Gruszeńka

Gruszka

Były u ojca trzy córki. Dwie piękne, że aż ludzie oczy przecierali ze zdumienia, a trzecia drobniutka, chudziutka, z garbkiem na plecach. Tylko oczy u niej wielkie, lśniące jak gwiazdy. Na polu ciężko jej pracować, a i w domu za starszymi nie nadążała, wszystko było dla niej za trudne.

Starsze siostry, Annuszka i Dziunia, od zalotników się opędzać nie mogły, co rusz ktoś o rękę się starał, a o najmłodszej Gruszce nikt nawet nie chciał słyszeć. Siostry naradzały się:
Dopóki Gruszki nie wydamy za mąż, to ani jedna z nas przed ołtarz nie stanie!
Czas płynął, ale nikt o Gruszkę nie pytał. Przebierały ją siostry, malowały policzki na różowo, ale wszystko na nic. Nawet koleżanki zaczęły sobie żartować:
Zanim Gruszce znajdziecie kawalera, to i same bez mężów zostaniecie!

Gruszka słyszała takie rozmowy i jej się smutno robiło. Nie o siebie się martwiła, tylko o siostry. Pewnego wieczoru postanowiła:
Nie mogę dłużej przeszkadzać innym w życiu! Lepiej wyjdę z domu, niech siostry mają swoje szczęście. Pojadę do Krakowa, może gdzieś się najmie do pracy.

Poczekała, aż wszyscy zasną, spakowała tobołek i wymknęła się cicho z chaty.

Całą noc szła Gruszka. Księżyc jasno świecił, droga była biała i cicha. Nie bała się, dopiero gdy doszła do lasu, poczuła lęk: a jeśli wilk drzemie w krzakach? Ale weszła śmiało, idzie dalej ścieżką.

Już zaczęło świtać, Gruszka poczuła zmęczenie, a do miasta jeszcze daleko. Postanowiła odpocząć pod leszczynowym krzakiem, tobołek pod głowę, chustka na ramiona i zasnęła. Spała długo czy krótko nie wiadomo, lecz obudził ją stukot siekiery. Otwiera oczy, niepewnie siada a tu tuż obok szszsz! drzewo suche się zwaliło. Gruszka przestraszyła się, chce uciekać, aż tu podchodzi staruszek. Niski, ale widocznie mocny, broda śnieżnobiała, topór w ręce trzyma.

Gruszka jeszcze bardziej drży, a staruszek mówi:
Nie bój się, wnuczko, krzywdy ci nie zrobię.
A kto pan jesteś, dziadziu? pyta nieśmiało Gruszka. Prawie mnie pan drzewem nie przygniotłeś…
Leśniczy jestem odpowiada dziad. Tu mieszkam nieopodal. Drzewo suche ścinam. A ty czego sama w lesie wędrujesz?
Opowiedziała mu Gruszka wszystkie swoje troski. Dziadek zamyślił się, pogładził brodę i rzecze:
Widzę, że serce dobre masz i litościwe. Zostań u mnie w leśniczówce, będziesz mi wnuczką. A jakbyś zmieniła zdanie, to sam odprowadzę cię do miasta.

Ucieszyła się Gruszka, zgodziła się zostać. Tak zaczęli razem żyć. Staruszek w dzień po lesie chodził, Gruszka zajmowała się domem pracy wiele nie było, a ona ze wszystkim sobie radziła.

Dziadek był poczciwy i wesoły, niejedno w życiu widział, rozmawiać umiał ciekawie. Stopniowo uczył Gruszkę rozpoznawać zioła, korzenie, borówki i inne leśne dary. Pokazywał, kiedy najlepiej zbierać i jak suszyć, jak robić lekarstwa. Gruszka nauczyła się od niego wszystkiego, co wiedział, niczego nie ukrył.

Aż nadeszła godzina dziadkowej śmierci. Gruszka się rozpłakała, lecz leśniczy powiedział:
Nie płacz, wnuczko, na wszystko przychodzi czas. Gdy umrę, pochowaj mnie godnie i wracaj do rodzinnego domu. Wszystkiego cię nauczyłem, co tylko mogłem. Ja służyłem lasowi, a ty, wnuczko, nieś pomoc ludziom.

Umarł staruszek, Gruszka go pochowała i smutna, ale mądra, szykowała się w drogę powrotną.

Wróciła do swojej wsi. Siostry już zamężne były, wyszły za dwóch braci. Zamieszkały wszyscy razem w dużym domu. Ucieszyły się ogromnie, że Gruszka cała i zdrowa wróciła! Przydzieliły jej osobny pokoik, Gruszka zaczęła z nimi żyć i pomagać. Wiedziała już, jak nawozić pole, jak leczyć choroby, jak chwasty zwalczać wszystkiego nauczyła się od starego leśnika! Zawsze miały siostry plony obfite, zwierzęta zdrowe, a w chacie nikt nie chorował. Dobrze im się żyło.

Wkrótce ludzie z całej okolicy zaczęli przychodzić do Gruszki po radę. Nigdy nikomu nie odmawiała, nie żądała zapłaty. Kto mógł, ten przynosił jajka, czasem chustkę, a biednym czy chorym pomagała bez niczego.

