W szkole ciągle wciągali mnie w różne olimpiady. Pewnego razu wybrali mnie na olimpiadę chemiczną. Odebrałem to jako dowód uznania dla moich zdolności umysłowych.

W szkole ciągle wciągali mnie w różne olimpiady. Pewnego dnia zgłoszono mnie do olimpiady z chemii. Odebrałem to jako wyraz uznania dla mojego intelektu. Gdy dowiedziała się o tym moja mama, chemiczka o szlacheckim rodowodzie (przed ślubem nosiła staropolskie nazwisko), zachowała się jak rasowa warszawska ciocia. Zazwyczaj śmiała się z wdziękiem jak bohaterka Prusa, ale tym razem wylała herbatę i parsknęła śmiechem.

To był pierwszy i ostatni raz, kiedy widziałem mamę tak roześmianą. Potem wysłali mnie na dzielnicową olimpiadę z fizyki. I potem jeszcze raz, i jeszcze. Wtedy zaczęło mi świtać, że dyrekcja szkoły cyklicznie deportuje mnie na olimpiady, dając przy tym reszcie uczniów szansę uczyć się w spokoju.

Na olimpiadę z biologii skoszarowano mnie wraz z Tolkiem Kryszakiem. Też jako tako znał się na biologii jelenia od żółwia z setki kroków by rozpoznał. Gdy nauczycielka biologii dowiedziała się, kto będzie reprezentował szkołę, omal nie ogłosiła protestu głodowego. Ale ich przecież jeden dzień nie będzie w szkole przekonała ją chyba dyrektorka z wychowawczynią.

Sadzają nas obu w wielkiej auli, razem z sześćdziesięcioma innymi dzieciakami-biologami. Każdemu dawali duży arkusz papieru. Akurat za mównicą występowała pani z ogromną szklaną broszką na piersi, przemawiając, jakbyśmy ruszali na podbój świata. Główna myśl: nie jesteśmy tu przez przypadek, życie przed nami, więc jeśli teraz będziemy hałasować i ściągać, to całe życie skończymy przy rozładowywaniu wagonów. Choć, jak dodała, to praca także szlachetna nie ma nic przeciwko niej.

Rozejrzałem się i musnąłem ramię drobnej dziewczyny po prawej. Zaczerwieniła się i spuszczając zalotnie umalowane rzęsy, milczała. Wszyscy zaczęli coś zapamiętale notować. Tolka to strasznie zaniepokoiło:

Ale o co chodzi? Co mamy robić? spytał poważnie.

Nawet w tym momencie nie podejrzewał, że trzeba będzie coś pisać. Wydawało mu się, że nas tu przywieziono po lemoniadę. Zerknąłem na arkusz i domyśliłem się: w pustych miejscach bez druku mają być odpowiedzi. Powiedziałem więc Tolkowi o co chodzi. Pani z broszką poprosiła mnie, żebym już uspokoił kolegę.

A gdzie odpowiedzi? spytał Tolka.

I wtedy ta pani z lekką ironią zapytała, z której jesteśmy szkoły, bo taka naukowa pasja nie zdarza się codziennie. Przestępce z Komisariatu dla Nieletnich łatwo nie złapiesz, więc odpowiedziałem, że jesteśmy z sto siedemdziesiątej drugiej. Zanotowała to zarówno w naszej, jak i swojej dokumentacji.

Przecież my z sto siedemdziesiątej piątej jęknął Tolek.

Cicho bądź, głupku syknąłem.

Tolka kopnął mnie pod stołem, ale trafił w nogę dziewczyny przede mną. Ta obróciła głowę jak sowa, rozpoznała, że nie grozimy jej żadnym niebezpieczeństwem i tylko poprosiła, żeby tak więcej nie robił. Najbardziej zapadły mi w pamięć jej piegi.

Czego chcesz? odburknął jej Tolka. Siedź i nie przeszkadzaj.

Po chwili pani zrobiła dziewczynie ostatnie ostrzeżenie, po którym ta się rozpłakała. Żeby ją pocieszyć, pani-matka poradziła, by wierzyła w siebie to wystarczy. Kiedyś to nauczyciele potrafili przemówić do serca: dziewczyna otarła łzy i rzeczywiście zaczęło jej wychodzić.

A ja byłem w kropce. Próbować przypomnieć sobie lata życia Linneusza i zerkać na rzęsy dziewczyny równocześnie było niemożliwe. Albo Linneusz, albo rzęsy. Razem wychodził Linneusz z podkręconymi rzęsami, a to wywoływało dziwne uczucia. Kimkolwiek był Linneusz, obraz był straszny.

