas też wszystko dobrze. Tata pracuje, Olek znalazł dziewczynę. Taka miła, spokojna. Ślub za miesiąc. Wiesz, niedługo zostanę babcią. To takie szczęście! Postanowiliśmy z tatą przekazać twoją pokój na dziecko. Już rozpoczęliśmy remont. Kupiliśmy tapety – najdroższe, z dziecięcym wzorem. A jeszcze zdecydowali, że kupimy działkę. Gdzieś w pobliżu. Dzieci potrzebują świeżego powietrza, witamin. Szukamy czegoś niedrogiego, ale żeby domek był całoroczny i koniecznie z rzeką w pobliżu. No, albo jezioro…
Kasia słuchała tego słowotoku i nie mogła zrozumieć, dlaczego ta obca, w gruncie rzeczy, kobieta jej to wszystko opowiada.
– A ty dawno wyszłaś za mąż?
– Dwa lata temu, – odpowiedziała automatycznie Kasia.
– Myślicie o dzieciach?
– Syn ma już prawie rok.
– Więc mam wnuka?

– Pani? – Kasia obróciła się w końcu do matki.
– Ja, – mama na chwilę się zmieszała, – przecież jesteś moją córką.
– Coś się pani pomyliło, kobieto. Moja mama zmarła cztery lata temu…
Matka zbladła. Milcząco wstała i skierowała się do wyjścia.
Kasia odwróciła się do okna: nie było jej żal… tej kobiety.
Igor cały czas zamyślony patrzył na obie, wsłuchiwał się w ich rozmowę.
I nagle zrozumiał: one są dla siebie zupełnie obce!

I postanowił, że nie będzie dopytywał żony o przeszłość. Z jakiegoś powodu bał się tam zaglądać.