Samotność we Dwoje

SAMOTNOŚĆ WE DWOJE

Trzydzieści osiem lat temu Grażyna przywiozła przyszłego męża, Zbigniewa, do swoich rodziców w Katowicach. Miała ich poznać, no i napomknąć, że niedługo ruszają razem do urzędu stanu cywilnego.

Mama z tatą od razu wszystko pojęli, jak tylko na progu pojawił się nieznany im facet. Wcześniej Grażyna nigdy nie sprowadzała do domu żadnego absztyfikanta zwykle mówiła:
Po co ich pokazywać? Jak zapragnę się hajtać, to przyprowadzę.

Nic więc dziwnego, że rodzice patrzyli na Zbyszka niemal pod lupą. Siedział przy stole, czerwony jak burak i bezradny, jakby zaraz mieli mu zrobić test na obecność witaminy C.

Grażyna gdzieś wyszła, a tata cichaczem za nią:
Popełniasz błąd, córeczko. Nie powinnaś za niego wychodzić.
Czemu niby? Grażyna od razu wzięła pozycję bokserską. Bo jest traktorzystą?
Nie tylko o to chodzi, choć to swoją drogą Ale popatrz: ty z domu oficerskiego, studiowałaś. A on? Chłopak ze wsi, niby pracowity, ale prosty jak budowa cepa. No i co wy sobie będziecie mówić przez całe życie? Między wami zawsze będzie stało jedno słowo: intelekt.

Daj spokój, tato! Przestań już z tymi przesądami. Najważniejsze, że mnie kocha. A uczyć się przecież nigdy nie jest za późno broniła się Grażyna, święcie przekonana o swojej racji.
No dobrze pamiętaj tylko, Kto rodziców nie słucha, ten potem błądzi. Żebyś potem nie mówiła, że cię nie ostrzegałem

Odbyło się wesele, szał narzeczeństwa trochę przygasł i zaczęła się normalna, szara codzienność.

Zbyszek, po wielu namowach, zapisał się zaocznie do technikum, ale na nauce to się raczej nie znał. Grażyna pisała za niego prace, siedziała wieczorami w notatkach pełnych technicznych banałów, których nawet nie mogła zdzierżyć. On? Pojechał na dwie sesje i rzucił szkołę:
Po co mi to? Tobie zależy to się ucz.

Grażyna próbowała go przekonać, ale Zbyszek uważał, że już wszystko wie. Nie zamierzał marnować czasu na te pierdoły.
Jak chcesz w końcu machnęła ręką, myśląc: W sumie nie jest taki głupi. Wszystkie jej książki przeczytał, polityką się interesuje. W pracy go cenią. A że pachnie wiejskim podwórkiem cóż Kogo wybrałam, z tym żyję.

Z roku na rok robiło się trudniej. Mąż nie liczył się z jej zdaniem, stale próbował jej pokazać, kto tu rządzi. Lubił poniżyć, szczególnie przy ludziach, nie zważając na to, że Grażyna chciałaby przez chwilę udawać, że domy w Katowicach nie słyszą ich kłótni.
I za każdym razem, kiedy trzeba było coś ogarnąć, lądowało to na jej barkach:
Remont? Chcesz to rób!
Lodówka? Potrzebujesz to kup!
Balkon zabudować? A co ja mam do tego? Chcesz, zamawiaj!

Jedynym tematem, przy którym Zbyszek nie marudził, była działka. Do ziemi go ciągnęło jak gęś do wody tam był w swoim żywiole. Tyle że sezon ogrodniczy trwał raptem cztery miesiące. Przez resztę roku Grażyna była i żoną, i mężem.

Póki była młoda, machała na to ręką. Ale z czasem coraz bardziej jej to ciążyło. Zbyszek przyzwyczaił się żyć za Grażyną i nie planował tego zmieniać. Po co, skoro jemu było całkiem wygodnie? A kwiatów na Dzień Kobiet (polski odpowiednik 8 marca) nie wręczył jej nigdy. Raz nawet, bardzo poważnie, podsumował:
Przecież już ci zrobiłem dwa prezenty zobacz, biegają po domu.
Miał na myśli ich dwie córki.

Grażyna nie dyskutowała, nawet tłumaczyła sobie: Nie każdy lubi dawać prezenty u nich tak nie ma, trudno, przeżyję.
Zbigniew od zawsze był ciężki w obejściu. Nie lubił rozmawiać z ludźmi, nie chciało mu się nawiązywać kontaktów. Znajomi żartowali: On w ogóle potrafi mówić? Obracała to w śmiech, ale Zbyszkowi przeszkadzało, że żona dogaduje się z każdym. Wszystkich jej znajomych i krewnych wyśmiewał; swoich nie miał żadnych.

Grażyna nie tylko ratowała dom, ale i dobrze zarabiała. Nigdy nie wisiała Zbyszkowi na portfelu. Nawet w czasach wielkiego bałaganu w Polsce potrafiła dorobić tu i tam. Wiedziała, że z niego nie będzie pożytku. Za mało ci? To zarób! odpowiadał. Chodzisz do pracy? No to się ciesz.