We wsi mieszkała też Babka Kłopotka, znana znachorka, ale nieco złośliwa, ludzie się jej bali. Kiedy Gruszka zaczęła pomagać ludziom, wszyscy do niej się garnęli, a chatę Babki omijali szerokim łukiem. Rozgniewała się Babka. Długo dumała, jak tu Gruszce zaszkodzić. W końcu przyszła do niej:
Dzień dobry, Agnieszko Sylwestrowna, kochana!
Dzień dobry, babciu odparła grzecznie Gruszka.
Przyszłam do ciebie, dziecko. jęknęła Babka. Ręka mnie boli, aż mi drętwieje.
Siadaj babciu, zobaczę ci tę rękę.
Posadziła ją Gruszka, pomacała rękę.
Ależ babciu, czy na pewno ta ręka cię boli? Może się ci coś pomyliło? Daj drugą, obejrzę.
Ta, dziecko, ta… stęka Babka. Tak mnie boli, że nie mogę jeść ni pić.
Gruszka pokręciła głową.
Nie widzę tu bólu, babciu.
To jak nie, to nie! nagle zgodziła się Babka. Widocznie pogadałam z tobą i już mi lżej. Dziękuję ci, Agnieszko Sylwestrowna, dziękuję, kochanie. Mam dla ciebie podarunek i wręczyła Gruszce lusterko. Jesteś młoda, będziesz się przeglądać, podziwiać swoją urodę.
Dziękuję, babciu odpowiedziała Gruszka. Oby twoje dobre słowo się spełniło! Dobre słowo silniejsze od złego.

A na lusterko Babka Kłopotka naszeptała i nagadała złych zaklęć!…

Minął czas i zaczęło się wydawać, jakby Gruszce garb zniknął. Ludzie patrzyli, dziwili się: wyprostowała się, przestała powłóczyć nogą. Przeglądała się w babcinym lusterku i cieszyła. A Babka widząc, że jej czary nie zadziałały, przyszła znów. Tym razem narzekała na ból pleców i słabość w nogach, ale sama już zaczynała rzeczywiście chorować. Na siebie ściągnęła nieszczęście!

Gruszka dała jej różne zioła, wytłumaczyła, jak parzyć, a Babka znów przynosi prezent grzebień z kości.
Dziewczęca uroda, mówi, lubi troskę, a ty ładna jesteś, powinnaś się pieścić!
Gruszka wzięła grzebień, odpowiadając:
Dziękuję, babciu, jaka ty dobra! Niech twoje słowo nie przepadnie.
Czas leciał, a Gruszka rozkwitała z każdym dniem. Policzki jej poczerwieniały, warkocz zagęścił się, cała aż kipiała zdrowiem. A Babka Kłopotka zeszła z sił całkowicie! Ręce jej jak suche patyki, plecy zgięte, nogi już nie niosły. Leżała, jęczała, wołała Gruszkę.

Annuszka z Dziunią odradzały Gruszce pójść do Babki, żartując, że to czarownica, a jej chałupa złe rzeczy kryje.
Nie martwcie się! odparła Gruszka. Poranek zawsze mądrzejszy od wieczora.

Rano umyła twarz niewybraną wodą, założyła nowe ubranie, włożyła do koszyka podarunki: słoik miodu, jabłka z sadu i pachnące zioła.

Siostry zaniemówiły z wrażenia:
Siostro, jak ty wypiękniałaś! To chyba cud, nie tylko nowe ubranie!

Gruszka poszła do Babki. Już, już chce uchylić furtki, a ta trzask jakby sama się zatrzasnęła i nie daje się otworzyć.
Babciu! krzyczy Otwórz! Nie mogę wejść do twojego ogródka!
A w domu Babki coś się dzieje: tupot, garnki dzwonią, jakieś głosy szeleszczą:
Nie wpuszczaj jej! Jej nie tknie żadna klątwa, a zło wraca do złego!
Stała Gruszka, puka jeszcze raz:
Babciu, żyjesz jeszcze? Przyszłam z wizytą, a wejść nie mogę.
Babka milczy, a w chałupie coś ryczy jak osioł, szczeka jak pies, muczy jak krowa. Z pieca huk niesłychany, aż cały dom się trzęsie.
Ludzie się zbiegli, patrzą aż strach. Babki się bali, ale czegoś takiego nikt nie widział! Gruszka puka trzeci raz:
Odezwij się chociaż, babciu! Przyniosłam ci miód, jabłka i zioła.

Położyła Gruszka koszyk przez płot na ścieżkę. Nagle z komina Babki buchnął czarny dym, taki, że nawet przy pożarze takiego nie widzieli, z okien wyleciało stado wron i rozproszyło się po polach, cały dom sczerniał, aż jakby spłonął. Ludzie krzyczeli, biegli po wodę, rozbierali płot, myśleli, że pożar.

Wtem wyszło słońce zza chmur i kiedy pierwszy promień dotknął ziemi, cała ta czarna mgła rozwiała się. W miejscu chaty Babki została tylko kupka węgla, wszystko znikło bez ognia.

To ta babcina złość ją zżarła! pojęli ludzie. Złe na dobrą duszę nie przylgnęło wróciło do właścicielki!

Od tego dnia Gruszka już całkiem wypiękniała, tak że nikt jej nie poznawał! Wkrótce kawaler się znalazł z tej samej wsi. Żyli zgodnie, po ludzku, żadnego sporu nigdy nie było. Annuszka i Dziunia cieszyły się ogromnie szczęściem siostry.

A w miejscu, gdzie stała chata Babki Kłopotki, tam gdzie Gruszka zostawiła koszyk z podarunkami, wyrosły wspaniałe maliny. Owoce były dorodne, pachnące, i wszyscy w okolicy przychodzili je zbierać tak przestano się tamtego miejsca bać. Podobno malin przez wiele lat było tyle, że wieś zaczęto nazywać Malinówką.