Były inne czasy

Były to zupełnie inne czasy. Dawno, dawno temu życie wyglądało inaczej, szczególnie na wsi. Tam obowiązywały swoje zasady, zwyczaje i przesądy. O losie dzieci decydowali rodzice – kogo wybrali lub swatali, z tym ich córka czy syn mieli spędzić życie. A jeśli młodzi się kochali? Nikogo to nie obchodziło. Tak żyli ich rodzice, dziadkowie i pradziadkowie.

Weronika była najmłodsza z czworga rodzeństwa. W domu radziła sobie ze wszystkim. Gdy skończyła siedemnaście lat, zakochała się w Janku. Mieszkał na drugim końcu wsi, ale często kręcił się niedaleko jej domu. Wymieniali spojrzenia, które mówiły więcej niż słowa.

Pewnego dnia ojciec, Stanisław, zwrócił się do niej surowo:

– Werka, powiedz mi, czego ten Janek się kręci koło naszego domu? Co on tu robi, skoro mieszka tam, gdzie mieszka?

– Skąd mam wiedzieć, tato? – odparła, spuszczając oczy, podczas gdy serce waliło jej jak młot.

– Skąd-skąd? Za mąż ci się zachciewa? Znajdę ci męża, ale nie tego obdartusa. Mieszka z matką w rozpadającej się chałupie. Nie taki ci mąż potrzebny.

Stanisław postanowił, że Weronikę trzeba szybko wydać za mąż, bo inaczej nie upilnuje jej przed Jankiem, którego z jakiegoś powodu nie cierpiał.

– Matka, Werka ma posag? Przygotowałaś coś dla niej? – zapytał żonę, Jadwigę.

Ta spojrzała na niego przestraszona.

– Stasiu, skąd te pytania? No, jest trochę, ale dziewczyna jeszcze młoda. Nie mów mi, że chcesz ją wydać za mąż? Za wcześnie, a poza tym to nasza najmłodsza.

Jadwiga też została wydana za Stanisława bez pytania o zdanie. Nie kochała męża, bała się go – był twardy i surowy. Nigdy nie śmiała mu się sprzeciwić.

– Nie za wcześnie. Nie lamentuj, niedługo skończy siedemnaście, najwyższy czas, zanim się rozpuści. A ten Janek niech się tu więcej nie pokazuje.

Jadwiga przestraszyła się jeszcze bardziej, bo Weronika w sekrecie przed ojcem wyznała, że podoba jej się ten jasnowłosy Janek, a on jej.

– Mamo, nie mogę nic poradzić – mówiła. – Gdy tylko go widzę, serce mi wali. Chciałabym z nim porozmawiać, ale boję się. Co jeśli tato zobaczy?

– O rany, córko, nawet nie myśl. Znasz naszego ojca. On tego Janka nie lubi.

Gdy Weronika skończyła siedemnaście lat, do domu przybyli swatowie w imieniu Kazika. Jego rodzice mieszkali dwa domy dalej. Uchodzili za zamożnych – mieli krowę i konia. Trzech synów, a Kazik, najmłodszy, jeszcze nie żonaty.

Weronika nigdy go nie lubiła. Rudy, piegowaty, zawsze niechlujny, ale gdy tylko przechodził obok jej domu, przystawał i wypatrywał, czy nie zobaczy zgrabnej dziewczyny. A ona zawsze się chowała. Był trzy lata starszy. Nawet gdy byli dziećmi i biegali po wsi czy nad rzekę, omijała go szerokim łukiem. Nienawidziła rudych. A jednak pewnego razu, gdy miała siedem lat, Kazik uratował ją, wyciągając z rzeki, w którą wpadła.

– Tylko nie mów tacie i mamie, że mnie uratowałeś – prosiła, szczękając zębami z zimna. – Tata mnie już nigdy nie wypuści z domu.

– Nie powiem, spokojnie – odparł Kazik i lekko ją popchnął w stronę domu.

Nigdy nie powiedział jej rodzicom. Do dziś nie wiedzieli, że ich córka prawie się utopiła.

Nazajutrz Stanisław spotkał Janka i oznajmił mu stanowczo:

– Przestań się tu kręcić. Nie będziesz moim zięciem. Jutro przyjdą swaty, a Weronikę wydam za mąż. I żebym cię tu więcej nie widział.

Janek spojrzał na niego przestraszony, nie wiedząc, czy mówi poważnie. Ale widząc twarde spojrzenie ojca Weroniki, odwrócił się i odszedł. Był zrozpaczony. Jeśli tak postanowił jej ojciec, nic nie mógł zrobić. A tak bardzo ją kochał, tak bardzo podobał mu się jej płomienny wzrok i rumieńce, które widział nawet z daleka. Ale tak to już było na wsi – nie wolno było spotykać się z ukochaną. Trzeba było wysłać swatów. I jeśli się udało, żeniono się. W tamtych czasach mało kto brał ślub z miłości. To rodzice decydowali.

Wieczorem, gdy Weronika dopijała herbatę, Stanisław spojrzał na nią surowo. Od razu zrozumiała, że nic dobrego to nie wróży.

– Słuchaj, matko, i ty, Werka – zaczął. – Jutro przygotujcie się na swatów. Dość już siedzisz w domu, czas za mąż. I żeby było wszystko jak należy. Nowa suknia i wstążki do warkoczy, wszystko masz. Rozumiesz?

– Rozumiem, tato – szepnęła. – A kto to? Za kogo mnie wydajesz?

– Za Kazika. Pracowity chłop, dom mają jak zabawka, krowa i koń w gospodarstwie. Głodu nie zaznasz. A teściowie spokojni, dogadasz się. I nie ważne, że rudy – pracowity, a taki mąż ci potrzeba. Przygotujcie się.

– Tato, on mi się nie podoba, nie lubię rudych – próbowała protestować, ale ojciec spojrzał na nią spod nawisłych brwi i natychmiast umilkła.

– Cicho bądź, kto cię pyta o zdanie…

Prawie całą noc Weronika płakała. Nie chciała wychodzić za rudego Kazika, ale przeciw ojcu nie pójdzie. Musi się pogodzić. Zwłaszcza że matka też ją pocieszała i namawiała.

– Córko, wszystko w rękach Boga. A co ojciec powie, tak będzie. Pogódź się.

– Mamo, ale ja Kazika nie cierpię. Jak mam żyć z niekochanym mężem?

– Jakoś przeżyjesz. Ja żyję całe życie i nic…

Następnego dnia przyszli swatowie, weseli, Kazik lśnił jak wypolerowany samowar. Ubrany w nowe portki i koszulę, włosy przycięte i uczesane. Nawet wyglądał nieźle. Weronika wyszła zza zasłony w nowej sukni, jej jasne włosy splecione w dwa warkocze z czerwonymi wstążkami. Głowę miała spuszczoną, ale gdy Kazik zobaczył ją z bliska, zarumienił się i wzruszył. Ta dziewczyna zawsze wzbudzała w nim emocje.

– U nas kupiec, u was towar – oznajmiła swatka.

Stanisław zauważył wzruszenie Kazika i z zadowoleniem chrząknął.

– No to nasz towar – wskazał na Weronikę, a ta jeszcze bardziej się zawstydziła.

Zaswatali ją. Potem była sk