„– Ten pies nie nadaje się do polowania, trzeba się go pozbyć – oświadczył mąż. Natalia natychmiast spakowała mu walizkę.”

Janusz wrócił z polowania zły jak osa w słoiku. Buty zrzucił w progu – jeden w lewo, drugi w prawo. Kurtkę rzucił na wieszak, chybił, nie podniósł jej. Poszedł do kuchni, zagrzechotał czajnikiem.

Grażyna siedziała w pokoju, przewijała telefon. Słyszała, jak mąż chodzi – ciężko, nerwowo, każdy krok jak pretensja. Rudy pies Burek leżał u jej stóp, z pyskiem na łapach. Uszy przygiął, ogonem nie merdał. Zawsze czuł, gdy pan jest w takim nastroju, i starał się nie wchodzić w drogę.

– Tak – Janusz stanął w drzwiach, ręce na biodrach, jak robił zawsze, gdy oznajmiał coś, według niego, ostatecznego. – Pies do polowania się nie nadaje. Niezdatna bestia, a nie pies. Tresowałem, tresowałem – zero efektu. Kaczka pada – on siedzi. Zając mija – ziewa. Trzeba się pozbyć.

Grażyna podniosła wzrok. Spojrzała na męża spokojnie, uważnie, jak się patrzy na kogoś, kto powiedział coś bardzo głupiego, ale jeszcze sam tego nie pojął.

– Pozbyć? – powtórzyła, jakby smakowała słowo.

– No bo co? Karmić darmozjada? Pies myśliwski ma polować. A ten… – Janusz machnął ręką w stronę Burka, który przywarł jeszcze mocniej do nogi Grażyny. – Jutro zawiozę do Piotrka, może zgodzi się załatwić. A nie – to na drogę wyrzucę.

„Na drogę wyrzucę” – to coś w Grażynie pękło.

Wstała w milczeniu. Burek natychmiast podniósł się za nią, patrząc niespokojnie z dołu do góry. Grażyna przeszła obok męża do przedpokoju, otworzyła antresolę i wyjęła walizkę – dużą, niebieską, na kółkach. Tę samą, którą kiedyś zabrali do Sopotu, gdy jeszcze jeździli gdzieś razem.

Janusz śledził ją wzrokiem, ale nic nie powiedział. Uznał pewnie, że żona zaczęła sezonowe przekładanie rzeczy.

Ale Grażyna otworzyła połowę szafy Janusza.

Koszule – raz, dwa, trzy, cztery. Starannie. Bokserki, skarpety – do bocznej kieszeni. Dżinsy – jedne od święta, jedne na co dzień. Sweter szary, prezent od matki. Maszynka do golenia z łazienki. Szczoteczka do zębów.

Janusz pojawił się w drzwiach sypialni i przez kilka sekund milczał. Wreszcie dotarło.

– Co ty robisz?

– Pakuję ci walizkę – odpowiedziała Grażyna tym samym tonem, którym mówiła „obiad na kuchence” albo „chleb się skończył”.

– Jaką walizkę? Po co?

– No powiedziałeś – trzeba się pozbyć. To ja się pozbywam.

Janusz mrugnął. Potem usiadł na brzegu łóżka powoli, jakby nogi go zawiodły.

– Przez psa?

– Nie przez psa. Przez ciebie.

Zapięła zamek i wyprostowała się. Burek cicho wszedł do pokoju i położył się w progu, jakby pilnował.

– Powiem ci, Janusz, skoro już poszła rozmowa. Ty Burka nazywasz darmozjadem. Polować nie umie, pożytku żadnego. A policzmy, kto tu przynosi pożytek.

– Grażyno, no co zaczynasz.

– Burek kaczki nie przynosi, to prawda. Ale za to każdego ranka wita mnie tak, jakbym pół roku była w delegacji. Kładzie łapę na kolanie, gdy płaczę. A ja płaczę, Janusz, często. Bo ty wracasz z pracy – i w telewizor. Z polowania – na kanapę. Ze mną ostatni raz normalnie rozmawiałeś, gdy przyszedł duży rachunek za prąd. Trzy zdania pod rząd – to było wydarzenie.

Janusz otworzył usta.

– Porównałaś też – ja i pies.

