– Ten pies nie nadaje się do polowania, trzeba się go pozbyć – oświadczył mąż. Natasza natychmiast spakowała mu walizkę.

Zbigniew wrócił z polowania zły jak osa w słoiku. Buty zrzucił w progu – jeden w lewo, drugi w prawo. Kurtkę rzucił na haczyk, nie trafił, nawet nie podniósł. Poszedł do kuchni, zagrzechotał czajnikiem.

Grażyna siedziała w pokoju, przewijała telefon. Słyszała, jak mąż chodzi – ciężko, nerwowo, każdy krok jak pretensja. Rudy pies Reksio leżał u jej stóp, z pyskiem na łapach. Uszy przygarbił, ogonem nie merdał. Zawsze czuł, kiedy pan jest w takim humorze, i starał się nie wpadać w oczy.

– No więc – Zbigniew stanął w drzwiach, ręce w boki, jak robił zawsze, gdy ogłaszał coś, co uważał za ostateczne. – Pies do polowania się nie nadaje. Niezdara, a nie pies. Tresowałem, tresowałem – zero efektu. Kaczka pada – on siedzi. Zając mija – ziewa. Trzeba się pozbyć.

Grażyna podniosła wzrok. Spojrzała na męża spokojnie, uważnie, jak patrzy się na kogoś, kto powiedział coś bardzo głupiego, ale jeszcze sam tego nie pojął.

– Pozbyć? – powtórzyła, jakby smakowała to słowo.

– A co? Karmić darmozjada? Pies myśliwski ma polować. A ten… – Zbigniew machnął ręką w stronę Reksia, który przytulił się do nogi Grażyny jeszcze mocniej. – Jutro zawiozę do pana Janusza, może zgodzi się załatwić. A nie – to na szosę wyrzucę.

„Na szosę wyrzucę” – wtedy coś w Grażynie pękło.

Wstała milcząco. Reksio od razu podniósł się za nią, z niepokojem patrząc z dołu. Grażyna przeszła obok męża do przedpokoju, otworzyła antresolę i wyciągnęła walizkę – dużą, niebieską, na kółkach. Tę samą, z którą kiedyś jeździli do Sopotu, gdy jeszcze jeździli gdzieś razem.

Zbigniew odprowadził ją wzrokiem, ale nic nie powiedział. Uznał pewnie, że żona zaczęła sezonowe przekładanie rzeczy.

Ale Grażyna otworzyła jego część szafy.

Koszule – raz, dwa, trzy, cztery. Porządnie. Bokserki, skarpety – do bocznej kieszeni. Dżinsy – jedne od święta, jedne robocze. Szary sweter, prezent od matki. Maszynka do golenia z łazienki. Szczoteczka do zębów.

Zbigniew stanął w drzwiach sypialni i przez chwilę milczał. Potem dotarło.

– Co ty robisz?

– Pakuję ci walizkę – odpowiedziała Grażyna tym samym tonem, co mówiła „obiad na kuchence” czy „chleb się skończył”.

– Jaką walizkę? Po co?

– No mówiłeś – trzeba się pozbyć. Więc ja się pozbywam.

Zbigniew mrugnął. Potem usiadł na brzegu łóżka powoli, jakby nogi odmówiły posłuszeństwa.

– Przez psa?

– Nie przez psa. Przez ciebie.

Zapięła suwak i wyprostowała się. Reksio cicho wszedł do pokoju i położył się w progu, jakby pilnował.

– Powiem ci, Zbyszku, skoro już rozmowa. Nazywasz Reksia darmozjadem. Nie umie polować, pożytku żadnego. A policzmy, od kogo tu jest pożytek.

– Grażynka, nie zaczynaj.

– Reksio kaczki nie przynosi, to fakt. Za to co rano wita mnie tak, jakbym pół roku była w delegacji. Kładzie łapę na kolanie, gdy płaczę. A ja płaczę, Zbyszku, często. Bo ty wracasz z pracy – i w telewizor. Z polowania – na kanapę. Ze mną ostatni raz normalnie rozmawiałeś, jak rachunek za prąd przyszedł duży. Trzy zdania pod rząd – to było wydarzenie.

Zbigniew otworzył usta.

– Porównałaś też – ja i pies.

– Nie porównuję. Stwierdzam. Reksio jest żywy. Czuje. Kocha. Ot tak, bezinteresownie. Nie musi, żebym była chuda albo żeby barszcz gotować. Musi, żebym była. Ty, Zbyszku, kiedy ostatnio cieszyłeś się, że jestem?

Cisza zawisła w pokoju jak pranie na sznurze – ciężka, mokra, niewygodna.

Zbigniew patrzył na walizkę. Potem na żonę. Reksio podniósł łeb i spojrzał na niego bez urazy, bez złości. Po prostu spojrzał. Psy nie umieją trzymać urazy, mają za duże serce.

