Inne czasy, inne życie

Były inne czasy

Dawno, dawno temu życie wyglądało zupełnie inaczej, szczególnie na wsi. Tam panowały własne zasady, zwyczaje, przesądy i obyczaje. O losie dzieci decydowali rodzice – kogo wybrali lub kogo swatali, z tym miała żyć córka lub syn. A jeśli między młodymi była miłość, nikt na to nie zwracał uwagi. Tak żyli ich rodzice, dziadkowie i pradziadkowie.

Jadwiga wychowywała się w rodzinie, gdzie było czworo dzieci, ona była najmłodsza. Już od małego potrafiła robić wszystko w domu. Miała siedemnaście lat, gdy zakochała się w Wojtku. Mieszkał na drugim końcu wsi, ale często pojawiał się niedaleko domu Jadwigi. Wymieniali spojrzenia, a te wymowne oczy mówiły więcej niż słowa.

Z polecenia ojca

– Jagna, powiedz mi, po co ten Wojtek kręci się koło naszego domu? Co on tu robi, skoro mieszka na tamtym końcu wsi? – surowo zapytał ojciec, Stanisław, choć córka starała się ukryć swoje uczucia. Nic nie umknęło jego uwadze.

– A skąd mam wiedzieć, tato? – odparła, spuszczając wzrok, gdy serce waliło jej jak młot.

– Skąd? Za mąż ci się zachciało? Znajdę ci męża, ale nie tego Wojtka, obdartusa. Mieszka z matką w walącej się chacie. Nie taki ci mąż potrzebny – zdecydowanie oznajmił ojciec.

Stanisław postanowił, że Jadwigę trzeba szybko wydać za mąż, bo inaczej nie upilnuje jej, a wtedy będzie musiał spokrewnić się z Wojtkiem, którego z jakiegoś powodu nie znosił.

– Matka, czy Jagna ma posag? Coś dla niej przygotowałaś? – zapytał żonę, Bronisławę.

Ta przestraszona spojrzała na męża.

– Stachu, skąd te pytania? Coś tam jest, ale dziewczyna jeszcze młoda. Czyżbyś chciał ją wydać za mąż? Za wcześnie, przecież to nasza najmłodsza – zawodziła Bronisława, znając charakter męża. Jeśli coś postanowił, nic go nie odwiezie.

Bronisławę też wydano za Stanisława bez pytania, oświadczyny i koniec, tak żyli całe życie. Nie kochała męża, bała się go – był twardy i okrutny. Nigdy nie śmiała się sprzeciwić.

– Nie za wcześnie. Przestań zawodzić, niedługo skończy siedemnaście, najwyższy czas za mąż, zanim się rozpuści. A ten Wojtek się tu kręci – nie będzie moim zięciem.

Bronisława zlękła się jeszcze bardziej, bo Jadwiga w tajemnicy przed ojcem wyznała, że podoba jej się ten kędzierzawy Wojtek, a on jej.

– Mamo, nie mogę nic poradzić – gdy tylko zobaczę Wojtka, serce mi wali, tak chcę z nim rozmawiać, ale boję się. A nuż tato zobaczy.

– Och, córuś, nawet o tym nie myśl, znasz ojca. Nie lubi Wojtka.

Za mąż za niekochanego

Gdy tylko Jadwiga skończyła siedemnaście lat, do ich domu przyszedł z oświadczynami Kazimierz. Jego rodzice mieszkali dwa domy dalej. Uchodzili za zamożnych – mieli krowę i konia. Trzech synów. Kazimierz, najmłodszy, był jeszcze nieżonaty, więc trzeba było sprowadzić żonę do domu.

Nigdy go nie lubiła. Rudy, piegowaty, niechlujny, ale zawsze, przechodząc obok domu Jadwigi, zatrzymywał się i zaglądał na podwórze. Chciał zobaczyć ładną, postawną dziewczynę. A ona zawsze przed nim uciekała. Był od niej trzy lata starszy. Nawet jako dzieci, gdy biegali po wsi i nad rzekę, unikała go – nie podobał się jej. Zawsze mówiła, że nie znosi rudych chłopaków. A raz, gdy miała siedem lat, nad rzeką nawet ją uratował – wyciągnął ją z nurtu, gdzie porwał ją prąd.

– Tylko nie mów tacie i mamie, że mnie uratowałeś, ojciec już mnie z domu nie wypuści – prosiła, szczękając zębami z zimna.

– Nie powiem, idź już do domu – mruknął Kazik i lekko ją popchnął.

Nie powiedział jej rodzicom, do dziś nie wiedzieli, że ich córka prawie się utopiła.

W przeddzień Stanisław spotkał Wojtka niedaleko domu i stanowczo oznajmił:

– Nie kręć się tu, nie będziesz moim zięciem. Jutro przyjdą swaty, wydam Jadwigę za mąż. I żebym cię tu więcej nie widział.

Wojtek przestraszony patrzył na Stanisława – czy mówi prawdę? Ale widział, że ojciec Jadwigi jest zdecydowany. Nic nie mówiąc, odwrócił się i odszedł na drugi koniec wsi. Był zrozpaczony – nic nie mógł zrobić. Skoro ojciec Jadwigi tak postanowił, tak będzie. A tak bardzo mu się podobała, tak na niego patrzyła, jej policzki płonęły – widział to nawet z daleka. Ale tak było na wsi – w tamtych czasach nie można było spotykać się z ukochaną. Trzeba było posłać swatów, a jeśli się udało, wziąć ślub. Rzadko kto żenił się z miłości – wszystko decydowali rodzice.

Wieczorem, gdy Jadwiga dopijała herbatę, Stanisław spojrzał na nią surowo. Od tego wzroku się skuliła – wiedziała, że nic dobrego jej nie czeka. Odłożywszy łyżkę, ojciec powiedział:

– Słuchaj, matko, i ty, Jagna, przygotujcie się na jutro – przyjdą swaty. Dosyć już siedzisz w domu, czas za mąż. I żeby wszystko było jak u ludzi. Nowa suknia i wstążki we włosy – wszystko masz. Rozumiesz? – Spojrzał na córkę.

– Rozumiem, tato – cicho odpowiedziała. – A kto to ten narzeczony? Za kogo mnie wydajesz?

– Za Kazimierza. Robotny chłop, dom jak zabaweczka, krowa i koń w gospodarstwie. Zawsze będziesz najedzona. Rodzice spokojni, z teściową się dogadasz. I nic, że Kazik rudy – za to pracowity, a taki mąż ci potrzebny. Przygotujcie się.

– Tato, nie podoba mi się, nie lubię rudych – próbowała protestować, ale ojciec spojrzał na nią spod nawisłych brwi, że natychmiast się zacięła.

– Cicho bądź, kto cię będzie pytał…

Matka pocieszała i namawiała

Prawie całą noc Jadwiga płakała. Nie chciała iść za rudego Kazimierza, ale przeciw ojcu nie pójdzie. Trzeba się pogodzić. Zwłaszcza że wieczorem matka też ją pocieszała.

– Córuś, wszystko wola Boża. A co ojciec powie, tak będzie. Pogódź się.

– Mamo, ale ja Kazika nie cierpię. Jak żyć z niekochanym mężem?

– Tak po prostu, córko. Ja tak żyję całe życie…

Taki los

Następnego dnia przyszli