Ile jest gatunków ryb w Wiśle? rzucił mimochodem Tolka.

Dziewięćset dwanaście odpowiedziałem.

Na pewno?

Z takich rzeczy się nie żartuje.

Odpowiedź o Linneuszu napisałem tak, że można by ją wpakować do życiorysu jakiejś polskiej poetki, i też by się zgadzało o ile nie przyglądać się jej zbyt dokładnie.

Pójdziesz do kina? napisałem na karteczce i rzuciłem dziewczynie z rzęsami. Po chwili wróciła odpowiedź: Już kogoś mam. Niby prosto, a jednak dziwi mnie po dziś dzień kobieca nieumiejętność powiedzenia tak od razu. Przecież nie chciałem psuć tamtej relacji szczerze proponowałem tylko jeszcze jedną! Przecież już przyjaźniłem się z dwoma koleżankami z klasy. Chłopcy tych koleżanek spali spokojnie niewygodę z tego miał tylko mój tata, regularnie przekazując mi kieszonkowe w złotówkach.

On jest lepszy ode mnie? napisałem. Tak przyszło. To czemu nie startuje w olimpiadzie? Dziewczyna się zamyśliła. Rozumiałem ją.

Czy aby nie pomyliłeś Wisły z Bałtykiem? rzuciła cicho pani z broszką, przechodząc trzeci raz koło nas. Liczyła, że w naszym biotopie znajdzie ściągi. Tylko żeby mieć ściągi, trzeba choć trochę znać temat. W naszym przypadku szukała złudzeń.

Tolek wyglądał jak typowy dzieciak wymagający pomocy lekarskiej, ale to był po prostu jego codzienny wyraz twarzy.

Jaki ocean, o co jej chodzi? trącał mnie, utrudniając mi zacieśnianie niejasnych znajomości. tu nawet nie było pytań o oceany.

Kto jest kim w »Człowieku z marmuru«? napisałem i wysłałem. Nie! wróciło wraz z narysowaną śmieszną buzią z warkoczami i odstającymi uszami. To mnie rozbawiło. Dzisiaj już emotki tak nie działają. Byłem już gotów się zakochać, ale Tolka znów miał sprawę.

Mam pytanie zaczynał poważnie. Jaki poziom kon-… formacji ma białko keratyna? Keratyna to odpowiedź, czy co? To chyba jakiś Uzbek pisał… U wiewiórki są rude włosy, nie?

Potwierdziłem, a po chwili dodałem:

Zimą szare.

Tolka napisał na kartce: Rude. A zimą u wiewiórki szare. Chłopak potrafił się wpasować w każdy klimat rozmowy.

Dziewczyna z piegami odwróciła się i szepnęła: Alfa-helisa.

Gdzie? rozejrzałem się.

Chodzi o poziom konformacji: alfa-helisa, po prostu objaśniła i wróciła do pisania.

Spojrzałem na jej uszy. Też mnie ujęły. Szybko zanotowałem prawidłową odpowiedź, oderwałem kawałek kartki i napisałem: Do kina?. Może tym razem…

Pójdziemy, wylądowało na mojej ławce.

Po chwili z prawej doszło: Dobra, pójdę.

To był egzystencjalny klincz. Gdy próbowałem wybrnąć, trafiłem na pytanie: Jak nazywa się młode nosorożca?. Ciężko odpowiadać, gdy dwie dziewczyny naraz chcą poważnego związku. Nosorożątko? Nosorożczyk? Cielaczek? Nosotolek? Po prawej rzęsy, przed sobą piegi. Mocna sprawa. Napisałem po prostu: Młode nosorożca.

Z piegowatą przetrwaliśmy do zimy, aż wiewiórki poszarzały. Ta z rzęsami do kina nie przyszła. Kobiety… cóż za tajemniczy ludzie.

A na olimpiadzie z biologii dostałem drugie miejsce i dyplom. Otrzymałem go dopiero po dwóch miesiącach szukali mnie długo. W sto siedemdziesiątej drugiej szkole była tylko jedna osoba o moim nazwisku uczeń z pierwszej klasy. Na pytanie pani dyrektor: Jakim cudem był na olimpiadzie? rozpłakał się i obiecał, że już nie będzie. W końcu mnie znaleziono.

Byłem jedynym z tej naukowej zgrai, kto wiedział, jak nazywać młode nosorożca. Bo naukowcy dotąd nie wymyślili na tę okoliczność poprawnej polskiej nazwy. Tak właśnie wszedłem do świata nauki i przez moment byłem swój. A potem… no cóż, jak widać, życie to nie olimpiada nie wystarczy mieć odpowiedzi, trzeba jeszcze zadawać dobre pytania.