– Nie porównuję. Stwierdzam. Burek jest żywy. Czuje. Kocha. Za darmo, bezinteresownie. Nie potrzebuje, żebym była chuda albo żeby barszcz gotować. Potrzebuje, żebym była. Ty, Janusz, kiedy ostatni raz cieszyłeś się, że jestem?

Cisza w pokoju zawisła jak pranie na sznurze – ciężka, mokra, niewygodna.

Janusz patrzył na walizkę. Potem na żonę. Burek podniósł łeb i spojrzał na niego bez żalu, bez złości. Po prostu spojrzał. Psy nie umieją chować urazy, mają za serce.

– Ja nie na serio – powiedział Janusz. – Zagotowałem się. Chłopaki się śmiali.

– Chłopaki się śmiali. A ty, żeby przed nimi nie było wstydu, postanowiłeś żywe stworzenie wyrzucić. Które ci ufa. Które biegnie do ciebie, gdy wracasz do domu. A że go wyrzucisz – on nie wie. On myśli, że jesteś dobry.

Janusz potarł twarz dłońmi. Zarost kłuł – nie golił się dwa dni na polowaniu.

– I co, walizka – to na poważnie?

Grażyna milczała. Za oknem wróble kłóciły się na jarzębinie. Lodówka zabuczała i ucichła.

– Na poważnie, Janusz. Nie chodzi o Burka. Burek – to ostatnia kropla. Ty tak o żywej istocie – „pozbyć się”, „na drogę”. A jeśli jutro ja nie dogodzę – też się pozbędziesz? Do matki odwieziesz – nie przydała się, mówię, zabierajcie?

– No przesadzasz.

– To ty przesadziłeś. Dawno. Przestałeś widzieć, że wokół są żywi. Ja jestem żywa. Burek jest żywy. Nie jesteśmy narzędziami. Nie strzelba, którą sprzedasz, jeśli źle strzela. Jesteśmy rodziną. A rodziną się nie rzuca.

Janusz siedział i czuł się tak, jak dawno się nie czuł. Kiedyś to było – on powiedział, żona się zgodziła. Nie dlatego, że Grażyna była bez charakteru. Umiała milczeć – cierpliwie, po babsku. Chroniła. Wygładzała. A on przywykł, że można mówić byle co – i nic się nie stanie.

A jednak – bywa.

Burek podszedł do Janusza i trącił mokrym nosem w rękę. Po prostu podszedł, bo widział: człowiekowi źle. A gdy źle – trzeba być blisko. Burek wiedział to nie rozumem – trzewiami, całą swoją rudą sierścią.

Janusz spojrzał na psa. Na mokry nos, brązowe oczy, na ogon, który nieśmiało się poruszył – no co, zgoda?

I wtedy go ruszyło. Nie do łez – facet jednak. Ale coś się przewróciło w środku, jak łódka na fali – buch, i już jesteś po drugiej stronie.

– Grażyno. Schowaj walizkę.

– Po co?

– Bo – pogłaskał Burka po głowie – jestem głupi.

– To wiem. Pytanie – głupi, który się jednak uczy, czy taki, co mu choćby kołek na łbie ciosaj.

Janusz uśmiechnął się. Nawet teraz – umiała.

– Uczy się. Przepraszam. Za Burka. I za wszystko.

Grażyna podeszła do walizki, rozpięła. Wyjęła maszynkę, szczoteczkę, położyła na szafce.

– Koszule sam powiesisz.

Janusz skinął głową. Pochylił się do Burka i podrapał za uchem.

– No co, darmozjadzie – głos mu drgnął. – Żyjemy dalej?

Burek zamachał ogonem tak mocno, że o mało nie strącił lampy. Podskoczył, liznął w nos. Usiadł i spojrzał na oboje z tym wyrazem, który mają tylko psy: absolutnego, niczym niezasłużonego szczęścia.

Na następne polowanie Janusz pojechał bez Burka. Wrócił z dwiema kaczkami i torebką cukrowych kości z targu.

– Dla kogo? – spytała Grażyna, choć i tak wiedziała.

– Dla darmozjada – burknął Janusz. I uśmiechnął się.

A walizkę Grażyna schowała z powrotem na antresolę. Ale nie głęboko. Tak, żeby można było wyjąć.

Na wszelki wypadek.