– Ja nie na serio – powiedział Zbigniew. – Uniosłem się. Chłopaki się śmiali.

– Chłopaki się śmiali. A ty, żeby przed nimi nie było wstyd, postanowiłeś żywe stworzenie wyrzucić. Które ci ufa. Które biegnie do ciebie, gdy wracasz do domu. A że je wyrzucisz – on nie wie. Myśli, że jesteś dobry.

Zbigniew przetarł twarz dłońmi. Zarost kłuł – nie golił się dwa dni na polowaniu.

– I co, walizka – to na poważnie?

Grażyna milczała. Za oknem wróble kłóciły się na jarzębinie. Lodówka zahuczała i ucichła.

– Na poważnie, Zbyszku. Nie w Reksiu rzecz. Reksio to ostatnia kropla. Tak o żywym stworzeniu – „pozbyć się”, „na szosę”. A jutro jak nie dogodzę – też się pozbędziesz? Do matki odwieziesz – nie przydała się, zabierajcie?

– No przesadzasz.

– To ty przesadziłeś. Dawno. Przestałeś widzieć, że wokół są żywi. Ja jestem żywa. Reksio jest żywy. Nie jesteśmy narzędziami. Nie strzelba, którą można sprzedać, jak krzywo strzela. Jesteśmy rodziną. A rodziną się nie rzuca.

Zbigniew siedział i czuł się tak, jak dawno się nie czuł. Wcześniej – powiedział, żona zgodziła się. Nie dlatego, że Grażyna była bezkonfliktowa. Umiała przemilczeć – cierpliwie, po babsku. Chroniła. Łagodziła. A on przywykł, że można mówić dowolne bzdury – i nic się nie stanie.

A jednak – bywa.

Reksio podszedł do Zbigniewa i szturchnął mokrym nosem w rękę. Po prostu podszedł, bo widział: człowiekowi jest źle. A gdy źle – trzeba być blisko. Reksio wiedział to nie rozumem – instynktem, całą swoją rudą sierścią.

Zbigniew spojrzał na psa. Na mokry nos, brązowe oczy, na ogon, który nieśmiało drgnął – jakby mówił: no co, pokój?

I wtedy go ruszyło. Nie do łez – chłop jednak. Ale coś przewróciło się w środku, jak łódź na fali – bęc, i jesteś po drugiej stronie.

– Grażynka. Schowaj walizkę.

– Po co?

– Bo – pogłaskał Reksia po głowie – jestem głupi.

– To wiem. Pytanie – głupi, który się jednak uczy, czy taki, któremu choć kołkiem na łbie wyryć.

Zbigniew uśmiechnął się. Nawet teraz – umiała.

– Uczę się. Przepraszam. Za Reksia. I za wszystko.

Grażyna podeszła do walizki, odpięła zamek. Wyjęła maszynkę, szczoteczkę, położyła na szafce.

– Koszule sam powiesisz.

Zbigniew skinął głową. Pochylił się do Reksia i podrapał za uchem.

– No co, darmozjadzie – głos mu zadrżał. – Żyjemy dalej?

Reksio zamachał ogonem tak, że o mało nie strącił lampy. Podskoczył, liznął w nos. Usiadł i spojrzał na oboje z tym wyrazem, który mają tylko psy: absolutnego, niczym niezasłużonego szczęścia.

Na następne polowanie Zbigniew pojechał bez Reksia. Wrócił z dwiema kaczkami i reklamówką cukrowych kości z targu.

– To dla kogo? – spytała Grażyna, choć wiedziała.

– Dla darmozjada – burknął Zbigniew. I uśmiechnął się.

A walizkę Grażyna schowała z powrotem na antresolę. Ale nie głęboko. Tak, żeby można było dosięgnąć.

Na wszelki wypadek.

*I ta historia uczy, że nie trzeba wyrzucać – ani psa, ani człowieka. Bo czasem ten, kogo chcemy się pozbyć, okazuje się tym, który trzyma nas przy życiu.*I tej nocy, gdy Grażyna zasnęła, a Reksio chrapał u jej stóp, Zbigniew wstał po cichu. Poszedł do kuchni, nalał sobie wody, ale nie pił. Stał długo przy oknie, patrząc w ciemność, i myślał o tym, jak blisko był od stracenia wszystkiego – nie psa, nie żony, ale siebie samego. Następnego dnia rano, gdy Grażyna otworzyła oczy, na poduszce obok leżał liścik, napisany drżącym, ale starannym pismem: *„Jutro idę z Reksiem na spacer. I z tobą też, jeśli pozwolisz”.*

A na parapecie w kuchni stała nowa miska – dla psa. Z wypisanym markerem: *Darmozjad. Zasłużony.*