Z czasem wyraźnie widziała: nie mają o czym rozmawiać. Ona na wszystko patrzy z innej perspektywy, jemu się zawsze wszystko nie podoba. Film jej się spodobał on zaraz, że gniot straszny. Jego ulubione produkcje wyłączała po dziesięciu minutach. O książkach i muzyce już nawet nie próbowała rozmawiać.

Charaktery? Ona altruistka, gotowa skoczyć w ogień za rodzinę. On samolub stuprocentowy, dbający tylko o siebie. Jedzą już nawet każdy co innego, zainteresowania rozbiegły się w dwie strony świata, uczucia wygasły, dzieci wyjechały. Trzy dekady razem pod wspólnym dachem, a jakby obcy. Ot, tacy współlokatorzy każdy sobie.

Z perspektywy Zbyszka to Grażyna zrobiła się bezczelna, niewdzięczna i nie okazuje mu szacunku. To, że wszystko ogarnia, nie ma znaczenia: przecież tak powinna.
Zdarzało się, że wypił więcej niż ustawa przewiduje, i wtedy zaczynał prawdę mówić: o jej rodzicach z Gliwic, o rodzinie, oceniał każde jej słowo. Ranił i poniżał jak typowy, lokalny pan i władca pouczający służbę. Kiedy trzeźwiał, nie rozumiał, skąd ta cicha wrogość u żony.
Przecież ja tylko prawdę powiedziałem!

Nie było mu wytłumaczyć, że to wyłącznie jego prawda. Cudzych nie przyjmuje, nie rozumie i już.

I tak siedzi dzisiaj Grażyna u mnie w kuchni, płacze i mówi:
Nie mam już siły Całe życie na poligonie. Nigdy nie wiadomo, co mu wpadnie do głowy ani kiedy znowu wybuchnie. Mam dość kompromisów, wyginania się, wytrzymywania. Co mam zrobić? Rozwód? I co z tego? Przecież on się nie ruszy. Zostanie, żeby mnie wykańczać po kropelce. Najgorsze, że jest przekonany, że ma rację. Po każdej jego szczerości zbieram się w całość przez kilka tygodni Przecież mamy rodzinę, dzieci, teraz wnuki. Jakoś zawsze znajduję powód, żeby trwać. Próbuję normalnie rozmawiać, łagodzić, a on tylko to odbiera jakby wygrał w totolotka. Z nową siłą zaczyna wszystko od początku.

Tak mi już tego wszystkiego szkoda, domu żal zostawić na łaskę losu. No bo co wyprowadzić się? Przecież jak mnie nie będzie, to te wszystkie lokalne Janusze spod sklepu zaraz się do mieszkania pchają, zdemolują, obrzygają, a na koniec napiszą coś wulgarnego na ścianach. Już to przerabiałam.

Więc człowiek znosi to wszystko Póki dzieci były na miejscu, nasza polaryzacja tak nie bolała; codzienność nie zostawiała czasu na refleksje. Teraz, jak zostaliśmy we dwójkę po prostu nie do wytrzymania. Dwoje obcych ludzi pod jednym dachem, a razem już prawie cztery dekady.

Tak. Tata miał rację. Ten przeklęty intelekt od zawsze między nami stałSiedzimy więc razem, dłonie na kubkach z herbatą, a Grażyna przez chwilę milknie, patrząc przez okno na bladą ulicę. Wreszcie ścisza głos:

Wiesz, co jest najdziwniejsze? Ja się już nie kłócę. Pogodziłam się. Po tylu latach zrozumiałam, że nie zmienię świata Może nawet nie powinnam próbować.

Przez moment na twarzy Grażyny pojawia się cień uśmiechu. Najpierw blady, potem pewniejszy.

Ale wiesz Wyobrażam sobie czasem, jak to by było wyjść. Stanąć na klatce, zamknąć za sobą te wszystkie lata, i iść przed siebie. We własnych butach. Bez oglądania się za siebie.

Wzrusza ramionami.

Może nie będę się nigdy na to odważyć. A może kiedyś. Na razie mam swoje kwiaty na parapecie, radio na oknie, książki w szafie I siebie. To najważniejsze.

Patrzy mi prosto w oczy, jakby dopiero przed chwilą odkryła, że umie patrzeć na świat nie przez niego, nie przez dom, nie przez dzieci tylko przez siebie. I nagle wydaje mi się młodsza, jak tamta Grażyna sprzed lat. Ta, która przyprowadziła chłopaka do rodziców, śmiejąc się z przesądów.

Odprowadziłam ją do drzwi, a kiedy znikła na szarym korytarzu, w kuchni zostało tylko echo jej słów. Pomyślałam wtedy: samotność we dwoje nie jest końcem historii czasem jest początkiem. Szczególnie, gdy człowiek nareszcie staje po własnej stronie.

A w radiu ktoś śpiewał, że życie czeka, choćby od nowa trzeba. I ten refren jakby dla niej.